Olah-olahan Jawa

Saka Wikipédia Jawa, bauwarna mardika basa Jawa
Menyang navigasi Menyang panggolèkan
Tumpeng nasi bentuk kerucut diubengi pitik, endhog omelet, sambel goreng ati ( ati sapi ing sambal ), perkedel kentang, lan tempe orek . Tumpeng minangka salah sawijining masakan Jawa sing paling misuwur.

Masakan Jawa minangka masakan masarakat Jawa, klompok etnis utama ing Indonesia, sing luwih tepat propinsi Jawa Tengah, Yogyakarta lan Jawa Wetan . Sanajan masakan Sumatra kondhang amarga kepenak amarga pengaruh India lan Arab sing misuwur, masakan Jawa luwih akeh dikembangake lan misuwur kanthi gampang.[1] Sawetara masakan Jawa nuduhake pengaruh asing, utamane wong Tionghoa . 

Sawetara wong Indonesia nganggep masakan Jawa luwih legi tinimbang masakan Indonesia liyane, amarga nggunakake gula jawa ( gula aren ) utawa tembung manis (kecap manis). Panganan jawa dikategorikake ing panganan jawa tengah lan wetan; panganan sing enak lan ora pedhes, sanajan panganan Jawa Tengah cenderung luwih legi.[2]

Ing pangertene sing luwih jembar, masakan Jawa bisa uga nuduhake masakan kabeh wong ing Pulo Jawa, Indonesia ; sing uga kalebu wong Sundha ing Jawa Barat lan Banten, Betawi ing Jakarta lan Madura ing Pulo Madura ing Jawa Wetan . Klompok etnik kasebut duwe masakan khas dhewe-dhewe.

Nasi kuning nganggo urap, daging sapi goreng, teri lan kacang, kentang lan urang ing sambal .

Masakan Jawa umume dipérang dadi telung klompok utama:

  • Masakan jawa tengah
  • Masakan jawa timuran
  • Masakan jawa umume

Masakan kasebut ana persamaan, nanging bedane utamane yaiku kanggo rasa. Masakan Jawa Tengah cenderung luwih legi lan ora pedhes, dene masakan Jawa Timur kurang nggunakake gula lan cabai, bisa uga dipengaruhi masakan Madura utawa masakan India.

Sejarah[besut | besut sumber]

Upacara adat Jawa Selamatan biasane melu pesta mangan bebarengan.

Tradhisi masak Jawa duwe sejarah sing dawa, asale saka unsur-unsur pribumi Jawa, lan seiring sejarahe, diperkaya karo pengaruh asing - kalebu pengaruh India, Cina lan Eropa. Piring lan resep-resep kuno disebutake ing pirang-pirang prasasti (prasasti) Jawa lan sejarawan modern wis sukses ngartiki sawetara. Prasasti saka jaman Medang Mataram udakara abad kaping 8 nganti kaping 10 nyebutake sawetara panganan kuna, antara liya yaiku Hadangan Harang (sate daging cincang kebo banyu, padha karo lilit sate Bali saiki), Hadangan Madura (daging kebo banyu sing ana gula aren), lan Dundu Puyengan (welut bumbu lemon kemangi). Minuman kuno kalebu Nalaka Rasa ( jus tebu ), Jati Wangi (wedang mlathi), lan Kinca (jus asam jawa). Uga macem-macem Kuluban (sayuran rebus sing disajekake bumbu, padha karo urab saiki) lan Phalamula (ubi lan umbi rebus sing disajeni karo gula aren).[3] Ing budaya Jawa, panganan minangka bagean integral saka upacara adat. Contone upacara selamatan sing asring dianakake minangka simbol rasa syukur, biasane nglibatake pesta umum nalika para peserta, tamu lan para rawuh diajak mangan bareng. Panganan biasane disiapake, dimasak lan disajikake bareng-bareng. Iki uga nglambangake gotong-royong (kerja bareng), guyub (semangat komunal sing harmoni), kelimpahan lan rasa syukur.

Bahan-bahan[besut | besut sumber]

Hasil seger kalebu sayuran sing didol ing pasar pagi (pasar basah esuk) ing Surabaya .

Beras minangka tanduran panganan sing penting ing Jawa, wiwit jaman biyen. Wong Jawa dikenal ngormati Dewi Sri minangka Dewi Beras. Nasi kukus minangka panganan pokok, lan disajikake ing saben panganan. Tumpeng, nasi kuning bentuk kerucut penting kanggo upacara adat slametan, budaya Jawa. Beras bisa diolah dadi lontong utawa ketupat, utawa dimasak nganggo santen minangka nasi liwet utawa diwarnai kunyit kaya nasi kuning ( nasi kuning ). Sumber karbohidrat liyane kaya ta gaplek ( singkong garing) kadang dicampur dadi beras utawa ngganti beras. Gaplek biasane dikonsumsi dening masarakat sing mlarat ing wektu kangelan yen sega langka. Ubi kaya ta ubi, taro, lan ubi jalar minangka cemilan ing antarane panganan. Roti lan pari - parian saliyane beras ora umum, sanajan mie lan kentang asring disedhiyakake minangka iringan beras. Kentang asring digodhog banjur ditumbuk, dibentuk dadi cakram, dibumbui, dilaponi endhog sing diuleni banjur digoreng dadi perkedel . Mi gandum, bihun ( bihun padi ), lan kwetiau minangka pengaruh saka masakan Cina . Wong-wong Jawa nggunakake bahan kasebut lan digawe dhewe kanthi nambah tembung manis (kecap manis) lan rempah-rempah lokal kanggo nggawe bakmi Jawa, bakmi rebus, lan bihun goreng . Sayuran kalebu akeh ing masakan Jawa, utamane ing masakan sing abot sayuran kaya ta pecel, lotek, lan urap

Santen, saus kacang, gula jawa ( gula aren ), asem jawa ( asam jawa ), petis, terasi (pasta udang), bawang merah, bawang putih, kunir, lengkuas, jahe, lan sambel cabe minangka bahan lan rempah-rempah umum sing bisa ditemokake ing Masakan jawa. Iwak banyu tawar kaya ta iwak mas, tilapia, gourami lan lele misuwur, dene panganan laut kaya ta tuna, kakap abang, wahoo, sinar, iwak teri, urang, cumi-cumi, lan maneka jinis iwak asin disenengi ing kutha-kutha Jawa pesisir. Ayam, daging wedhus, daging kambing lan daging sapi minangka daging sing populer ing masakan Jawa. Ing jejere pitik sing diternak umume, ayam kampung utawa pitik jago gratis, disenengi banget lan kanggo rasa sing luwih ramping lan alami. Meh 90% wong Jawa iku Muslim, lan akibate, akeh masakan Jawa sing ora duwe daging babi . Nanging, ing enclave cilik populasi Jawa Katolik ing sekitar Muntilan, Magelang, Yogyakarta, lan Klaten, daging babi bisa dikonsumsi. Sawetara klompok etnis ing Indonesia nggunakake daging babi lan sumber protein liyane sing dianggep haram miturut undang-undang panganan Muslim ing masakan, masakan Bali sing paling misuwur, masakan Cina Indonesia, Masakan Batak, lan masakan Manado . .

Jawa lengkap nasi Gudheg, kang kalebu (saka clockwise ndhuwur): krechek (Spiced kebo kulit cracker), ayam goreng (ayam goreng), kalihan opor Telur pindang (endhog Spiced santen), lan Gudheg (unripe nangka masak ing santên ) .

Santen, saus kacang, gula jawa ( gula aren ), asem jawa ( asam jawa ), petis, terasi (pasta udang), bawang merah, bawang putih, kunir, lengkuas, jahe, lan sambel cabe minangka bahan lan rempah-rempah umum sing bisa ditemokake ing Masakan jawa. Iwak banyu tawar kaya ta iwak mas, tilapia, gourami lan lele misuwur, dene panganan laut kaya ta tuna, kakap abang, wahoo, sinar, iwak teri, urang, cumi-cumi, lan maneka jinis iwak asin disenengi ing kutha-kutha Jawa pesisir. Ayam, daging wedhus, daging kambing lan daging sapi minangka daging sing populer ing masakan Jawa. Ing jejere pitik sing diternak umume, ayam kampung utawa pitik jago gratis, disenengi banget lan kanggo rasa sing luwih ramping lan alami. Meh 90% wong Jawa iku Muslim, lan akibate, akeh masakan Jawa sing ora duwe daging babi . Nanging, ing enclave cilik populasi Jawa Katolik ing sekitar Muntilan, Magelang, Yogyakarta, lan Klaten, daging babi bisa dikonsumsi. Sawetara klompok etnis ing Indonesia nggunakake daging babi lan sumber protein liyane sing dianggep haram miturut undang-undang panganan Muslim ing masakan, masakan Bali sing paling misuwur, masakan Cina Indonesia, Masakan Batak, lan masakan Manado .

Pengaruh[besut | besut sumber]

Sambal tempe penyet kemangi .

Yen dibandhingake karo masakan khas Sumatra sing pedhes lan kari sing akeh dipengaruhi masakan India, masakan Jawa utamane dipengaruhi karo wong Tionghoa[butuh sitiran] lan Eropa kanthi sentuhan lokal. Masakan Jawa ing macem-macem wilayah nuduhake pengaruh manca sing beda. Contone, pengaruh Cina nyebar ing Semarang, Yogyakarta, lan Cirebon ; Pengaruh India lan Arab ing Surabaya, Lamongan, lan Gresik ; lan pengaruh Eropa ing Solo lan Malang .

Masakan Jawa bisa uga nyumbang lan nyebabake masakan asing. Botok jawa, umpamane, wis mengaruhi sajian bobotie Afrika Selatan lan ing Walanda, lumpia jawa pengaruh ing masakan Walanda . Amarga nyebarake masarakat Jawa ing sanjabane Indonesia, masakan Jawa wis mangaribawani masakan Johor ing Malaysia, Singapura lan masakan Suriname . Pengaruh masakan Jawa nyumbang akeh kanggo panganan Johor. Masakan Jawa-Malaysia kaya ta nasi ambeng, soto ayam, pecel, tempe, lan sambal tempe disenengi ing Malaysia.[4]

Masakan Jawa bisa uga nyumbang lan nyebabake masakan asing. Botok jawa, umpamane, wis mengaruhi sajian bobotie Afrika Selatan lan ing Walanda, lumpia jawa pengaruh ing masakan Walanda . Amarga nyebarake masarakat Jawa ing sanjabane Indonesia, masakan Jawa wis mangaribawani masakan Johor ing Malaysia, Singapura lan masakan Suriname . Pengaruh masakan Jawa nyumbang akeh kanggo panganan Johor. Masakan Jawa-Malaysia kaya ta nasi ambeng, soto ayam, pecel, tempe, lan sambal tempe disenengi ing Malaysia.[4]

Outlet[besut | besut sumber]

Kulawarga Jawa biasane tuku bahan-bahan seger saka pasar lokal saben esuk, masak lan lawuh nalika esuk kanggo umume mangan awan. Sisane disimpen kanggo digawe panas maneh kanggo nedha bengi kulawarga. Kejaba sajian kulawarga sing digawe krasan, masakan Jawa disajikake saka kranjang pinggir dalan lan warung s, nganti restoran mewah ing hotel bintang lima. Cilik kulawarga-roto warung s sing opsi budget kanggo jajanan, porsi kabeh saka pasugatan kulawarga kanggo jajanan lengkap, utawa panganan cemilan. Perusahaan masakan khas Jawa sing populer yaiku panganan anggaran Warung Tegal, sing umume didadekake wong Jawa saka kutha Tegal, lan kreta sisi jalan Angkringan ing Yogyakarta lan Solo sing adol kucing sego murah lan macem-macem wedang (omben-omben panas).

Ing tradhisi Jawa, umume mangan kanthi gaya lesehan, yaiku lungguh sikil ing ndhuwur tikar nalika mangan ing ngarepe meja sikil cekak. Iki diwiwiti minangka panganan panganan jalanan warung lesehan sing disenengi para turis ing sadawane dalan Malioboro ing Yogyakarta. Saiki, warung panganan lesehan Jawa bisa ditemokake ing pirang-pirang kutha, kalebu Surakarta, Semarang lan Jakarta.

Masakan jawa tengah[besut | besut sumber]

Panganan ing Jawa Tengah dipengaruhi dening rong kerajaan kuno Yogyakarta lan Surakarta (uga dikenal kanthi jeneng Solo). Umume masakan Jawa Tengah dikembangake kanthi indigen, nanging ing kutha-kutha pesisir kaya ta Semarang lan Pekalongan, pengaruh Cina sing misuwur bisa dideleng, kaya ta lumpia (spring roll) lan bakmi Jawa . Nalika ing kraton Surakarta, pengaruh Eropa bisa dideleng, kaya ta bistik Jawa lan selat Solo . Akeh panganan khusus Jawa Tengah ngemot jeneng-jeneng ing endi panganan kasebut dadi populer, kaya ta:

Semarang[besut | besut sumber]

Soto Bangkong, varian soto saka Semarang. Iku pitik sayur sup karo beras vermicelli lan tomat, dadi karo kentang perkedel, goreng tempe, lan sate saka cockles lan usus pitik, karo jeruk lan krupuk (krupuk).
  • Bandeng Juwana : iwak bandeng banded sing diproses asale saka kutha nelayan Juwana, sisih wétan Semarang. Sanajan asale, diproduksi lan diproses ing Juwana, umume didol ing Semarang.
  • Lumpia Semarang : gulung utawa goreng kukus. Isine beda-beda, nanging umume kalebu daging lan tunas pring . Dadi karo saos kedele fermentasi ( tauco ) utawa saus bawang putih manis. Iringan liyane yaiku acar ( acar timun sing asem lan gaya Indonesia) lan cabai.
  • Nasi ayam : sajian sing digawe sega, pitik, endhog, tahu, lan disajeni karo kuah santen sing legi asin.
  • Roti ganjel rel, roti coklat bentuk persegi dowo karo wiji wijen, dibumbui karo kayu legi lan gula aren. Biasane dilayani sajrone Dugderan lan Ramadhan .
  • Soto Bangkong : sup pitik ing porsi pribadi sithik; dicampur karo sega, perkedel, lan sate ayam jago, usus pitik, lan endhog puyuh . Dijenengi sawise prapatan Bangkong ing Semarang.
  • Wingko Babat : jajan sing umume digawe saka beras ketan lan klapa parut, dipanggang lan didol anget. Sanajan asale saka Babat, Jawa Wetan, iki misuwur ing Semarang. Ati-ati kudu dibedakake antara Babat lan babat . Babat minangka kutha ing Jawa Wétan, bagean saka dalan Pantai Utara lan asale wingko Babat, dene babat yaiku tripe, bahan sing asring digunakake kanggo masakan Indonesia umume.

Jepara[besut | besut sumber]

Sate sapi Jepara, sate daging sapi Jepara.
  • Soto Jepara : soto minangka sup umum ing Indonesia, biasane disuntik kunir, lan bisa digawe nganggo daging pitik, daging sapi utawa daging wedhus. Versi saka Jepara, kutha Jawa Tengah, digawe saka pitik.
  • Opor panggang : opor khas saka Jepara. Iki kalebu jinis opor ayam nanging rasane khas, amarga pitik sing digunakake ing sajian iki pisanan dipanggang ing wadhah lempung lempung.
  • Kuluban : salad tradisional saka Kabupaten Jepara .
  • Kelap antep : panganan sing digawe saka daging tanpa lemak, jahe, godhong teluk, bawang bombay abang, bawang putih, cabai abang, asam jawa, lan liya-liyane.
  • Horok-horok : pati jagung kukus. Sawise mateng, pati jagung banjur diwutahake ing toples lan diaduk nganggo sisir. Dadi, sanajan kenyel lan angel, bentuké granula cilik kaya Styrofoam . Kanggo nambah rasa, uyah bisa dicampur. Panganan iki bisa disedhiyakake minangka iringan bakso, gado-gado, pecel, utawa sate kikil (tendon daging sapi).
  • Hoyok-hoyok : uga diarani oyol-oyol, yaiku panganan sing digawe saka glepung tapioka sing dicampur karo banyu lan minyak, banjur disawiji nganggo klapa parut. Hoyok-hoyok minangka versi horok-horok sing enak .
  • Sup udang jepara : padha karo sup udang umume. Versi sup iki nggunakake duduh kaldu udang lan udang goreng, uga cabai sing digoreng mentah. Sup iki enak dipangan nalika isih panas utawa anget.
  • Sup jepara pangsit : dianggep minangka masakan campuran, sajian iki minangka campuran saka masakan lokal lan manca, yaiku Jawa, Walanda, lan Cina. Pangsit (pangsit) ing sup iki ora kaya pangsit sing dingerteni, nanging kanthi bentuk sup bening nganggo endhog udang. Iki minangka salah sawijining sajian favorit RA Kartini .
  • Bongko mento : asale saka kraton jepara, yaiku cemilan sing dibungkus godhong gedhang. Terdiri saka telur dadar sing diisi karo susu pitik sing wis direndhem, dicampur jamur tiram, mi kaca, lan santen.
  • Lontong krubyuk : padha karo masakan lontong umume, sajian iki kalebu jajan nasi sing disajeni karo rebusan daging pitik sing wis direndhem ing sup bakso lan dihiasi campuran kecambah kacang sing wis mateng lan seledri sing diiris. Sing mbedakake karo sajian lontong liyane, sajian iki disajik sup akeh.
  • Singit : daging sapi sing dimasak ing santen, kecap, uyah, cabai abang, bawang putih, bawang, lan gula abang, adhem panas nganti saos kenthel.
  • Semur Jepara : digawe saka daging, uyah, mrico, bubuk pala, kecap, minyak goreng, lan liya-liyane.
  • Sayur pepaya Jepara : rebus sayuran biasane disajeni sore. Bahan utama yaiku pepaya enom, santen, rebus daging sapi, lan liya-liyane.
  • Sayur asem Jepara : padha karo sayur asem Jakarta.
  • Sayur betik : rebus sayuran, nggunakake pepaya sing durung mateng lan pemangkasan daging sapi minangka bahan utama.
  • Gule petih Jepara : digawe saka daging wedhus lan campuran rempah-rempah. Biasane dilayani sajrone Idul Fitri lan Idul Adha .
  • Laksa Jepara : digawe saka isi ayam, udang gedhang, stok pitik, santen, jeruk bali, godhong jeruk purut, uyah, gula, minyak, lan bahan liyane.
  • Sayur keluak ayam : digawe saka sayuran, keluak lan pitik.
  • Kagape kambing : panganan sing digawe saka daging wedhus. Gampang ditemokake nalika Idul Adha .
  • Bakso Karimunjawa : sup bakso digawe saka iwak, dudu daging sapi utawa pitik.
  • Tongseng cumi : tongseng digawe saka cumi utawa cumi, tinimbang wedhus utawa pitik.
  • Rempah Jepara : sajian sing digawe saka parutan klapa, iwak, lan liya-liyane.
  • Bontosan : sajian kerapu tumbuk utawa mackerel dicampur karo bubuk beras lan dibentuk dadi spindles, dibungkus karo godhong gedhang utawa plastik, dikukus, banjur iris kenthel, lan disajeni nganggo saus utawa kuah. Bontosan sejatine minangka krupuk iwak sing wis garing. Uga bisa disajikake sawise digoreng cethek nganti njaba coklat lan coklat emas. Mirip rasane karo pempek .
  • Sate sapi Jepara : sate digawe saka daging sapi dicampur rempah-rempah khas Jepara.
  • Sate kikil : sajian sate digawe saka kikil (tendon daging sapi), uga diarani sate cecek. Biasane disajeni nganggo horok-horok .
  • Pecel ikan laut panggang : iwak banyu asin panggang disajeni karo saos santen.
  • Tempong : iwak teri garing sing durung dimasak, bentuke kaya fritter.

Kudus[besut | besut sumber]

Prangko Indonesia nampilake soto Kudus .
  • Jenang Kudus : panganan manis digawe saka glepung beras, gula aren, lan santen.
  • Opor bakar
  • Soto Kudus : soto minangka sup umum ing Indonesia sing biasane diiseni kunir, lan bisa digawe nganggo daging pitik, daging sapi, utawa daging wedhus. Versi saka Kudus, kutha Jawa Tengah, digawe saka pitik.

Pati[besut | besut sumber]

Nasi Gandul
  • Bandeng presto : yaiku iwak bandeng sing dimasak meksa supaya alus balunge iwak sing luwih alus. Tekanan masak uga mbantu rempah-rempah bisa nyedhot daging iwak bandeng kanthi sampurna.
  • Nasi gandul : daging sapi sing disedhiyakake ing nasi kukus putih sing diwutahake karo sup gurih pedhes, disajekake ing godhong gedhang.
  • Petis balapan mlayu : kalebu kuliner khas gulai sing khas kanggo Pati. Sup nanging rada kenthel, digawe saka glepung beras sing rada kasar sing dienggo daging wedhus lan balungan utawa balung wedhus, kalebu balung balung, lan biasane dinikmati nalika panas kanggo nyegah sumsum balung lemak.
  • Sayur mangut : endhas lele Ariid sing panas lan pedhes dimasak ing santen.
  • Sayur tempe bosok : yaiku sup-kari sing digawe saka tempe sing wis mateng (meh bosok). Dikonsumsi kanthi populer nalika musim rendheng nalika adhem.
  • Soto kemiri : yaiku sup pitik jawa umume dibumbui nganggo candlenut.

Yogyakarta[besut | besut sumber]

Ayam goreng Kalasan nganggo kremes, ayam goreng sing wis dibumboni karo butiran glepung goreng renyah.
Nasi brongkos, daging pedhes lan rebus kacang.
  • Ayam geprek : crispy battered Ayam goreng ulig lan pipis, panas lan pedhes sambal .[5]
  • Ayam goreng Kalasan : pitik godhok ketumbar, papak, candlenut, lan banyu klapa, banjur digoreng nganti garing. Dadi karo sambal lan sayuran mentah.
  • Bakpia lan bakpia pathok : jajanan manis sing diisi pasta kacang mung gula, asale saka jajanan Cina. Wilayah sing ngasilake bakpia sing kondhang yaiku Pathok cedhak Jalan Malioboro, ing kana didol bakpia Pathok .
  • Belalang goreng : piring belalang goreng.
  • Brongkos : daging pedhes lan kacang tolo (kacang bermata ireng) rebus santen lan sup kluwek kanthi rempah-rempah liyane.
  • Gudeg : panganan tradisional saka Yogyakarta [6] lan Jawa Tengah digawe saka nangka ( woh jack ) sing durung mateng godhog nganti pirang-pirang jam nganggo gula aren lan santen . Biasane diiringi opor ayam (ayam ing santen), telur pindang (rebus endhog rebus), lan krechek (kulit daging pedhes lan rebus tahu). Gudeg saka Yogyakarta duwe rasa manis lan gurih sing unik, lan luwih garing lan abang tinimbang varian regional liyane amarga ditambahake godhong jati Jawa.
  • Kipo : asale saka soal bahasa jawa Iki opo? ("Apa iki?"), Cemilan cilik manis saka Kotagede digawe saka tepung ketan lan adonan santen sing diiseni klapa parut lan gula aren.
  • Krechek (uga dikenal minangka krecek utawa sambal goreng krechek ): sajian kulit daging sapi pedhes tradisional sing digawe saka krupuk kulit sing wis dirajut. Krechek biasane disuguhake dadi sajian bareng gudeg .
  • Nasi kucing : sega karo lawuh cilik.
  • Wedhang ronde ( ronde ): panganan cuci mulut Jawa panas saka beras ketan sing diiseni tempel kacang, ngambang ing jahe panas lan legi lan jeruk bali.
  • Sudut wedhang ( angsle ): panganan cuci mulut sup mutiara sagu, nasi ketan lan kacang ijo sing wis mateng, putu mayang (roti sing diwadhahi warna-warni, kue tepung mi), lan kacang goreng, ditutupi santen panas lan legi.
  • Wedhang uwuh ( uwuh ) ( id ): omben cengkeh jawa panas.

Solo[besut | besut sumber]

Nasi liwet warung ing Solo.
  • Bakso Solo : bakso secara harfiah tegese bakso, digawe saka daging sapi, lan diseduh ing sup panas sing nggodhok nganggo mie -thread kacang, sayuran ijo, kubis abon, lan macem-macem saus (cabai, tomat). Versi saka Solo iki duwe bakso ukuran gedhe, ukurane bola tenis. Uga dikenal kanthi sebutan Bakso Tenis . Bakso minangka panganan sing dipengaruhi Cina, nanging wis dadi cemilan populer ing saindenging Indonesia.
  • Bistik Jawa : Steak daging sapi Jawa, sajian sing dipengaruhi Eropa saka Solo.
  • Nasi liwet : sajian sega sing dimasak ing santen lan duduh kaldu pitik, disajeni karo lawuhan daging lan sayuran.
  • Sate buntel (surem: sate kebungkus): Daging sapi lemu utawa daging wedhus, dibungkus lemak caul lan dibungkus tusuk pring banjur dipanggang. Ukurane sate iki cukup gedhe, padha banget karo kebab Timur Tengah. Sawise dipanggang ing areng, daging kasebut dipisahake karo tusuk sate, dipotong dadi potongan cokotan, banjur disajeni ing kecap lan merica manis ( mrico ).
  • Selat Solo : salad sing kalebu daging sapi rebus, apu, wortel, kacang ijo, lan keripik kentang utawa kentang goreng nganggo bumbu manis.
  • Sosis solo, sosis jawa digawe saka daging sapi utawa pitik lan dilapisi endhog.
  • Srabi Solo : pancake digawe saka santen, dicampur karo glepung beras sithik kenthel. Srabi bisa disajikake kanthi polos utawa nganggo topping, kaya ta irisan pisang, nangka cincang, taburan coklat ( muisjes ), utawa keju .
  • Tongseng : kari daging balut sing dibumboni banget, sing banjur digoreng nalika didol ditambahake sayuran.
  • Tengkleng: wedhus Iga lan jeroan ing kare-kaya sup, padha Gule kambing, nanging karo korek lan sayur sup tipis.
  • Timlo Solo : sup daging sapi lan sayuran. Sawetara versi uga duwe mie.[7]

Banyumas[besut | besut sumber]

Goreng tempe mendoan .

Ngacu ing wilayah budaya Jawa ing Jawa Tengah Kulon sing wewatesan karo Jawa Barat, kalebu Banyumas, Tegal, Brebes, Cilacap, Kebumen, Purbalingga, lan Banjarnegara .

  • Nasi bogana Tegal : sajian kukus dibungkus godhong gedhang lan disuguhake kanthi maneka jinis lawuh.
  • Sate Tegal utawa Sate Balibul : sate wedhus (umur limang wulan) saka Tegal, misuwur amarga daginge empuk.
  • Sate Ambal : varian sate saka Ambal, Kebumen, Jawa Tengah. Sate iki nggunakake ayam kampung ( pitik jago gratis). Saos kasebut ora digawe saka kacang, nanging luwih tempe, cabai, lan rempah-rempah. Pitik mau diasinake udakara rong jam supaya daginge luwih enak. Sate iki disajikake karo ketupat .
  • Sroto Sokaraja : varian soto saka Sokaraja, Banyumas.
  • Teh poci Tegal : teh sing diseduh ing teko lempung, disedhiyakake karo gula watu . Tegal, sawijining kutha ing Jawa Tengah, minangka produsen teh sing berkualitas tinggi.
  • Tempeh mendoan : tempe adonan goreng saka Banyumas.

Masakan Jawa Tengah liyane[besut | besut sumber]

  • Bakmoy : kios cilik tahu goreng, pitik, lan endhog rebus disuguhake duduh kaldu pitik lan rasa sing digawe saka kecap asin.
  • Kamir : roti bentuk bunder sing meh padha karo apem, kalebu glepung, mentega, lan campuran endhog.
  • Krechek : rebusan pedhes digawe saka kerupuk kulit, kentang lan kacang kedele.
  • Mi koclok (mie surem): sup mi ayam digawe saka kaldu pitik lan sup santen, sing dibakar karo pati jagung utawa tapioka.
  • Mi ongklok : mie rebus digawe nganggo kubis, potongan godhong sing disigar, lan sup kenthel tepung sing diarani loh . Biasane disajikake karo sate lan tempe .
  • Nasi megono, sajian sega karo nangka enom sing dicincang dicampur karo klapa lan rempah-rempah liyane.
  • Sate Blora : sate ayam saka daerah Blora.
  • Sop senerek, sup tradisional saka Magelang kanthi daging sapi, kacang abang, wortel, tomat, seledri, lan bawang goreng .
  • Swikee Purwodadi : sikile katak mateng ing sup kedelai ( tauco ) sing difermentasi.

Masakan jawa timuran[besut | besut sumber]

Masakan East Jawa umumé dipengaruhi dening Madura masakan - Madura kang utama saka uyah, Empu omission saka gula ing akeh ne abang lan putih. Akeh masakan Jawa Timur uga umume wong Madura, kaya ta soto Madura lan sate Madura, biasane didol karo wong Madura. Pengaruh masakan Arab lan India sing misuwur uga bisa ditemokake kaya ing kutha-kutha pesisir Tuban, Gresik, Surabaya, Lamongan, lan Sidoarjo, amarga akeh keturunan Arab ing kutha-kutha kasebut. Sanajan ana akeh pasugatan kanthi jeneng kutha sing dipasang, versi lokal kasedhiya ing saben kutha. Piring sing paling disenengi kutha yaiku:

Madiun[besut | besut sumber]

Pecel, sayuran rebus disuguhake karo saus kacang.
  • Brem Madiun : gula sing difermentasi lan kue singkong .
  • Pecel Madiun : salad sayuran rebus, disandhang saos pedhes adhedhasar kacang . Biasane disuguhake minangka iringan nasi. Krupuk kacang utawa krupuk udang / udang garing ( rempeyek ) disedhiyakake ing sisih. Ora bakal bingung karo lele pecel, yaiku lele lokal sing digoreng kanthi sambal .

Lamongan[besut | besut sumber]

Surabaya[besut | besut sumber]

Rujak cingur, spesialisasi Surabaya.
  • Ayam penyet : "pitik ditumbuk", pitik goreng sing dibanting nganggo pestle ing lesung supaya luwih alus, disajekake nganggo sambal, irisan timun, tahu goreng lan tempe.
  • Lontong kupang : lontong karo kokleh cilik saos petis .
  • Rawon Surabaya : sup daging sapi peteng, disedhiyakake karo kecambah kacang ijo lan sambal ing endi-endi . Werna peteng (meh ireng) asale saka kacang kluwak ( Pangium edule ).
  • Rujak cingur :[8] moncong sapi utawa lambe lan irung ( cingur ) sapi sing diasinake, disuguhake karo sayuran rebus lan krupuk udang. Banjur disandangi saos sing digawe saka pasta udang fermentasi ( petis ), kacang, cabai, lan rempah-rempah. Biasane disajikake nganggo lontong, kue sega rebus. Rujak cingur dianggep panganan tradisional Surabaya ing Jawa Wetan .
  • Semanggi : salad sing digawe saka godhong semanggi sing digodhog ( M. crenata ) sing tuwuh ing sawah. Disandhang saos kacang pedhes.

Madura[besut | besut sumber]

  • Sate Madura : asale saka Pulo Madura, cedhak Jawa, minangka varian sing misuwur ing antarane masarakat Indonesia. Paling asring digawe saka daging wedhus utawa daging pitik, karakteristik utama resep yaiku saus ireng digawe saka kecap manis Indonesia (tembung manis ) dicampur karo gula aren (diarani gula jawa utawa " gula jawa " ing Indonesia), papak, bawang goreng jero, kacang tempel, petis (sejenis tempel urang), candlenut, lan uyah. Sate Madura pitik biasane disajekake nganggo saus kacang, dene sate Madura daging kambing biasane disuguhake kanthi kecap manis. Sate Madura nggunakake potongan daging sing luwih cilik tinimbang varian liyane. Dipangan karo nasi utawa jajan sega dibungkus nganggo godhong gedhang / klapa ( lontong / ketupat ). Raw thinly ngiris shallots lan sambal kosong asring dadi condiments.
  • Soto Madura : daging sapi lan sup offal kanthi basis kunyit, disuguhake irisan endhog rebus, lan sambal .

Malang[besut | besut sumber]

Bakso Malang, bakso lan sup wonton goreng saka Malang, Jawa Timur. Kadhangkala uga diarani bakwan Malang.
  • Bakso Malang : bakso secara harfiah tegese bakso. Bakso Malang duwe iringan liyane, ing jejere bakso (umume daging sapi) dhewe. Contone, ladu, siomay pangsit (goreng utawa kukus), tahu (tahu, goreng utawa kukus, diisi daging), soun (benang kacang mung), lan mi endhog kuning. Kabeh mau disedhiyakake ing stok daging sapi sing panas.
  • Cwie mi : sajian mi sing dipengaruhi Cina, ngemot mie rebus lan bumbu, diiseni daging cincang sing wis dimasak (biasane daging babi utawa pitik) lan wonton sing wis direbus. Mirip karo mian zhajiang Tionghoa.

Banyuwangi[besut | besut sumber]

  • Bolu klemben : jajan kanthi bentuk kaya kura-kura, digawe saka campuran glepung, endhog, lan gula.
  • Botok tawon : jinise botok sing digawe saka larva tawon .
  • Pelasan, panganan os - pepes gaya Osing. Pepes Osing sing populer yaiku pelasan teri, pelasan tahu lan pelasan ayam .
  • Pindang koyong : iwak sing dimasak nganggo soto kaya kuah kuning kanthi rempah-rempah macem-macem.
  • Rawon Banyuwangi : Sup daging sapi ala banyuwangi nganggo kuah peteng, disuguhake karo kecambah kacang ijo lan sambal ing endi wae. Werna peteng (meh ireng) asale saka kacang keluak .
  • Rujak soto : campuran salad sayuran sing unik karo soto, bisa uga soto daging (daging sapi) utawa soto babat .
  • Didol pisang : cemilan-kaya kripik sing digawe saka gedhang sing disisir tipis banjur digaringake srengenge. Sawise garing ing srengenge, bisa langsung dipangan utawa digoreng dhisik.

Masakan Jawa Timur liyane[besut | besut sumber]

Sate Ponorogo
  • Kare rajungan : sajian kari dimasak nganggo portunidae .
  • Lontong balap : secara harfiah tegese "kue beras balap", yaiku sajian jajan, tahu goreng, lan kacang polong, dilebokake ing tembung manis lan saos sambal . Biyen, penjaja balap lontong nggawa dagangane ing guci logam gedhe lan abot. Sing abot amarga dheweke kudu mlaku kanthi cepet nalika nggawa, mula dheweke katon kaya "balapan".
  • Madumongso : panganan manis sing digawe saka beras ketan ireng sing difermentasi, dimasak ing santen lan gula. Lengket lan legi banget, lan dibungkus kulit jagung.
  • Roti konde : jinis roti canai. Resepane meh padha lan dipengaruhi paratha India .
  • Sate Ponorogo : varian sate sing asale ing Ponorogo, sawijining kutha ing Jawa Wetan. Iki digawe saka irisan daging ayam sing diiris, disajeni karo saos sing digawe saka kacang lan cabai, lan dihiasi karo bawang, sambal, lan jus jeruk nipis sing diiris. Varian iki unik amarga saben tusuk sate ngemot siji pitik gedhe, tinimbang sawetara kiji cilik. Daging iki diasinake ing rempah-rempah lan kecap manis, ing proses sing diarani " bacem " lan disajikake karo nasi utawa lontong (kue beras). Panggangan digawe saka lempung lempung terracotta kanthi bolongan ing sisih siji supaya ventilasi arang. Sawise telung wulan panggunaan, panggangan tanah dibubarake lan kudu diganti.
  • Tahu campur : sup daging sapi lan offal, dicampur karo sayuran seger, kentang, kue beras, lan tahu. Bahan rahasia yaiku pasta udang fermentasi ( petis ) sing dicampur sadurunge dicampur.
  • Tahu tek-tek : sajian sing isine tahu goreng, sayuran rebus (umume kacang buncis), kenthang, dicelupake ing saos adhedhasar kacang. Saos kasebut nduweni pasta udang fermentasi ( petis ), cabai, lan bawang putih .

Masakan jawa umume[besut | besut sumber]

Iki minangka masakan khas Jawa, sing bisa ditemokake ing saindenging Jawa tanpa dipikirake dununge.

Gorengan ("cemilan goreng") ing pasar Plateau Dieng, Jawa Tengah .

Cathetan[besut | besut sumber]

  1. Trifitria S. Nuragustina. "Masakan Jawa Asli" (ing basa Indonesia). Femina.co.id. Dibukak ing 24 May 2012.
  2. "From Manado bat 'paniki' to 'bakwan' Malang in a cart". Jakarta Post. 1 June 2009. Dibukak ing 24 May 2012.
  3. "Hanya Ada Di Candi Sojiwan: Menu Hidangan Raja Mataram Kuno". TEMPO.CO (ing basa Indonesia). 22 February 2017.
  4. a b "Foods in Malaysia". Degree Essays. Diarsip saka sing asli ing 21 January 2013. Dibukak ing 24 May 2012.
  5. Post, The Jakarta. "Three places to enjoy fiery hot 'ayam geprek'". The Jakarta Post (ing basa Inggris). Dibukak ing 2019-12-30.
  6. Tempat Makan Favorit di 6 Kota. AgroMedia. 2008. p. 136. ISBN 9789790061668.
  7. Planet, L.; Berkmoes, R.V.; Brash, C.; Cohen, M.; Elliott, M.; Mitra, G.; Noble, J.; Skolnick, A.; Stewart, I. (2010). Lonely Planet Indonesia. Travel Guide. Lonely Planet Publications. ISBN 978-1-74220-348-5. Dibukak ing January 30, 2015.
  8. Tania, Vania (2008). Djakabaia: Djalan-djalan dan Makan-makan. Gramedia Pustaka Utama. ISBN 978-979-223923-2.