Kasunanan Surakarta

Saka Wikipédia, bauwarna bébas basa Jawa


Kasunanan Surakarta
Flag
1745 – 1946 Yogyakarta Sultanate Hamengkubhuwono X Emblem.svg
 
30px
 
30px

Radya Laksana, Lambang Kasunanan Surakarta saka Kasunanan Surakarta

Radya Laksana, Lambang Kasunanan Surakarta

Location of Kasunanan Surakarta
Wewengkon Kasunanan Surakarta ing taun 1830 (warnané abang tua lan ana ing sisih lor)
Ibu kutha Kutha Surakarta
Basa Jawa
Agama mayoritas Islam
Pamaréntahan Monarki
Susuhunan (Sunan)
 - 1745-1749; t. 1726 Pakubuwana II
 - 1945-1946; w. 2004 Pakubuwana XII
Sajarah
 - Hadeging Nagari Surakarta (madeg) 1745
 - Pengundangan Penetapan Pamaréntah No. 16/SD Taun 1946 (pambubaran) 16 Juni 1946
Gerbang Kraton Kasunanan Surakarta (foto antara 1880-1920)

Kasunanan Surakarta Hadiningrat iku krajaan ing Jawa Tengah sing madeg taun 1745 minangka terusan saka Kasunanan Kartasura.

Latar wuri[besut | besut sumber]

Kasultanan Mataram sing runtuh amarga pambrontakan Trunajaya taun 1677. Kutha krajannipun dipindahaken déning Sunan Amral menyang Kartasura . Ing jamanipun Pakubuwana II, Kasunanan Kartasura runtuh amarga pambrontakane wong-wong Tionghoa sing antuk dhukungan saka wong-wong Jawa anti VOC taun 1742. Kutha Kartasura kasil direbut manèh déning Cakraningrat IV, penguasanipun Medura Kulon, sekuthu VOC nanging kahanané wis rusak banget. Pakubuwana II sing nyingkir menyang Panaraga mutusaké mbangun istana anyar ing désa Sala, ingkang dados kutha krajannipun Kasultanan Mataram ingkang anyar lan dipunjenengi "Kraton Surakarta".

Bangunanipun Keraton Kartasura kang wus remuk, lan dianggep kecemar wus boten layak manèh. Tumenggung Honggowongso, Tumenggung Mangkuyudha, lan J.A.B Hohendorff dipun utus kaliyan Pakubuwana II kangge golek lokasinipun keraton sing anyar. Dipun bangun keraton anyar ing pingiripun Kali Bengawan Solo, ing Desa Sala ing taun 1745. Keratonipun dipun bangun ngangge kayu jati saking Alas Kethu, ingkang wonten ing laladan Wonogiri. kayunipun dikelike lewat Kali Bengawan Solo. Kraton dipunpanggen ing 17 Februari 1745, utawa Rebo Pahing 14 Sura 1670.

Amerga Perjanjian Giyanti 13 Februari 1755, Surakarta dados kutha krajannipun Kasunanan Surakarta, kaliyan Ratunipun Pakubuwana III. Yogyakarta uga mbangun keratone dhewe ing taun 1755, kaliyan Ratunipun Hamengkubuwana I. Ing Perjanjian Salatiga, taun 1757 wewengkon Kasunanan Surakarta ing bagian leripun diparengaken menyang Pangeran Sambernyawa (Mangkunagaran I).

Perkembangan[besut | besut sumber]

Kasunanan Surakarta minangka terusan saka Kasunanan Kartasura banjur ngadhepi pambrontakan Pangeran Mangkubumi adhine Pakubuwana II taun 1746. Ing tengah paprangan, Pakubuwana II séda amarga gering taun 1749. Nanging, kober nyerahaké kadhaulatan negeri Jawa marang VOC sing diwakili Baron von Hohendorff. Wiwit iku, mung VOC sing nduwèni hak nglantik raja-raja katurunan Mataram.

Ing tanggal 13 Februari 1755 pihak VOC sing wis ngalami kebangkrutan kasil ngajak Pangeran Mangkubumi rukun. Prejanjèn Giyanti sing ditapakasmani déning Pakubuwana III ngakoni kadhaulatan Pangeran Mangkubumi minangka raja Mataram sing nguasani setengah wewengkon Kasunanan Surakarta kanthi gelar Hamengkubuwana I. Sairing karo lumakuning wektu, negeri Mataram sing dipimpin déning Hamengkubuwana I banjur luwih misuwur kanthi jeneng Kasultanan Yogyakarta.

Sabanjuré, wewengkon Kasunanan Surakarta tansaya suda amarga diwènèhaké marang Mangkunagara I sarujuk karo Prejanjèn Salatiga taun 1757. Wewengkon Surakarta tansaya suda manèh sawisé Perang Dipanagara rampung taun 1830 amarga laladan-laladan mancanagara direbut peksa déning Walanda.

Mangsa Kamardikan[besut | besut sumber]

Ing wiwitan mangsa kamardikan Républik Indonésia (1945 - 1946), Kasunanan Surakarta bebarengan karo Praja Mangkunagaran tau dadi Laladan Istimewa Surakarta. Ananging amarga kerusuhan lan agitasi pulitik wektu iku, ing tanggal 16 Juni 1946 déning Pamaréntah Indonésia statusé diowahi dadi Karesidènan Surakarta, nyawiji jroning wewengkon Nagara Kesatuan Républik Indonésia.

Dhaptar Sunan Surakarta[besut | besut sumber]

Deleng uga[besut | besut sumber]


Didhisiki déning:
Kasunanan Kartasura
Kasunanan Surakarta
1742-1755
Diganti déning:
Kasunanan Surakarta
Kasultanan Yogyakarta
Didhisiki déning:
Kasunanan Surakarta
Kasunanan Surakarta
1755-1757
Diganti déning:
Kasunanan Surakarta
Praja Mangkunagaran
Didhisiki déning:
Kasunanan Surakarta
Kasunanan Surakarta
Praja Mangkunagaran

1757-1945
Diganti déning:
Propinsi Surakarta


 
Krajan ing Jawa

0-600 (Hindu-Buddha Mataram Kuna): Salakanagara | Tarumanagara | Galuh | Sundha | Kalingga | Kanjuruhan
600-1500 (Hindu-Buddha): Mataram Kuna, Medhang, Kahuripan, Janggala, Pangjalu, Singhasari, Majapahit, Pajajaran, Blambangan
1500-saiki (Islam): Demak, Pajang, Banten, Cirebon, Sumedang Larang, Mataram Enggal, Yogyakarta, Surakarta, Mangkunagaran, Pakualaman