Kasunanan Surakarta

Saka Wikipédia Jawa, bauwarna bébas abasa Jawa
Kasunanan Surakarta
1745–1946


Radya Laksana, Lambang Kasunanan Surakarta

Wewengkon Kasunanan Surakarta ing taun 1830 (warnané abang tuwa lan ana ing sisih lor)
Kutha krajan Kutha Surakarta
Basa Jawa
Agama mayoritas Islam
Pamaréntahan MonarkiG
Susuhunan (Sunan)
 •  1745-1749; t. 1726 Pakubuwana II
 •  1945-1946; w. 2004 Pakubuwana XII
Sujarah
 •  Hadeging Nagari Surakarta (madeg) 1745
 •  Pengundangan Penetapan Pamaréntah No. 16/SD Taun 1946 (pambubaran) 16 Juni 1946
Sadurungé
Sawisé
Kasunanan Kartasura
Kasultanan Yogyakarta
Praja Mangkunagaran 20px
Républik Indonésia 20px
Gerbang Kraton Kasunanan Surakarta (foto antara 1880-1920)

Kasunanan Surakarta Hadiningrat iku karajan ing Jawa Tengah sing madeg taun 1745 minangka terusan saka Kasunanan Kartasura.

Latar wuri[besut | besut sumber]

Kasultanan Mataram sing runtuh amarga pambrontakan Trunajaya taun 1677. Kutha krajanipun dipindahaken déning Sunan Amral menyang Kartasura . Ing jamanipun Pakubuwana II, Kasunanan Kartasura runtuh amarga pambrontakane wong-wong Tionghoa sing antuk panjurung saka wong-wong Jawa anti VOC taun 1742. Kutha Kartasura kasil direbut manèh déning Cakraningrat IV, penguasanipun Medura Kulon, sekuthu VOC nanging kahanané wis rusak banget. Pakubuwana II sing nyingkir menyang Panaraga mutusaké yasa pura anyar ing désa Sala, ingkang dados kutha krajanipun Kasultanan Mataram ingkang anyar lan dipunjenengi "Kraton Surakarta".

Bangunanipun Karaton Kartasura kang wus remuk, lan dianggep kecemar wus boten layak manèh. Tumenggung Honggowongso, Tumenggung Mangkuyudha, lan J.A.B Hohendorff dipunutus kaliyan Pakubuwana II kanggé golèk lokasinipun karaton sing anyar. Dipun bangun karaton anyar ing pingiripun Kali Bengawan Sala, ing Désa Sala ing taun 1745. Keratonipun dipunyasa nganggé kayu jati saking Alas Kethu, ingkang wonten ing laladan Wonogiri. kayunipun dikelike lumantar Kali Bengawan Sala. Kraton dipunpanggen ing 17 Fèbruari 1745, utawa Rebo Pahing 14 Sura 1670.

Amerga Perjanjian Giyanti 13 Fèbruari 1755, Surakarta dados kutha krajanipun Kasunanan Surakarta, kaliyan Ratunipun Pakubuwana III. Yogyakarta uga yasa keratone dhéwé ing taun 1755, kaliyan Ratunipun Hamengkubuwana I. Ing Perjanjian Salatiga, taun 1757 wewengkon Kasunanan Surakarta ing pérangan leripun diparengaken menyang Pangeran Sambernyawa (Mangkunagaran I).

Perkembangan[besut | besut sumber]

Kasunanan Surakarta minangka terusan saka Kasunanan Kartasura banjur ngadhepi pambrontakan Pangeran Mangkubumi adhine Pakubuwana II taun 1746. Ing tengah paprangan, Pakubuwana II séda amarga gering taun 1749. Nanging, kober nyerahaké kadhaulatan nagari Jawa marang VOC sing diwakili Baron von Hohendorff. Wiwit iku, mung VOC sing duwé hak nglantik ratu-ratu katurunan Mataram.

Ing tanggal 13 Fèbruari 1755 pihak VOC sing wis ngalami kebangkrutan kasil ngajak Pangeran Mangkubumi rukun. Prajanjian Giyanti sing ditapakasmani déning Pakubuwana III ngakoni kadhaulatan Pangeran Mangkubumi minangka ratu Mataram sing nguasani setengah wewengkon Kasunanan Surakarta kanthi gelar Hamengkubuwana I. Sairing karo lumakuning wektu, nagari Mataram sing dipanggedhèni déning Hamengkubuwana I banjur luwih misuwur kanthi jeneng Kasultanan Yogyakarta.

Sabanjuré, wewengkon Kasunanan Surakarta tansaya suda amarga diwènèhaké marang Mangkunagara I sarujuk karo Prajanjian Salatiga taun 1757. Wewengkon Surakarta tansaya suda manèh sawisé Perang Dipanagara rampung taun 1830 amarga laladan-laladan mancanagara direbut peksa déning Walanda.

Mangsa Kamardikan[besut | besut sumber]

Ing wiwitan mangsa kamardikan Républik Indonésia (1945-1946), Kasunanan Surakarta bebarengan karo Praja Mangkunagaran tau dadi Laladan Istimewa Surakarta. Ananging amarga haruhara lan agitasi pulitik wektu iku, ing tanggal 16 Juni 1946 déning Pamaréntah Indonésia statusé diowahi dadi Karesidènan Surakarta, nyawiji sajeroning wewengkon Nagara Kesatuan Républik Indonésia.

Pratélan Sunan Surakarta[besut | besut sumber]

Uga delengen[besut | besut sumber]


Didhisiki déning:
Kasunanan Kartasura
{{{jabatan}}}
1742-1755
Diganti déning:
Kasunanan Surakarta
Kasultanan Yogyakarta
Didhisiki déning:
Kasunanan Surakarta
{{{jabatan}}}
1755-1757
Diganti déning:
Kasunanan Surakarta
Praja Mangkunagaran
Didhisiki déning:
Kasunanan Surakarta
{{{jabatan}}}
1757-1945
Diganti déning:
Provinsi Surakarta


 
Krajan ing Jawa

0-600 (Hindu-Buddha Mataram Kuna): Salakanagara | Tarumanagara | Galuh | Sundha | Kalingga | Kanjuruhan
600-1500 (Hindu-Buddha): Mataram Kuna, Medhang, Kahuripan, Janggala, Pangjalu, Singhasari, Majapahit, Pajajaran, Blambangan
1500-saiki (Islam): Demak, Pajang, Banten, Cirebon, Sumedang Larang, Mataram Enggal, Yogyakarta, Surakarta, Mangkunagaran, Pakualaman