Pakubuwana III
| Sri Susuhunan Pakubuwana III | |||||
|---|---|---|---|---|---|
 Pakubuwana III | |||||
| Susuhunan Surakarta | |||||
| Panjenengan | 1749 – 1788 | ||||
| Leluhur | Susuhunan Pakubuwana II | ||||
| Penerus | Susuhunan Pakubuwana IV | ||||
| Gubernur Jenderal | Gustaaf Willem baron van Imhoff Jacob Mossel Petrus Albertus van der Parra Jeremias van Riemsdijk Reinier de Klerk Willem Arnold Alting Pieter van Overstraten | ||||
| Lair | 24 Februari 1732 Cithakan:Country data Hindia Belanda Surakarta, Koloni VOC Belanda | ||||
| Surud | 26 Sèptèmber 1788 (umur 56) Cithakan:Country data Hindia Belanda Surakarta, Koloni VOC Belanda | ||||
| |||||
| Wangsa | Wangsa Mataram | ||||
| Bapa | Susuhunan Pakubuwana II | ||||
| Ibu | GKR. Hemas | ||||
| Agama | Islam | ||||
Sri Susuhunan Pakubuwana III utawi Sampéyandalem Ingkang Sinuhun Kangjeng Susuhunan Pakubuwana Ingkang Jumeneng kaping Tiga (Hanacaraka: ꦯꦩ꧀ꦥꦺꦪꦤ꧀ꦢꦊꦩ꧀ꦲꦶꦁꦏꦁꦯꦶꦤꦸꦲꦸꦤ꧀ꦑꦁꦗꦼꦁꦯꦸꦯꦸꦲꦸꦤ꧀ꦤꦤ꧀ꦦꦑꦸꦨꦸꦮꦟ꧇꧓꧇)(miyos: Kartasura, 1732 – séda: Surakarta, 1788) iku raja kapindho Kasunanan Surakarta kang maréntah antarané taun 1749 – 1788. Pakubuwana III iku raja tedhak turune Mataram pisanan kang diwisudha déning Walanda.
Biografi
[besut | besut sumber]Sunan Pakubuwana III, sing jeneng asline Raden Mas Suryadi, yaiku putrane Pakubuwana II, lair saka Permaisuri GKR Hemas, putri Pangeran Purbaya saka Lamongan (putrane Pakubuwana I). Pakubuwana III munggah tahta tanggal 15 Desember 1749, nggenteni bapakne sing lara parah. Dheweke diangkat dadi raja dening Baron von Hohendorff, miturut wasiat Pakubuwana II marang dheweke, kanggo ngangkat Raden Mas Suryadi dadi raja sabanjure.
Perang
[besut | besut sumber]Perlawanan Pangeran Mangkubumi
[besut | besut sumber]Pakubuwana III, nalika dadi raja, ngadhepi pemberontakan nalika jaman bapakne. Pemberontakan iki dipelopori dening pamane, Pangeran Mangkubumi, ing taun 1746. Para pemberontak wis ngangkat Pangeran Mangkubumi dadi Pakubuwana III lan Pangeran Sambernyawa dadi perdana menteri tanggal 12 Desember 1749, ing markase.
Ing taun 1752, ana perselisihan antarane Pangeran Mangkubumi lan Pangeran Sambernyawa. Perusahaan Hindia Timur Walanda (VOC) langsung nawakake perdamaian marang Pangeran Mangkubumi.
Negosiasi rampung lan diakhiri karo Perjanjian Giyanti tanggal 13 Februari 1755. Perjanjian iki ngakoni kedaulatan Pangeran Mangkubumi minangka raja, nguwasani separo wilayah Pakubuwana III. Sadurunge, Pangeran Mangkubumi wis ngumumake awake dhewe minangka susuhunan (atasan sing paling dhuwur) lan nduweni gelar Pakubuwana III ing wilayah Kabanaran, bebarengan karo pelantikan Raden Mas Suryadi minangka Pakubuwana III.[1]
Adhedhasar kesepakatan kasebut, Pangeran Mangkubumi ora diidini nggunakake gelar "sushunan." Ing tanggal 23 September 1754, pungkasane ana memorandum kesepahaman, sing nyatakake yen Pangeran Mangkubumi bakal nganggo gelar sultan, Hamengkubuwana I, lan ngadegake kerajaan anyar sing diarani Kasultanan Yogyakarta. Ing perkembangan sabanjure, kerajaan sing dipimpin dening Hamengkubuwana I diarani Kasultanan Ngayogyakarta Hadiningrat, dene kerajaan sing dipimpin dening Pakubuwana III diarani Kasunanan Surakarta Hadiningrat.[1]
Perlawanan Pangeran Sambernyawa
[besut | besut sumber]Sawise Perjanjian Giyanti, Pangeran Sambernyawa rumangsa dikhianati dening Pangeran Mangkubumi. Dheweke pungkasane dadi mungsuhe Pakubuwana III lan Hamengkubuwana I. Perlawanan Pangeran Sambernyawa wiwit saya ringkih, lan pungkasane dheweke nyerah lan sarujuk kanggo rembugan karo VOC ing taun 1756. Iki puncake ing Perjanjian Salatiga, ing Maret 1757, nalika Pangeran Sambernyawa nyatakake kesetiaane marang VOC, Surakarta, lan Yogyakarta. Wiwit kuwi, Pangeran Sambernyawa, uga dikenal minangka Raden Mas Said, nduweni gelar Mangkunagara I. Wilayah sing dikuwasani dijenengi Kadipaten Mangkunagara, sebidang tanah sing diwenehake marang Pakubuwana III saka pambagian wilayah Mataram.[2]
Kepustakaan
[besut | besut sumber]- M.C. Ricklefs. 1991. Sajarah Indonesia Modern (terj.). Yogyakarta: Gadjah Mada University Press
- Purwadi. 2007. Sajarah Raja-Raja Jawa. Yogyakarta: Media Ilmu
Uga delengen
[besut | besut sumber]| Gelar kabangsawanan | ||
|---|---|---|
| Didhisiki déning: Pakubuwana II |
{{{kalungguhan}}} 1749-1788 |
Diganti déning: Pakubuwana IV |
| |||||||||||||
 | Artikel biografi Indonésia iki minangka artikel rintisan. Kowé bisa ngéwangi Wikipédia ngembangaké. |
- 1 2 infid (2017-12-09). "Treaty of Giyanti - infid.be". infid.be (ing basa Inggris Amérika Sarékat). Diarsip saka sing asli ing 2023-06-06. Dibukak ing 2025-12-02.
- ↑ "Indonesia - The Dutch on Java, 1619-1755". countrystudies.us. Dibukak ing 2025-12-02.