Afrika

Saka Wikipédia, Bauwarna Mardika abasa Jawa / Saking Wikipédia, Bauwarna Mardika abasa Jawi
Langsung menyang: pandhu arah, pados
Afrika

Afrika iku bawana (benua) sing paling gedhé kaping loro sa donya sawisé Asia. Jembaré karo kapuloan ing saubengé ana 30,2 yuta km², kuwi minangka 6% lumahing bumi lan 20,4% permukaan lemah donya.[1] Ing tanah Afrika iku pedunungé ana kira-kira sak milyar jiwa (cacah taun 2009) lan kapérang jroning 61 wewengkon, yaiku nyakup kira-kira 14,72% pedunung donya. Tanah Afrika iku kabagé dadi pirang-pirang tlatah sing luwih cilik, yaiku Afrika Lor (Maghribi), Afrika Kulon, Afrika Tengah, Afrika Kidul, lan Afrika Wétan.

Afrika diliwati garis katulistiwa lan nduwèni werna-werna iklim; iki minangka siji-sijiné bawana sing mbentang saka wates loré zona iklim sedheng bumi nganti wates kidulé.[2] Prakiran pertumbuhan ékonomi Afrika yaiku watara 5,0% ing taun 2010 lan 5,5% ing taun 2011.[3]

Étimologi[sunting | sunting sumber]

Péta Afrika 1890

Tembung Afrika asal saka basa Latin, Africa terra — "lemah Afri" (wujud jamak saka Afer) — kanggo nuduhaké bagéan lor bawana kasebut, wektu iki minangka bagéan saka negara Tunisia, papan panggonan provinsi Romawi ing Afrika. Asal tembung Afer manawa saka basa Fenisia, afar tegesé "awu";[4] utawa saka suku Bani Ifran,[5] sing manggon ing bagéan lor bawana iki cedhak Kartago; utawa saka basa Yunani aphrike sing tegesé "tanpa adhem"; utawa saka basa Latin aprica sing tegesé "cerah".

Sajarah[sunting | sunting sumber]

Afrika iku dadi padunungan manungsa sing paling wiwitan, saka bawana iki manungsa sabanjuré nyebar menyang bawana-bawana liya.[6][7] Werna-werna fosil saka spesiés manungsa purba kang wujudé esih kaya kethèk uga akèh ditemokaké, kayata Australopithecus afarensis (diduga kira-kira saka 3,9–3,0 yuta taun SM),[8] Paranthropus boisei (k. 2,3–1,4 yuta taun SM),[9] lan Homo ergaster (k. 1,9 yuta–600.000 taun SM).[1] Sawijining fosil kerangka manungsa purba sing misuwur diarani "Lucy", saiki disimpen ana ing museum nasional Addis Ababa, Etiopia. Manungsa sing modhèren secara anatomi wiwit kapisanan arupa fosil ing Afrika saka 195.000 taun kapungkur, nanging panelitian biologi molekulèr nemokaké tandha-tandha prakiran wektu pamisahan nènèk moyang sakabèhé populasi manungsa modhèren yaiku 200.000 taun kapungkur.[10][11][12][13][14]

Paternakan kéwan diprakirakaké wis diwiwiti taun 6000 SM ing Afrika Lor.[15] Ing taun 4000 SM, iklim Sahara molai dadi garing lan banjur cepet banget dadi ara-ara.[16] Akibaté wilayah sing bisa kanggo panggonan wong tani dadi sithik, amarga iku nggarai mingrasi menyang Afrika Kulon kang wilayahé nduwé iklim luwih tropis.[16]

Wiwit kira-kira taun 3300 SM, mulai ditemokaké cathetan sajarah ing Afrika Lor, yaiku saka paninggalan peradaban Pirangon ing Mesir Kuna.[17] Salah sawijining peradaban paling kuna lan suwé umuré ing donya, kakuwaosan Mesir Kuna kuwi ngadeg lan nyebaraké werna-werna pengaruh ing wilayah-wilayah liyané nganti tekan taun 343 SM.[18][19] Wong Fenisia saka Tirus (saiki ing Libanon) uga nuwuhaké pusat peradaban sing indepènden ing Kartago kang dumunung ana ing pesisir lor-wétan Afrika.[20][21][22] Ing taun 332 SM, Alexander Agung mbangun kutha Alexandria ing Mesir, kang sabanjuré dadi ibukutha sing mégah lan minangka panggonan panguwasa Ptolemeus Mesir.[23]

Perkembangan agama Kristen ing Afrika wis molai saka abad ka-1, yaiku wiwit diadegaké Gréja Ortodoks Alexandria dèning Santo Markus sang Panginjil watara taun 43.[24] Agama Kristen sumebar ing pirang-pirang tlatah saka Palestina nganti Mesir, uga ngliwati wates kidulé wewengkon Romawi menyang Nubia lan abad ka-6 uga wis teka ing Ethiopia. Ing masa awal abad ka-7 nganti abad ka-8, agama Islam sumebar ana ing tlatah Afrika Sub-Sahara, utamané ngliwati jalur perdagangan lan migrasi.[25]

Géografi[sunting | sunting sumber]

Foto Afrika kang dijupuk saka Apollo 17

Afrika iku wewengkon kebak alas kang lembab, padhang pasir kang garing, lan alas tropis. Afrika ugi bawana kang kebak bukit kang dhuwur lan ing pucukipun diubengi salju, sabana, lan udan kabut angin.

Afrika iku bawana paling gedhé saka telu bawana ing belahan kidul Bumi lan sing paling gedhé kaloro sawisé Asia. Jembaré kurang luwih 30.244.050 km2 (11.677.240 mil2) kalebu kapuloan ing saubengé, nyakup 20,3% saka total dharatan ing bumi lan didunungi luwih saka 800 yuta manungsa, utawa watara sapropitu populasi manungsa ing donya.

Kapisah saka Eropah déning Segara Tengah, Afrika nyawiji karo Asia ing pucuk lor-wétan liwat Terusan Suez sing ambané 130 km. Semenanjung Sinai sing diduwèni déning Mesir kerep dianggep sacara geopolitis minangka bagéan saka Afrika. Saka ujung paling lor, Tanjung Spartel ing Maroko, ing 37°21′ lintang lor, tekan ujung paling kidul, Tanjung Agulhas ing Afrika Kidul, 34°51′15″ lintang kidul, kabentang wilayah sing leté 8.000 km; saka ujung paling kulon, Tanjung Verde, 17°33′22″ bujur kulon, nganti ujung paling wétan, Ras Hafun ing Somalia, 51°27′52″ bujur wétan, leté watara 7.400 km. Dawaning garis pesisir 26.000 km (minangka perbandingan, Eropah, sing nduwèni jembar 9.700.000 km² nduwèni garis pesisir 32.000 km).

Lumrahe wewengkon Afrika awujud lemah kang garing. Kualitas lemah kang kurang apik lan gampang rusak. Akeh lemah kang kurang subur amarga ngandhut akeh laterit, yaiku jenise [watu]] kang gawe warna abang lemah.

Negara-negara[sunting | sunting sumber]

Sebagéan gedhé negara ing Afrika iku tilas negara jajahan, kajaba Afrika Kidul, Etiopia lan Liberia. Republik Démokrasi Kongo minangka tilas jajahan Belgia. Mesir, Sudan, Uganda, Kenya, Djibouti, Sierra Leone, Ghana, Nigeria, Zambia, Zimbabwe lan Botswana tilas jajahan Britania Raya. Maroko, Aljazair, Mauritania, Mali, Senegal, Guinea, Panté Gadhing, Burkina Faso, Benin, Niger, Chad, Republik Afrika Tengah, Gabon, Kongo lan Madagaskar tilas jajahan Prancis. Togo, Kamerun, Burundi, Rwanda, Tanzania lan Namibia tilas jajahan Jerman. Libya, Eritrea, Somalia tilas jajahan Italia. Guinea Bissau, Angola, Malawi, lan Mozambik yaiku tilas jajahan Portugal. Sarta Sahara Kulon sing tilas jajahan Spanyol. Saproteloné yaiku 15 saka 47 negara kakurung déning dharatan.

Wewengkon Afrika Lor[sunting | sunting sumber]

Afrika lor kaperang saka negara Aljazair, Maroko, Tunisia, Libia, Mesir, lan Sudan. Ing kabeh negara iki, saperangan akeh padununge yaiku wong-wong Arab lan agamane Islam. Basa kang utawa ing wewengkon iki yaiku basa Arab lan Prancis. Awit 5000 taun kapungkur, ing sadawane wewengkon lor Afrika wis ana masyarakat kang nduweni kabudayan kang luhur. Kayata Mesir Kuno, salah sijine masyarakat kang ngembangake kabudayan kang luhur. Wewengkon Afrika Lor dadi dhaerah kang ngasilake pangan, kayata: Kurma, Zaitun, lan Anggur, ditandhur bareng karo sayur-sayuran lan pari. Wewengkon kang ditukuli suket dianggo kanggo ngingu wedhus, lan ternak liyane. Saka paternakan iki diasilake wol lan kulit mentah.

Wewengkon Afrika Kulon[sunting | sunting sumber]

Wewengkon sisih kulon Afrika kaperang saka negara Mali, Burkina Faso, Niger, Pantai Gading, Guinea, Senegal, Mauritania, Benin, Togo, Kamerun, Guinea Bissau, Sao Tome lan Principe, Guiena Ekuatorial, Sahara Kulon, Liberia, Sierra Leone, Gambia, Ghana, lan Nigeria. Wewengkon kulon iki dadi wewengkon kapisan kang ditekani wong Eropa. Bangsa Portugis miwiti njajah ing tahun 1400-an.

Wewengkon Afrika Wetan[sunting | sunting sumber]

Wewengkon iki kaperang saka negara Etiopia, Somalia, Djibouti, Rwanda, Burundi, Uganda, Kenya, lan Tanzania. Dhaerah iki awujud wewengkon gisik pantai kang rata, munggah marang plato kang dhuwur, kang kapedhot dening danau lan gunung-gunung kang dhuwur. Ing Afrika Wetan akeh ditemoni masyarakat keturunan kang beda-beda, nduweni basa kang beda uga. Ananging saperangan akeh nganggo basa Swahili.

Jeneng wewengkon lan
territoral lan gendéra
Jembar
(km²)
Populasi
(prakiran 1 Juli 2008)
Kapadhetan Pedunung
(per km²)
Ibu kutha
Afrika Wétan
Flag of Burundi Burundi 27.830 8.988.091[26] 322,9 Bujumbura
Flag of Komoro Komoro 2.170 752.438[26] 346,7 Moroni
Flag of Djibouti Djibouti 23.000 516.055[26] 22,4 Djibouti
Flag of Eritrea Eritrea 121.320 5.647.168[26] 46,5 Asmara
Flag of Etiopia Etiopia 1.127.127 85.237.338[26] 75,6 Addis Ababa
Flag of Kénya Kenya 582.650 39.002.772[26] 66,0 Nairobi
Flag of Madagaskar Madagaskar 587.040 20.653.556[26] 35,1 Antananarivo
Flag of Malawi Malawi 118.480 14.268.711[26] 120,4 Lilongwe
Flag of Mauritius Mauritius 2.040 1.284.264[26] 629,5 Port Louis
Flag of Mayotte Mayotte (Prancis) 374 223.765[26] 489,7 Mamoudzou
Flag of Mozambik Mozambik 801.590 21.669.278[26] 27,0 Maputo
Réunion (Prancis) 2.512 743.981(2002) 296,2 Saint-Denis
Flag of Rwanda Rwanda 26.338 10.473.282[26] 397,6 Kigali
Flag of the Seychelles Seychelles 455 87.476[26] 192,2 Victoria
Flag of Somalia Somalia 637.657 9.832.017[26] 15,4 Mogadishu
Flag of Tanzania Tanzania 945.087 41.048.532[26] 43,3 Dodoma
Flag of Uganda Uganda 236.040 32.369.558[26] 137,1 Kampala
Flag of Zambia Zambia 752.614 11.862.740[26] 15,7 Lusaka
Afrika Tengah
Flag of Angola Angola 1.246.700 12.799.293[26] 10,3 Luanda
Flag of Cameroon Kamerun 475.440 18.879.301[26] 39,7 Yaoundé
Flag of Central African Republic Republik Afrika Tengah 622.984 4.511.488[26] 7,2 Bangui
Flag of Chad Chad 1.284.000 10.329.208[26] 8,0 N'Djamena
Flag of Republic of the Congo Kongo 342.000 4.012.809[26] 11,7 Brazzaville
Flag of Democratic Republic of the Congo Republik Démokrasi Kongo 2.345.410 68.692.542[26] 29,2 Kinshasa
Flag of Guinea Khatulistiwa Guinea Khatulistiwa 28.051 633.441[26] 22,6 Malabo
Flag of Gabon Gabon 267.667 1.514.993[26] 5,6 Libreville
Flag of São Tomé lan Príncipe São Tomé lan Príncipe 1.001 212.679[26] 212,4 São Tomé
Afrika Lor
Flag of Aljazair Aljazair 2.381.740 34.178.188[26] 14,3 Aljir
Flag of Mesir Mesir[27] 1.001.450 83.082.869[26] total, Asia 1,4m 82,9 Cairo
Flag of Libya Libya 1.759.540 6.310.434[26] 3,6 Tripoli
Flag of Maroko Maroko 446.550 34.859.364[26] 78,0 Rabat
Flag of Sudan Sudan 2.505.810 41.087.825[26] 16,4 Khartoum
Flag of Tunisia Tunisia 163.610 10.486.339[26] 64,1 Tunis
Flag of Western Sahara Sahara Kulon[28] 266.000 405.210[26] 1,5 El Aaiún
Teritori Spanyol lan Portugal ing Afrika Lor
Flag of Canary Islands Kapuloan Canary (Spanyol)[29] 7.492 1.694.477(2001) 226,2 Las Palmas de Gran Canaria,
Santa Cruz de Tenerife
Flag of Ceuta Ceuta (Spanyol)[30] 20 71.505(2001) 3.575,2
Flag of Madeira Kapuloan Madeira (Portugal)[31] 797 245.000(2001) 307,4 Funchal
Flag of Melilla Melilla (Spanyol)[32] 12 66.411(2001) 5.534,2
Afrika Kidul
Flag of Botswana Botswana 600.370 1.990.876[26] 3,3 Gaborone
Flag of Lesotho Lesotho 30.355 2.130.819[26] 70,2 Maseru
Flag of Zimbabwe Zimbabwe 390.580 11.392.629[26] 29,1 Harare
Flag of Namibia Namibia 825.418 2.108.665[26] 2,6 Windhoek
Flag of Afrika Kidul Afrika Kidul 1.219.912 49.052.489[26] 40,2 Bloemfontein, Cape Town, Pretoria[33]
Flag of Swaziland Swaziland 17.363 1.123.913[26] 64,7 Mbabane
Afrika Kulon
Flag of Benin Benin 112.620 8.791.832[26] 78,0 Porto-Novo
Flag of Burkina Faso Burkina Faso 274.200 15.746.232[26] 57,4 Ouagadougou
Flag of Cape Verde Tanjung Verde 4.033 429.474[26] 107,3 Praia
Flag of Côte d'Ivoire Panté Gadhing 322.460 20.617.068[26] 63,9 Abidjan,[34] Yamoussoukro
Flag of Gambia Gambia 11.300 1.782.893[26] 157,7 Banjul
Flag of Ghana Ghana 239.460 23.832.495[26] 99,5 Accra
Flag of Guinea Guinea 245.857 10.057.975[26] 40,9 Conakry
Flag of Guinea-Bissau Guinea-Bissau 36.120 1.533.964[26] 42,5 Bissau
Flag of Liberia Liberia 111.370 3.441.790[26] 30,9 Monrovia
Flag of Mali Mali 1.240.000 12.666.987[26] 10,2 Bamako
Flag of Mauritania Mauritania 1.030.700 3.129.486[26] 3,0 Nouakchott
Flag of Niger Niger 1.267.000 15.306.252[26] 12,1 Niamey
Flag of Nigeria Nigeria 923.768 158.259.000[26] 161,5 Abuja
Flag of Saint Helena, Ascension and Tristan da Cunha Saint Helena, Ascension, lan Tristan da Cunha (Britania Raya) 410 7.637[26] 14,4 Jamestown
Flag of Senegal Senegal 196.190 13.711.597[26] 69,9 Dakar
Flag of Sierra Leone Sierra Leone 71.740 6.440.053[26] 89,9 Freetown
Flag of Togo Togo 56.785 6.019.877[26] 106,0 Lomé
Total Afrika 30.368.609 1.001.320.281 33,0

Delengen uga[sunting | sunting sumber]

Réferènsi[sunting | sunting sumber]

  1. ^ a b Sayre, April Pulley. (1999) Africa, Twenty-First Century Books. ISBN 0-7613-1367-2.
  2. ^ Visual Geography. "Africa. General info". http://www.visualgeography.com/continents/africa.html. Retrieved 2007-11-24.
  3. ^ IMF WEO Oct. 2010 Retrieved 15-10-2010
  4. ^ Itineraria Phoenicia, Edward Lipinski, Peeters Publishers, p200, 2004, ISBN 90-429-1344-4 Book on ligne
  5. ^ The Berbers, by Geo. Babington Michell, p 161, 1903, Journal of Royal African people book on ligne
  6. ^ Genetic study roots humans in Africa, BBC News | SCI/TECH
  7. ^ Migration of Early Humans From Africa Aided By Wet Weather, sciencedaily.com
  8. ^ Kimbel, William H. and Yoel Rak and Donald C. Johanson. (2004) The Skull of Australopithecus Afarensis, Oxford University Press US. ISBN 0-19-515706-0.
  9. ^ Tudge, Colin. (2002) The Variety of Life., Oxford University Press. ISBN 0-19-860426-2.
  10. ^ nsf.gov - National Science Foundation (NSF) News - New Clues Add 40,000 Years to Age of Human Species - US National Science Foundation (NSF)
  11. ^ "Age of ancient humans reassessed", BBC News, February 16, 2005. diaksès tanggal April 10, 2010. 
  12. ^ The Oldest Homo Sapiens: – URL retrieved May 15, 2009
  13. ^ Alemseged, Z., Coppens, Y., Geraads, D. (2002). "Hominid cranium from Homo: Description and taxonomy of Homo-323-1976-896". Am J Phys Anthropol 117 (2): 103–12. doi:10.1002/ajpa.10032. PMID 11815945.
  14. ^ Stoneking, Mark; Soodyall, Himla (1996). "Human evolution and the mitochondrial genome". Current Opinion in Genetics & Development 6 (6): 731–6. doi:10.1016/S0959-437X(96)80028-1.
  15. ^ Diamond, Jared. (1999) "Guns, Germs and Steel: The Fates of Human Societies. New York:Norton, pp.167.
  16. ^ a b O'Brien, Patrick K. (General Editor). Oxford Atlas of World History. New York: Oxford University Press, 2005. pp.22–23
  17. ^ Were Egyptians the first scribes?, BBC News | Sci/Tech
  18. ^ Hassan, Fekri A. (2002) Droughts, Food and Culture, Springer. p. 17. ISBN 0-306-46755-0.
  19. ^ McGrail, Sean. (2004) Boats of the World, Oxford University Press. p. 48. ISBN 0-19-927186-0.
  20. ^ Fage, J. D. (1979) The Cambridge History of Africa, Cambridge University Press. ISBN 0-521-21592-7.
  21. ^ Fage, J. D., et al (1986) The Cambridge History of Africa, Cambridge University Press. Vol. 2, p. 118.
  22. ^ Oliver, Roland and Anthony Atmore. (1994) Africa Since 1800, Cambridge University Press. ISBN 0-521-42970-6.
  23. ^ "Ptolemaic and Roman Egypt: 332 BC-395 AD". Wsu.edu. 1999-06-06. http://www.wsu.edu/~dee/EGYPT/PTOLEMY.HTM. Retrieved 2010-05-18.
  24. ^ Eusebius of Caesarea, the author of Ecclesiastical History in the 4th century, states that st. Mark came to Egypt in the first or third year of the reign of Emperor Claudius, i.e. 41 or 43 A.D. "Two Thousand years of Coptic Christianity" Otto F.A. Meinardus p28.
  25. ^ Ayoub, Mahmoud M. (2004). Islam: Faith and History. Oxford: Oneworld. pp. 76, 92–3, 96–7.
  26. ^ a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z aa ab ac ad ae af ag ah ai aj ak al am an ao ap aq ar as at au av aw ax ay az ba bb bc bd USCensusBureau:Countries and Areas Ranked by Population: 2009[pranala nonaktif]
  27. ^ Mesir umumé dianggep sawijining negara lintas bawana (transcontinental nation) kang manggon ing Afrika Lor lan Asia Kulon; gunggung pedunungé lan amba wewengkoné minangka bagéyan Afrika waé, yaiku sisih kuloné Terusan Suèz.
  28. ^ Republik Demokratis Arab Saharawi wis diakoni negara berdaulat déning Uni Afrika, nanging wektu iki sabagéyan gedhé wilayah Sahara Kulon dikuwasani déning Maroko sawisé mardika saka Spanyol ing taun 1976, lan statusé isih dadi pasulayan. Klaim Maroko iki ora diakoni sacara internasional.
  29. ^ The Spanish Canary Islands, of which Las Palmas de Gran Canaria are Santa Cruz de Tenerife are co-capitals, are often considered part of Northern Africa due to their relative proximity to Morocco and Western Sahara; population and area figures are for 2001.
  30. ^ The Spanish exclave of Ceuta is surrounded on land by Morocco in Northern Africa; population and area figures are for 2001.
  31. ^ The Portuguese Madeira Islands are often considered part of Northern Africa due to their relative proximity to Morocco; population and area figures are for 2001.
  32. ^ The Spanish exclave of Melilla is surrounded on land by Morocco in Northern Africa; population and area figures are for 2001.
  33. ^ Bloemfontein is the judicial capital of South Africa, while Cape Town is its legislative seat, and Pretoria is the country's administrative seat.
  34. ^ Yamoussoukro is the official capital of Côte d'Ivoire, while Abidjan is the de facto seat.

Pranala njaba[sunting | sunting sumber]


Bawana-bawana ing Donya
Asia | Afrika | Amerika: Amérika Lèr - Amérika Kidul | Antartika | Eropah | Australia

(Kapuloan Pasifik ing Oseania mboten mlebet bagéyan saking bawana pundi kémawon)

Sumber artikel punika saking kaca situs web: "http://jv.wikipedia.org/w/index.php?title=Afrika&oldid=803902"