Taenia (cacing pita)

Saka Wikipédia Jawa, bauwarna bébas abasa Jawa
Taenia (cacing pita)
Taenia
Skoleks Taenia solium
Klasifikasi èlmiah
Krajan: Animalia
Filum: Platyhelminthes
Kelas: Cestoda
Ordo: Cyclophyllidea
Kulawarga: Taeniidae
Marga: Taenia
Linnaeus, 1758
Spesies

Taenia crassiceps
Taenia pisiformis
Taenia saginata
Taenia solium
Taenia asiatica
Taenia taeniaeformis

Taenia inggih punika salah satunggaling kéwan jinis cacing saking marga cacing pita ingkang kalebèt Kerajaan Animalia, Filum Platyhelminthes, Kelas Cestoda, Bangsa Cyclophyllidea, Suku Taeniidae.[1] Jinis sanesipun kawentar dados parasit vertebrata ingkang sagèd ndamel lelara utawa nginfeksi manungsa, babi, sapi, lan kebo.[1]

Bentenipun jinis utawi spesies[besut | besut sumber]

Segmen Awaké cacingTaenia solium

Wonten tigang spesies ingkang kedhah dipunmangertosi saking jinising cacing pita Taenia, inggih punika Taenia solium, Taenia saginata, kaliyan jinis Taenia asiatica.[2][3] Tingang spesies cacing pita punika dipunpitadosi dados kéwan kang kedhah dipun mangertosi amargi saged damel manungsa sami lelara, lelara punika inggih punika ingkang dipunsebat taeniasis kaliyan sistiserkosis.[2]. Bentenipun antarspesies cacing pita Taenia saged dipunpirsani wonten ing Tabel 1 ngandhap.

Tabel 1. Bentenipun Taenia solium, Taenia saginata kaliyan Taenia asiatica

No. Katerangan Taenia solium [1][4] Taenia saginata [1][4] Taenia asiatica [5]
1 Inang definitif kaliyan habitat Usus alus manungsa Usus alus manungsa Usus alus manungsa
2 Inang watara Babi kaliyan manungsa Sapi (utami), wedhus, domba Babi (utami), sapi
3 Namanipun nalika tasih larva Cysticercus cellulosae Cysticercus bovis Cysticercus t.s. taiwanensis
4 Ukuranipun miturut dawa x ambanipun (3-8)x 0,01 meter (4-15) x 0,01 meter 4-8 meter
5 Gunggungipun segmen 700-1000 1000-2000 712
6 Gunggungipun tigan 30.000-50.000 wonten ing nggal segmen langkung saking 100.000 wonten ing nggal segmen

Siklus nalika Urip[besut | besut sumber]

Cacing pita Taenia ingkang sampun diwasa urip ing usus manungsa dados induk semang definitif.[4] Segmen awaké cacing iki bakal medal piyambak saking anus manungsa menawi sampun mateng kaliyan ngandhut tigan, ugi saged kanthi cara pasif inggih punika bebarengan kaliyan feses manungsa.[4] Menawi manungsa punika dados inang definitif, inang sawatara saking kéwan punika inggih punika (sapi kaliyan babi) menawi boten sengaja ngeleg tigan saking kéwan cacing punika, tigan punika bakal nètès embrio (onchosphere) ingkang mengké saged nembus dinding usus.[4] Embrio cacing ingkang tumut sirkulasi getih limfe bakal urip lajeng dados sistiserkosis ingkang infektif wonten ing lebètipun otot tartemtu.[4] Otot ingkang paling asring kaserang sistiserkus inggih punika otot jantung, diafragma, ilat, otot kanggé nguyah, laladan esofagus, gulu kaliyan otot ingkang wonten ing balung rusuk.[6]

Infeksi utawa lelara amargi Taenia dipunsebat ugi Taeniasis kaliyan Sistiserkosis.[1] Taeniasis inggih punika lelara amargi parasit cacing pita ingkang kagolong genus Taenia, saged nular saking kewan dhumateng manungsa, utawi sawalikipun.[7] Lelara taeniasis ingkang kadadosan teng manungsa punika dipunsebabakén déning spesies Taenia solium utawi dipunkenal ugi cacing pita babi [7], ananging Taenia saginata langkung kawentar kanthi nama cacing pita sapi.[7][8]

Sistiserkosis, lelara infeksi ingkang kadadosan dhumateng manungsa punika nyerang jaringan.[2] Ingkang damel lelara punika nuninggih larva Taenia (sistiserkus), amargi naté wonten tigan cacing Taenia solium ingkang boten sengaja dielěg (cacing pita babi).[2] Cacing pita babi saged nyebabaken sistiserkosis déning manungsa, ananging cacing pita sapi boten kados punika. Cacing pita ingkang wonten ing sapi punika boten saged nyebabaken sistiserkosis déning manusia.[7] Ananging, kangge cacing pita jinis Taenia asiatica, para ahli dereng aged mestikaké saged boten damel menungsa lelara sistiserkosis.[3] Terdapat dugaan bahwa Taenia asiatica merupakan penyebab sistiserkosis di Asia.[3]

Lelara taeniasis saged nyerang manungsa menawi nate dhahar daging sapi utawa babi ingkang dereng mateng uatawi satengah mateng, daging punika jebul ngandut sistiserkus, sistiserkus punika lajeng dados Taenia diwasa wonten ing lebetipun usus manungsa.[6] Benten malih kaliyan manungsa ingkang anggadhahi lelara sistiserkosis, infeksi punika saged merga ngeleg dhaharan utawi unjukan ingkang ngandhut endhog Taenia solium.[9]

Lelara punika uga saged kadhadosan amarga wonten proses infeksiipun piyambak saking individu ingkang sakit, kados muntah ananging ngeleg manèh untahanipun.[10]. Sumber panularan cacing pita Taenia dumateng manungsa inggih punika [11]

  1. Lelara taeniasis piyambak dipunsebabaken amarga kotoranipun ngandhut endhog utawi segmen saking awaké (proglotid) cacing pita.
  2. Kewan, kayata babi kaliyan sapi ingkang ngandhut larva cacing pita (sistisekus).
  3. Dhaharan, unjukan kaliyan waladan ingkang regèd amargi wonten tiganipun cacing pita.

Panyebaran[besut | besut sumber]

Panyebaranipun wonten ing Donya[besut | besut sumber]

Cacing pita Taenia kasebar teng donya.[7]. Kasus panyebaranipun langkung asring dipunngertosi wonten ing tlatah tropis amargi kathah jawah kaliyan iklimipun ingkang cocog kangge perkembanganipun parasit cacing punika.[12] Taeniasis kaliyan sistiserkosis ingkang dipunsebabaken infeksi cacing pita babi Taenia solium.[12][13] Salah sawijining zoonosis, wonten ning laladan ingkang masarakatipun asring ndhahari daging babi kaliyan nggadhahi sanitasi lingkungan ingkang boten saè, kadosta tlatah Asia Tenggara, India, Afrika Selatan, kaliyan tlatah Amerika Latin.[13] Ya iku kasus Taenia ning nagara tropis bisa dideleng ning Tabel 2. Tabel 2. Kasus Infeksi Cacing Pita Taenia ning Nagara Tropis

Nagara Kasus
Taiwan, Cina 1.661 manungsa gerah taeniasis.[14]
Brazil 0,1-0,9 % kadadosan sistiserkosis dhumateng manungsa.[15]
Thailand 5,9% saka 1450 wong positif taeniasis.[16]
Indonésia Taeniasis/sistiserkosis dipanggihi ten Papua, Bali kaliyan tlatah Sumatera Lor. boten namung dipanggihi ten NTT, Lampung, Sulawesi Lor, Kalimantan Kulon lan Jawa Wetan.[3][9][17]
Laos Kadadosan lelara taeniasis ngantos 14% [18]

Salah sawijining bukti penyebaranipun infeksi Taenia wonten ing tlatah tropis punika dipunpanggihi spesies cacing-cacing tiga wau, cacing ingkang saged penyebabaken lelara taeniasis dhumateng manungsa wonten ing nagara Asia ingkang kawentar kanthi nama Taiwan Taenia utawa Asian Taenia.[19]. Asian Taenia dilapuraken sampun nate dipunpanggihi wonten ing nagara-nagara Asia ingkang padatanipun nggadhahi cuaca tropis kayata Indonésia, Thailand, Malaysia, Filipina, Korea kaliyan nagara Cina.[20] Kini Asian Taenia disebut Taenia asiatica [21]. Kadadian T. asiatica kang sering ning Pulau Samosir, Indonésia. [17]

Sistiserkosis punika infeksi ingkang asring dipunpanggihi teng kéwan babi kaliyan manungsa tarutami wonten ing nagara kang tasih berkembang.[3] Panyebaran sistiserkus teng manungsa kadadosan amargi wonten kontak watara kéwan babi kaliyan feses manungsa.[4] Infeksi punika boten namung dijalarani wontenipun pameriksaan keséhatan daging nalika nyembelih, kaliyan konsumsi daging mentah utawa setengah mateng.[6] Panyebaran penyakit punika nyebar amargi Taenia saged mroduksi puluwan ngantos atusan sewu tigan nggal dintenipun, tigan ingkang bisa disebar déning toya jawah dhateng tlatah reged ngantos panggenan ingkang tebih.[4]

Panyebarané ning Indonésia[besut | besut sumber]

Infeksi cacing pita Taenia paling sering wonten ing Indonésia punika kadadosan ting Propinsi Papua. [22] saking Kabupatèn Jayawijaya Papua, Indonésia dipunpanggihi 66,3% (106 tiyang saking 160 responden) positif lara taeniasis solium/sistiserkosis selulosae saking babi [3]. Sewetara wonten 28,3% tiyang ingkang lelara sistiserkosis ngantos katingal kaliyan saged diraba saking benjolanipun, benjolan ingkang wonten ing ngandhapipun kulit [3]. 18,6% kathahipun (30 tiyang) ingkang kena lelara sistiserkosis selulosae, sampun nate nunjukaken gejala epilepsi [3]. Saking 257 pasien ingkang gadhah lelara borok kobongan ning Papua, 82,8% kathahipun tiyang ingkang sakit epilepsi amargi wonten sistiserkosis teng otak.[3] Prevalensi sistiserkosis teng manungsa sami mawon kados prekawis ingkang dipunpretelakaken nalika pameriksan serologis masarakat.[3] Wonten ing Bali, pameriksaan punika ngantos 5,2% nganti 21%, ananging prevalensi taeniasis teng propinsi punika ngantos watara 0,4%-23%.[17] Kathahipun ngantos 13,5% (10 saking 74 tiyang) pasien ingkang nate sakit epilepsi ting Bali dipundiagnosa nggadhahi sakit sistiserkosis ting otak.[23] Prevalensi taeniasis T. asiatica ting Sumatera Utara watara 1,9%-20,7%.[17] Kasus T. asiatica ting Propinsi punika padatanipun dipunsebabaken déning konsumsi daging babi hutan ingkang boten dipun masak ngantos mateng.[17] Cacing pita Taenia saged ndamel lelara ingkang dipunsebat taeniasis kaliyan sistiserkosis. Gejala klinis paling akèh ingkang damel ngresula punika[14]:

  • Medalipun segmen awak cacing ting feses (95%)
  • Gatel-gatel ting anus (77%)
  • Mual (46%)
  • Mumet (42%)
  • Napsu dhahar ingkang nambah kathah(30%)
  • lelara ting Sirah (26%)
  • Mencret (18%)
  • Lemes (17%)

Akibatipun dumateng Kasarasan[besut | besut sumber]

Sistiserkosis ting otak
Taenia saginata ning usus buntu
  • Ngerasa Ngelih (16%)
  • Sembelit (11%)
  • Awratipun mandhap (6%)
  • Kraosipun boten sekeca ting padharan (5%)
  • Lemes (4%)
  • Muntah (4%)
  • Ora napsu dhahar nalika ngelih (1%)
  • Pegel-pegel ting otot (1%)
  • Nyeri ting padharan, ngantuk, sarta kejang-kejang, gelisah, gatel-gatel ting kulit kaliyan gangguwan nalika ambegan (<1%).

Sistiserkosis punika nyebabaken gejala utawi efek ingkang macem-macem sesuai kaliyan lokasi parasit ting awak.[4] Manungsa kang kening siji nganti atusan sistiserkus ting jaringan awak kang beda-beda.[4] Sistiserkus dhmateng manungsa paling sering ditemukaken ting otak (dipunsebat neurosistiserkosis), mata, otot kaliyan lapisan andhapipun kulit [17]. Amargi lelara punika kagolong lelara ingkang paling dipunwedeni ugi mbebayani, amargi larva cacing Taenia utawi neurosistiserkosis punika saged damel kepaten.[24] Neurosistiserkosis inggih punika infeksi sistem saraf pusat amarga sistiserkus saka larva Taenia solium. Neurosistiserkosis punika faktor risiko ingkang nyebabaken stroke saged kadadosan déning manungsa ingkang tasih enem[25], epilepsi dan kelainan pada tengkorak.[8] Sistiserkosis punika ingkang nyebabaken 1% kepaten ting rumah sakit umum ting Meksiko City lan penyebab 25% tumor otak [8].

Caranipun Ngendalikaké Cacing Pita[besut | besut sumber]

Carane Ngendalikaké cacing pita Taenia

Caranipun ngendalikaké cacing pita Taenia inggih punika medhotaké siklus urip saka kéwan parasit punika.[8] Wonten obat cacing ingkang saged dipunagem, inggih punika Atabrin, Librax kaliyan Niclosamide [5] dan Praziquantel [17]. Ananging, kanggo ngobati sistiserkosis bisa digunakaké Albendazole lan Dexamethasone.[26] Kangge ngirangi wontenipun infeksi déning Taenia dhumateng manungsa utawi kewan dipunperlukaken paningkatan daya tahan awak. Prekawis punika saged dilakoni liwat vaksinasi maring kéwan ingon, kayata babi ning laladan endemis taeniasis/sistiserkosis sarta paningkatan kualitas lan kacukupan gizi ning manungsa. [27] Panggonan kang resik uga perlu kanggo medhot siklus uripé Taenia amarga panggonan kang reged dadi sumber penyebarané lelara. Faktor risiko utama transmisi endhog Taenia maring babi ya iku ngingu babi sacara ekstensif, defekasi manungsa ning cedhaké manungsa ngingu babi, nganti babi mangani kotoranipun manungsa lan ngingu babi cedhak karo panggonané manungsa.[28] Prekawis ingkang sami uga kedadosan nalika transmisi endhog Taenia maring sapi. Endhog cacing iki bisa kegawa déning toya nganti tekan ing panggonan kang teles nganti endhog cacing luwih suwi urip lan nyebar tekan ngendi-ngendi.[4]

Kontrol lelara amarga Taenia ning lingkungan bisa dilakoni kanthi cara ningkataké sarana sanitasi, nyegah konsumsi daging kang terkontaminasi, nyegah kontaminasi lemah lan tinja ning panganan lan minuman.[28] Mbangun sarana sanitasi, misalé kakus lan septic tank, sarta nyediakaké banyu bersih kang diperlukaké. nyegah konsumsi daging kang terkontaminasi bisa dilakoni nalika nyembelih kéwan ingon ning rumah potong hewan (RPH) ingkang diawasi déning dhokter kewan.[29]

Réferènsi[besut | besut sumber]

  1. ^ a b c d e S, Kusumamihardja (1992). Parasit dan Parasitosis pada Hewan Ternak Piaraan di Indonésia (ing Indonésia). Bogor: Pusat Antar Universitas Bioteknologi Institut Pertanian Bogor. 
  2. ^ a b c d (en) Wandra, T., A. Ito, H. Yamasaki, T. Suroso, dan S. S. Margono. 2003. Taenia solium Cysticercosis, Irian Jaya, Indonésia. Journal of Emerging Infectious Disease 9 (7): 884-885.
  3. ^ a b c d e f g h i j Simanjuntak, Gindo Mangara. "Studi Taeniasis/Cysticercosis di Kabupatèn Jayawijaya Propinsi Irian Jaya" (Pdf). Badan Litbang Keséhatan. Dijupuk 2010-05-13. 
  4. ^ a b c d e f g h i j k (id) Satrija, F. 2005. Helmintologi: Ciri Umum dan Morfologi Helminth. Bogor: Departemen Ilmu Penyakit Hewan dan Keséhatan Masyarakat Veteriner, Fakultas Kedhokteran Hewan, Institut Pertanian Bogor. Hal 1-5
  5. ^ a b (id) Dharmawan, N. S. 2004. Taenia asiatica: Wujud Ketiga Cacing Pita Taenia. Jurnal Veteriner 5 (4).
  6. ^ a b c (en) Gomes, A. B. K. A. Soares, E. C. Bueno, N. M. Espindola, A. A. Maia, R. H. Peralta, A. J. Vaz. 2007. Comparative Evaluation of Different Immunoassays for the Detection of Taenia solium Cysticercosis in Swine with Low Parasite Burden. Mem Inst Oswaldo Cruz, Rio de Jaineiro 102 (6): 725-731.
  7. ^ a b c d e (en) Grove, D. I. 1990. A History of Human Helminthology. United Kingdom: CAB International.
  8. ^ a b c d (en) Acha, P. N., dan B. Szyfres. 2003. Zoonoses and Communicable Diseases Common to Man and Animals 3rd Edition Volume III Parasitoses. Washington: Pan American Health Organization. Cacad sitiran: Invalid <ref> tag; name "Acha" defined multiple times with different content
  9. ^ a b Suroso, T., S. S. Margono, T. Wandra, dan A. Ito. (2006). "Challenges for Control of Taeniasis/Cysticercosis in Indonésia". Parasitology International 55: 161–165. doi:10.1016/j.parint.2005.11.025. 
  10. ^ (id) Arimbawa, M., I. K. Kari, dan N. S. Laksminingsih. 2004. Neurocysticercosis. Pediatrica Indonésiana 44 (7-8): 165-170.
  11. ^ Departemen Kesehtan Républik Indonésia. "Pituduh anggone brantas Taeniasis/Sistiserkosis ing Indonésia" (PDF). Departemen Kesehtan Républik Indonésia. Dijupuk 2010-05-10.  Paramèter |lamguage= sing ora kawruhan dikiwakaké (pitulung)
  12. ^ a b (en) Hunter, G. W., W. W. Frye, lan J. C. Swartzwelder. 1966. A Manual of Tropical Medicine. Philadelphia: Saunders Company.
  13. ^ a b Devidson Maitindom, Ferry (2008). "”Studi Kejadian Sistiserkosis pada Babi yang Dijual di Pasar Jibama Kabupatèn Jayawijaya Papua”" (Pdf). Institut Pertanian Bogor. Dijupuk 2010-05-13. 
  14. ^ a b Fan, P. C., W. C. Chung, C. Y. Lin, dan C. H. Chan. 1992. Clinical Manifestation of Taeniasis in Taiwan Aborigines. J. Helminthology 66: 118-123
  15. ^ Agapejev, S (1996). "Epidemiology of Neurocysticercosis in Brazil". Rev Inst Med Trop Sao Paulo 38: 207–216. doi:10.1016/S0022-510X(97)85101-5. 
  16. ^ Waikagul, J., P. Dekumyoy, lan M. T. Anantaphruti (2006). "Taeniasis, Systicercosis and Echinococcosis in Thailand" (pdf). Parasitology Int 55 (175-180). doi:10.1016/j.parint.2005.11.027. 
  17. ^ a b c d e f g Wandra, T., A. A. Depary, P. Sutisna, S. S. Margono, T. Suroso, M. Okamoto, P. S. Craig, dan A. Ito (2006). "Taeniasis and Cysticercosis in Bali and North Sumatra, Indonésia.". Parasitology International 55: 155–160. doi:10.1016/j.parint.2005.11.024. 
  18. ^ Conlan, J., S. Khounsy, P. Inthavong, S. Fenwick, S. Blacksell, dan R. C. A. Thompson. (2008). "A Review of Taeniasis and Cysticercosis in The Lao People’s Democratic Republic" (Pdf). Parasitology International. doi:10.1016/j.parint.2008.04.002. 
  19. ^ (en) Galan-Purchades, M. T., dan M. V. Fuentes. 2000. The Asian Taenia and The Possibility of Cysticercosis. Korean Journal of Parasitology 38 (1): 1-7.
  20. ^ (en) Bowles, J., lan D. P. McManus. 1994. Genetic Characterization of the Asian Taenia, A Newly Described Taeniid Cestodes of Human. American Journal Trop Med Hyg 50:33-34.
  21. ^ (en) Ito, A., M. Nakao, T. Wandra, T. Suroso, M. Okamoto, H. Yamasaki, Y. Sako, dan K. Nakaya. 2005. Taeniasis and Cysticercosis in Asia and The Pacific. Southest Asian J Trop Med Public Health 36(4): 123-130.
  22. ^ Margono, SS; T. Wandra, M. F. Swasono, S. Murni, P. S. Craig, dan A. Ito (2006). "Taeniasis/Cysticercosis in Papua (Irian Jaya), Indonésia". Parasitology International 55: 143–148. doi:10.1016/j.parint.2005.11.051.  Cite nganggo paramèter lawas |coauthors= (pitulung)
  23. ^ Margono, S. S., T. Wandra, dan T. Suroso (2001). "Cysticercosis in Indonésia: Epidemiological Aspects". Southeast Asian J Trop Med Public Health (ing English) 32 (2): 79–84. 
  24. ^ (en) Townes, J.M., C. J. Hoffmann, lan M. A. Kohn. 2004. Neurocysticercosis in Oregon 1995-2000. Journal of Emerging Infectious Disease 10 (3): 508-510
  25. ^ (en) Alacron, F., dan K. Vanormelingen. 1992. Cerebral Cysticercosis as a Risk Factor Stroke in Young and Middle-Aged People. Stroke Journal 23 (11):1563-1565.
  26. ^ Ahmad, F. U., dan B. S. Sharma (2007). "Treatment of Intramedullary Spinal Cysticercosis: Report of 2 Cases and Review of Literature.". Surgical Neurology 67 (74-77). doi:10.1016/j.surneu.2006.03.034. 
  27. ^ Pawlowski, Z., J. Allan, dan E. Sarti (2005). "Control of Taenia solium Taeniasis/Cysticercosis: From research towards Implementation". Journal of Parasitology 35: 1221–1232. doi:10.1016/j.ijpara.2005.07.015. 
  28. ^ a b (en) Eddi, C., B. Katalin, L. Juan, A. William, S. Andrew, B. Daniela, lan D. Joseph. 2006. Veterinary Public Health Activities at FAO: Cysticercosis and Echinococcosis. Parasitology Int 55: S305-S308.
  29. ^ (id) Rotinsulu DA. 2008. Strategi Global Keséhatan Masyarakat Veteriner dalam Pengendalian Taeniasis/Sistiserkosis sebagai Re-emerging Foodborne Zoonoses Laladan Tropis. Karya Tulis. Bogor: Institut Pertanian Bogor. Halaman 22

Pranala njaba[besut | besut sumber]

Petunjuk Pemberantasan Taeniasis/Sistiserkosis di Indonésia