Asia Tengah

Saka Wikipédia Jawa, bauwarna bébas abasa Jawa
Peta lokasi Asia Tengah

Asia Tengah iku kawasan sing kakurung dharatan ing bawana Asia. Akèh makna sing béda-béda ngenani komposisi wewengkon sing sakbeneneré.

Makna[besut | besut sumber]

Peta Asia Tengah

Miturut sawijining dhéefinisi, Asia Tengah nyakup watara 9.029.000 km², utawa 21% saka jembaré bawana. Nagara-nagara sing kalebu wewengkon Asia Tengah miturut makna iki ya iku Républik Rakyat Tiongkok (Provinsi Qinghai, wewengkon otonomi Xinjiang lan Tibet), Kazakhstan (wewengkon sisih wétan Kali Ural), Kirgizia, Tajikistan, Turkmenistan, lan Uzbekistan.

Dhéfinisi kapindho uga nyakup wewengkon-wewengkon dhéfinisi kapisan ditambah Azerbaijan-Iran, nagara-nagara Transkaukasus (Azerbaijan, Armenia, lan Georgia), wewengkon Turkic/Muslim kidul Ruslan (Siberia kidul), Mongolia, Tiongkok pérangan kulon (Xinjiang lan Tibet), Afganistan, lan sapérangan wewengkon lor Pakistan.

Dhéfinisi katelu njelasaké wewengkon Asia Tengah minangka tilas nagara Républik-republik Asia Tengah Uni Soviet sing dumadi saka Kazakhstan, Kirgizia, Uzbekistan, Tajikistan, lan Turkmenistan.

Sajarah[besut | besut sumber]

Sawiji lukisan abad kaping-9

Ing jaman biyèn, Asia Tengah dipanggoni déning wong normadik kaya:

Asia Tengah wis wiwit biyèn dadi wewengkon dagang antara Tiongkok lan masarakat Kulon, kanthi Jalur Sutra ngliwati wewengkon iki lan akèhé karajan ing tlatah iki.

Ing limang abad pungkasan, racaké wewengkon iki dijajah déning Kekaisaran Ruslan lan Karajan Tiongkok, déné Karajan Manunggal ndhudhuki India ing pérangan kidul Asia Tengah. Nalika abad kaping-20, racaké wewengkon ing Asia Tengah minangka pérangan saka tilas nagara ilèn komunis Uni Soviet, sing pecah taun 1991. Wewengkon sing ora kalebu ya iku Mongolia lan laladan duwèké Tiongkok kaya Xinjiang. Nagara-nagara kasebut wis méngo saka sistem komunis, lan saiki nganut werna-werna sistem pulitik antarané wiwit saka demokratis lemah nganti otoriter banget. Nanging Tiongkok lan Ruslan isih duwé prabawa kuwat sajeroning ngontrol wewengkon iku. Racaké nagara ing Asia Tengah gabung sajeroning Organisasi Kerjasama Shanghai.

Pranala njaba[besut | besut sumber]