Gunung Kelud

Saka Wikipédia, Bauwarna Mardika abasa Jawa / Saking Wikipédia, Bauwarna Mardika abasa Jawi
Jujug: pandhu arah, pados
Kelud
Gunung Kelud kanthi tlaga danau (1980)
Dhaptar Spesial Ribu

Gunung Kelud (uga asring katulis lan kasebat Kelut ngandut arti "sapu"; jroning basa Walanda kasebut Klut, Cloot, Kloet, utawa Kloete) ya iku gunung geni kang ana ing Propinsi Jawa Wétan, Indonésia, kang isih aktif.[1] Gunung iki ana ing Wates antarane Kabupatèn Kediri lan Kabupatèn Blitar, kira-kira 27 km sebelah wétan pusat Kutha Kediri.[1] Wiwid abad ke-15, akibat Gunung Kelud akeh manungsa kang padha mati kira-kira luwih saka 15.000 jiwa.[1] Gunung iki mbledhos taun 1586 korban kang mati kurang luwih 10.000 jiwa.[1]

Ing abad kaping-20, Gunung Kelud kacathet jeblug ing taun 1901, 1919 (1 Mei) Jeblugan Gunung Kelud mateni 5000 manungsa kang dadi korban kapengkar saka 104 dusun.[2] Taun 2007 gunung iki aktif meneh. Kuwi kang njalari para ahli gunung api ing siklus 15 taunan kanggo mbledhose gunung iki.[2]

Aktivitas gunung iki nambah meneh ing akhir September 2007 lan isih terus nganti November taun kang padha, ditandani karo mulai munggahe suhu banyu danau kawah, nambahe gempa tremor, sarta malehe warna danau kawah saka warna ijo dadi warna putih.[2] Status "awas" diumumake déning Pusat Vulkanologi dan Mitigasi Bencana Géologi wiwit 16 Oktober 2007 saengga para pendhudhuk kang omahe cedhak saka gunung iki kudu ngungsi.[2] Nanging gunung ora sida mbledos.[2]

Akibat aktivitas gunung kang dhuwur iku ana kadadeyan-kadadeyan unik lan aneh kang lagi wae muncul kadadeyan kang kaya mangkono, ya iku uncul keluk sing warnane putih saka tengahe danau dilanjutake karo metune kubah lava saka tengah-tengahe danau kawah wiwit tanggal 5 November 2007 lan terus nambah nganti ukurane 100m.[2] Para ahli nganggep kubah lava iki kang njalari mampete saluran magma saengga gunung ora sida mbledos.[2] Energi mbledhose gunung mau digunakake kanggo nyurung kubah lava sisane mbledhos taun 1990.[2]

Cathetan aktifitas Gunung Kelud[sunting | besut sumber]

Njeblug taun 1901[sunting | besut sumber]

Ing taun 1901 Gunung Kelud jeblugan kadaden ing tengah wengi, 22-23 Mei 1901, kurang luwih 2 jam lan jeblugan kasusul ing wajah pajar kurang luwih jam 3 esuk.[3] Mega panas lumeber ing tlatah Kediri. Swara jeblugan nganthi kutha Pekalongan, sawatar udan awu nganthi tlatah. Sukabumi lan Bogor. Korban jiwa dilaporake ora kaetung karana kaganasan awan panas kang lumeber ing sakubenge pareden kelud

Njeblug taun 1919[sunting | besut sumber]

Gunung Kelud 1919

Ing taun 1919 Gunung Kelud kacathet jroning laporan Carl Wilhelm Wormser (1876-1946), pejabat Pangadilan Landraad ing Tulung Agung (mangsa kolonial Walanda), kang dadi saksi mata bencana alam kasebut.Disebutake, ing tanggal 20 Mei 1919, ora ana gara gita langit peteng. Ilangé srengenge ngawe kabeh kang urip dadi keweden lan gemeter . Udan awu lan watu ing mangsa iku nimpa ing kampung sakubengé gunung kelud. Para pendhudhuk désa ing lereng pareden gunung pada nyelametake raja brana. Lelakuné wlahar kang mbabat sakabehan kang ana ing lereng gunung ngakibatake bangunan lan wit-witan. Kawah kang muntahake lahan lan awu kasertan gas racun. Alas, lemah lan sawah katutup awu kang nduwèni wujud werna abu-abu.[4].

Jeblugan kang ngawa bencana korban kurang luwih 5.160 jiwa, ndadekake rusak 15.000 ha lahan tetanem karana wlahar nganthi 38 km, gunung Kelud kang nduwèni Kali Warak kang dibangun tumuju mbendung wlahar ing taun 1905[5]. Sabanjuré Hugo Cool ing taun 1907 uga ditugasake numindakake nduduk saluran utawa dalan kawah ing bageyan paraden ing sisih kulon. Usaha kang kasil ngetukake banyu 4,3 juta meter kubik saka gunung Kelud [6].

Karana jeblugan gunung kelud ing taun 1907 banjur dibangun sistem kalinan terowongan pambuangan banyu saka tlaga kawah dan pungksan bisa dituntaskake ing taun 1926. Sacara kasaluruhan dibangun pitu terowongan. Ing mangsa kamardikan dibangun uga terowongan anyar sawisé jeblugan taun 1966, 45 meter ing sangisoré terowongan lawas. Terowongan kang rampung taun 1967 diwenehi jeneng Terowongan Ampera. Saluran kang nduwèni mupangat nduwèni tetahanan wlahar supaya lumeber lan ngawe gunung ora njeblug lan ngambat tlaga kawah bisa ngalirake 2,5 yuta meter kubik[5].

Njeblug taun 1951[sunting | besut sumber]

Jeblugan Gunung Kelud ing taun 1951 kadaden tabuh 06.15 ing wayah esuk tanggal 31 Agustus 1951 kang njebabake 7 manungsa tilar donya lan ngenani 157 wong kanthi babak belur. Sawetara jeblugan kaping papat lan ngakibatake udan watu ing sabageyan ing tlatah Margomulyo. Udan awu kadaden jroning sajam kanthi ngerambah ing kutha Bandung propinsi Jawa Kulon.

Njeblug taun 1966[sunting | besut sumber]

Jeblugan ing taun 1966 kadaden ing tanggal 26 April 1966 tabuh 20.15 WIB, jeblugan kang disernani déning lumeberé wlahar di sakujuré kali kang ana ing paraen gunung Kelud. Nilarake donya 210 wong karana jeblugan kelud

Njeblug taun 1990[sunting | besut sumber]

Jeblugan gunung Kelud taun 1990 kanthi 45 dina katurut-turut, ya iku 10 Februari 1990 nganthi 13 Maret 1990. Ing mangsa jeblugan ing taun 1990 Gunung Kelud memuntahqke 57,3 yuta meter kubik material vulkanik. Wwlahar njalar lan lumeber kanthi jarak 24 kilometer saka tlaga kawah lewat 11 kali kang nduwèni hulu ing gunung kelud.

Jeblugan kang nganthi nutup terowongan Ampera kanthi muatan material vulkanik. Proses normalisasi rampung ing taun 1994.

Njeblug taun 2007[sunting | besut sumber]

Ing taun 2007 jeblugan gunung Kelud ora nampakake eksplosif kayata taun-taun sadurungé, kadadean kang ana ya iku munculé kubah lava kang gedhe ing lambe kawah kelud.Kubah kang ngembang kawiwitan 5 November 2007 hingga nduwèni ukuran amba100 meter. Asebab kadadean jeblugan kang dhuwur ngasilake kadadean unik jroning sajarah Kelud ya iku dadiné keluk kandel werna putih metu saka tengah tlaga kawah kang di barengi déning kawah kubah lava saka tengah-tengah tlaga.Kahanan mengkana kacathet wiwit tanggal 5 November 2007 banjur terus "gembangake" kanthi kawah nduwèni ukuran amba 100 m.

Njeblug taun 2014[sunting | besut sumber]

Kahanan dalan Malioboro karana udan awu saka erupsi gunung Kelud 2014

Paningkatan aktivitas Gunung Kelud kawiwitan ing pungkasan taun 2013 [7]. Jroning 10 Februari 2014, Gunung Kelud diunggahake dadi status Siaga banjur Awas ing tanggal 13 Februari 2014 tabuh 21.15 diumumake status bebaya kang paling dhuwur lan wigaten, Awas (Level IV)[8], sahingga radius 10 km saka puncak wajib dikosongake saka para manungsa utawa padunung saubenge. Para padunung durung kober ngungsi utawa ninggalake parkampungan kanggo ngendhani bencana njebluge gunung kelud nalika ing tabuh 22.50 kadadean jeblugan tipe eksplosif. Erupsi tipe eksplosif kaya déning 1990 (ing taun 2007 tipe efusif, ya iku arupa miline banyu magma ) dipredhiksekake kadadean udan krikil kang akeh banget. Kahanan kaya mengkono wis dirasakake déning warga ing tlatah Kecamatan Ngancar, Kediri, Jawa Wetan[9]. Laladan Wates didadekake pangonan tumuju pangungsian warga sing nduwèni omah utawa pamukiman kanthi jarak saka gunung 10 kilometer saka kubah lava miturut rekomendasi saka Pusat Vulkanologi, Mitigasi, lan Bencana Géologi (PVMBG).[10] Swara jeblugan dilapurake krungu nganti laladan kutha Solo lan Yogyakarta (200 km)[11], uga Purbalingga (kurang luwih 300 km), Jawa Tengah.

Rujukan[sunting | besut sumber]

  1. ^ a b c d (id)www.kediri.go.id (Dipuntingali tanggal 3 Juli 2011)
  2. ^ a b c d e f g h (id)Gunung Kelud (Dipuntingali tanggal 3 Juli 2011)
  3. ^ Sejarah letusan Gunung Kelud_dipun unduh ing tanggal 15 Februari 2014
  4. ^ Sutrisno Budiharto: Erupsi Kelud 2014 Mirip Erupsi 1919.
  5. ^ a b Nazrul Alam Aziz. Merekayasa Gunung Kelud. Kompas 15 Okt 2007.
  6. ^ Bambang Setiawan. Kemelut Gunung Kelud. Kompas daring edisi Senin, 30 Januari 2012 Diakses 1 Juli 2012
  7. ^ Pra erupsi Gunung Kelud sekarang mirip 1990 & 2007
  8. ^ Status Gunung Kelud Meningkat Jadi Awas: Laladan Merah Beradius 10 Kilometer
  9. ^ Gunung Kelud Erupsi, Kediri Hujan Kerikil
  10. ^ Gunung Kelud Erupsi
  11. ^ Dentuman Kelud terdengar hingga Yogyakarta

Pranala njaba[sunting | besut sumber]

Cathetan Suku[sunting | besut sumber]


Sumber artikel punika saking kaca situs web: "https://jv.wikipedia.org/w/index.php?title=Gunung_Kelud&oldid=1054304"