Basa Minangkabo

Saka Wikipédia, Bauwarna Mardika abasa Jawa / Saking Wikipédia, Bauwarna Mardika abasa Jawi
(Dipunpindhah saking Basa Minangkabau)
Jujug: pandhu arah, pados
Minangkabo
Baso Minangkabau
Asal Sumatra(Indonésia), Negeri Sembilan(Malaysia)
Tlatah Sumatra Kulon, bagian kulon Riau, bagian lor Jambi
Panyatur asli
± 8 yuta (tanpa surya)
Sandi basa
ISO 639-2 min
ISO 639-3 min

Basa Minangkabo utawa Baso Minang iku anak cawang basa Austronesia sing dipituturaké ing wewengkon Sumatra Kulon, bagian kulon propinsi Riau sarta kasebar ing sawetara kutha liya ing Indonésia.

Ana loro kontroversi ngenani Basa Minangkabo karo basa Melayu. Sapéragan pakar basa nganggep basa iki minangka dhialèk Melayu, amarga akèhé kosakata lan wangun tuturan sing padha. Déné pakar liyané nganggep yèn basa iki minangka basa mandhiri sing béda karo basa Melayu.

Laladan sebar tutur[sunting | besut sumber]

Sacara historis, laladan sebar tutur Basa Minangkabo nyakup tilas wewengkon kakuwasan Krajaan Pagaruyung sing punjeré ing Batusangkar, Sumatra Barat. Wates-watesé biasa dinyatakaké jroning ungkapan basa Minang kaya mangkéné:

Dari Sikilang Aia Bangih
hingga Taratak Aia Hitam.
Dari Durian Ditakuak Rajo
hingga Sialang Balantak Basi.

Sikilang Aia Bangih iku wates lor, saiki dumunung ing dhéerah Pasaman Kulon, wewatesan karo Natal, Sumatra Lor. Taratak Aia Hitam iku laladan Bengkulu. Durian Ditakuak Rajo iku wewengkon ing Kabupatèn Bungo, Jambi. Sing pungkasan, Sialang Balantak Basi iku wewengkon ing Rantau Barangin, Kabupatèn Kampar, Riau saiki.

Basa Minangkabo uga dadi basa lingua franca ing kawasan pasisir kulon Sumatra Lor, malaan nganti tekan pesisir kulon Aceh. Ing Aceh, penutur basa iki disebut minangka Aneuk Jamee. Saliyané iku, basa Minangkabo uga dipituturaké ingeh masarakat Negeri Sembilan, Malaysia sing embah buyuté asal saka ranah Minang wiwit maabad-abad kapungkur.

Dhialèk[sunting | besut sumber]

Dialek basa Minangkabo uga werna-werna, malah antar kampung sing dipisahaké kali wis duwé dhialèk dhéwé. Prabédan paling gedhé ya iku dhialèk sing dipituturaké ing kawasan Pesisir Kidul lan dhialèk ing wewengkon Muko-Muko, Bengkulu.

Séjéné iku dhialèk basa Minangkabo uga dipituturaké ing Negeri Sembilan, Malaysia lan sing disebut minangka Aneuk Jamee ing Aceh, utamané ing wewengkon Aceh kidul-kulon lan Aceh Kidul. Ing ngisor iki prabédan antara sawetara dhialèk:

Basa Indonésia/ Basa Melayu: Apa katanya kepadamu?
Basa Minangkabo "baku": A keceknyo jo kau?
Mandahiling Kuti Anyie: Apo kecek o kö gau?
Padang Panjang: Apo keceknyo ka kau?
Pariaman: A kate e bakeh kau?
Ludai: A kecek o ka rau?
Sungai Batang: Ea janyo ke kau?
Kurai: A jano kale gau?
Kuranji: Apo kecek e ka kau?

Kanggo komunikasi antar penutur basa Minangkabo sing werna-werna iki, wusanané dipigunakaké dhialèk Padang minangka basa baku Minangkabo utawa disebut Baso Padang utawa Baso Urang Awak. Basa Minangkabo dhialèk Padang iki sing dadi acuan baku (standar) jroning nguasani basa Minangkabo.

Conto[sunting | besut sumber]

Basa Minangkabo: Sadang kayu di rimbo tak samo tinggi, kok kunun manusia (peribasa)
Basa Indonésia: Pohon di rimba tidak sama tinggi, apa lagi manusia
Basa Minangkabo: Co a koncek baranang co itu inyo (peribasa)
Basa Indonésia: Dia berenang seperti katak
Basa Minangkabo: Indak buliah mambuang sarok di siko!
Basa Indonésia: Tidak boleh membuang sampah di sini!
Basa Minangkabo: A tu nan ka karajo ang* ?
Basa Indonésia: Apa yang akan kamu kerjakan?
*pènget: tembung ang (kamu) iku tembung kasar


Karya sastra[sunting | besut sumber]

Karya sastra tradisional abasa Minang duwé kamèmperan wngun karo karya sastra tradisional abasa Melayu umumé, ya iku awangun pantun, carita rakyat, hikayat nènèk moyang (tambo) lan adat-istiadat Minangkabo. Penyampaiané biasa nganggo wanguncarita (kaba) utawa dinyanyèkaké (dhéndhang).

Perbandingan karo Basa Melayu/Indonésia[sunting | besut sumber]

Wong Minangkabo umumé nduwèni panemu yèn akèh kamèmperan antara Basa Minangkabo karo Basa Melayu/Indonésia. M. Rusli jroning Peladjaran Basa Minangkabo nyebutaké yèn intiné prabédan antara Basa Minangkabo lan Basa Indonésia ya iku béda lafal, séjéné béda sawetara tembung.

Conto-conto prabédan lafal Basa Melayu/Indonésia lan Basa Minangkabo ya iku:

  • ut-uik, conto: rumput-rumpuik
  • us-uih, conto: putus -putuih
  • at-aik, conto: adat-adaik
  • al/ar-a, conto: jual-jua, kabar-kaba
  • e(pepet)-a, contoh: beban-baban
  • a-o, contoh: kuda-kudo
  • awalan ter-, ber-, per- dadi ta-, ba-, pa-. Conto: berlari, termakan, perdalam (Basa Melayu/Indonésia) dadi balari, tamakan, padalam (Basa Minangkabo) [1]

Cathetan[sunting | besut sumber]

Referensi[sunting | besut sumber]

  • Tata Basa Minangkabo, Gerard Moussay
    (Judul asli: La Langue Minangkabo, diterjemahkan dari basa Perancis oleh Rahayu S. Hidayat), ISBN 979-9023-16-5.

Delengen uga[sunting | besut sumber]

Pranala jaba[sunting | besut sumber]

Cithakan:Basa laladan ing Indonésia


Sumber artikel punika saking kaca situs web: "https://jv.wikipedia.org/w/index.php?title=Basa_Minangkabo&oldid=1045288"