Ganyong

Saka Wikipédia, bauwarna bébas basa Jawa
Ganyong
Klasifikasi èlmiah
Krajan: Plantae
Divisio: Magnoliophyta
Kelas: Liliopsida
Ordo: Zingiberales
Kulawarga: Cannaceae
Marga: Canna
Jinis: C. discolor
Jeneng binomial
Canna discolor
Lindl.

Ganyong (Canna discolor L. syn. C. edulis, suku kana-kanaan utawa Cannaceae) iku sajinis tetanduran kang kagolong pala-kependhem lan ngasilaké uwi sing cukup populèr.[1] Tanduran iki urip ana ing ara-ara kanthi umbar-umbaran, nanging bisa uga di budidya.[1]

Uwi ganyong ngandhut pathi, senadyan ora akèh kaya ketéla rambat.[1] Uwi ganyong iku bisa digodhog lan dadi panganan sing rasané khas kenyal tur rada legi.[1] Saliyane digodhog, ganyong iku ing padésan laladan Pathi lan Blora biasa digawé glepung, dadi bahan dhasar kanggo gawé jajanan garing utawa jajanan sabangsa gethuk (ongol-ongol).[1] Nanging saiki ganyong wis langka ing désa-désa, amarga ora ana sing mbudidaya lan ora ana sing gawé jajanan nganggo bahan saka glepung ganyong.[1]

Deskripsi[besut | besut sumber]

Ganyong kalebu tanduran kang cukup poténsial kanggo sumber karbohidrat.[2] Ganyong uga bisa dadi tanduran kang dadi bahan dhasar industri.[2] Ganyong kang nduwèni jeneng latin Canna edulis Kerr kalebu tanduran herba kang asalé saka Amérika Selatan.[2] Rhizoma utawa umbi ganyong yèn wis diwasa bisa dipangan kanthi diolah dhisik utawa dijupuk patiné.[2]

Nalika panén umbi, gumantung ing laladan kang dianggo nandur.[2] Ing dhataran rendah, ganyong wis bisa dipanén nalika umur 6-8 sasi, ananging ing laladan kang udan saben tauné, wektu panen luwih suwé ya iku nalika umuré 15-18 sasi.[2] Umbi kang wis tuwa bisa ditandhani yèn godhong utawa wit ganyong wis malih dadi werna kuning.[2]

Ganyong kalebu tanduran umbi-umbian kang diarani tanduran dwi taunan utawa dua musim. Sawisé iku godhongé garing lan tanduran iku bakal ilang.[2] Ananging yèn wayah udan tunas ganyong bakal thukul saka pucuk-pucuk umbi utawa rhizoma.[2]

Ganyong biyasané dijupuk umbiné, mulané diarani tanduran umbi.[2] Umbi ganyong ngadhut akéh karbohidrat.[2][2] Umbi iki sejatiné rhizoma kang arupa wit kang thukul ing lemah.[2]

Werna wit lan godhongé gumantung karo varietasé, semana uga werna sisik uwiné.[2] Ganyong nduwèni dhuwur nganti 3 méter. Dhuwur iki diukur wiwit pucuk tanduran nganti sandhuwuré rhizoma utawa umbi.[2]

Morfologi[besut | besut sumber]

Ganyong kalebu tanduran rumpun lan tanduran herba.[1] Kabeh bageyan wite vegetatif ya iku wit, godhong, lan kelopak kembang kaya-kaya ana liline.[1] Tanduran iki tetep awerna ijo nalika uripe.[1] Yèn wis tuwa wit lan godhongé bakal garing lan kaya-kaya mati.[1] Ananging tanduran iki ora mati awit yèn wayah udan rimpang utawa uwin bakal nukulake tunas lan urip manèh.[1] Tanduran ganyong dhuwuré 0,9-1,8 meter.[1] Ing Queensland dhuwuré ganyong ngasi 2,7 meter.[1] Ananging ing Jawa dhuwure kang umum kurang-luwih 1,35-1,8 meter.[1]

Godhong[besut | besut sumber]

Godhong ganyong amba lan bentuké elip dawa lan ing bonggol godhongé rada lincip. Dawané godhong kurang luwih 15–60 cm lan ambané 7–20 cm. Ing bagéyan tengah godhong ana tulang daun kang kandel banget. Werna godhongé macem-macem, ana kang ijo nganti ijo tuwa. Ana uga godhong kang ana garis-garis ungu utawa ungu kabéh. Pelepah ganyong uga ana kang rupané ungu lan ijo.

Woh[besut | besut sumber]

Tanduran ganyong uga nduwèni woh ananging ora sampurna lan ora mbentuk. Woh ganyong kabentuk saka telung ruangan kang isiné wiji kang rupané ireng kang cacahé 5 wiji saben ruang.

Umbi[besut | besut sumber]

Tanduran ganyong nduwèni umbi kang gedhé lan dhiaméteré kurang luwih 5-8,75 cm lan dawané 10–15 cm. Sisik umbi wernané ungu utawa coklat. Bentuké umbi werna-werna.

Varietas[besut | besut sumber]

Ing Indonésia ana loro kultivar utawa variétas ganyong ya iku ganyong abang lan ganyong putih.[3] Ganyong abang wernané wit, pelepah lan godhongé abang rada ungu.[4] Yèn ganyong putih wit, godhong lan pelepahé nduwé werna ijo lan sisik uwiné awerna coklat.

Ganyong abang[besut | besut sumber]

  • Gagangé luwih gedhe[3]
  • Rada ora tahan yen kurang banyu[3]
  • Angel ngasilaké wiji[3]
  • Uwi luwih gedhe lan kadar patiné luwih sithik[3]
  • Biyasané dipangan kanthi digodhog[3]

Ganyong putih[besut | besut sumber]

  • Luwih cilik lan cendhek [5]
  • Ora tahan karo panasé srengéngé nanging tetep kuwat urip sanajan banyu mung sithik [5]
  • Ngasilaké wiji lan bisa dadi anakan ganyong[5]
  • Uwi rada teles lan ukurané rada cilik nanging kadar patiné akéh[5]
  • Biyasane mung dijupuk patine.[5]

Habitat[besut | besut sumber]

Ganyong asalé saka Amérika Selatan, ananging ganyong wis bisa thukul nyebar saka Sabang nganti Merauké.[2] Habitat kang paling akéh ya iku ing Jawa Tengah, Jawa Timur lan Bali.[2] Tanduran iki biyasané dadi usaha sampingan para panduduk.[2] Ganyong ditandur dadi tanduran sela bareng karo jagung sawisé panén pari gogo.[2] Uwi ganyong kang wis dipanén bisa digawé glepung.[2] Glepung iki bisa diolah utawa didol.[2] Miturut Nikolai Ivanovich Vavilov, salah sawijiné ahli botani saka bekas Uni Soviet, asal-muasal ganyong ya iku saka Amerika Selatan, ya iku ing laladan Peru, Bolivia, lan Equador.[6]

Kasil Olahan[besut | besut sumber]

Ganyong bisa dipangan kanthi cara digodhog lan kanggo jajanan ngombé tèh utawa kopi.[6] Ganyong uga bisa diolah dadi pati utawa glepung ganyong.[6] Saliyane iku uga bisa digawe jenang, kripik, lan bolu.[6] Uwine kang isih enom, ing Amérika Selatan biyasané kena kanggo sayuran lan uga dadi camilan.[6] Pucuk lan gagang godhong kang isih enom bisa kanggo pakan ternak.[6] Kembang ganyong uga nduwèni werna kang endah kang bisa dadi tanduran hias.[6]

Deleng uga[besut | besut sumber]

Pranala jaba[besut | besut sumber]

Chatetan suku[besut | besut sumber]

  1. ^ a b c d e f g h i j k l m n (id)eprints.uns.ac.id(dipunundhuh tanggal 24 Mei 2011)
  2. ^ a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u (id)deptan.go.id(dipunundhuh tanggal 24 Mei 2011)
  3. ^ a b c d e f (id)lipi.go.id(dipunundhuh tanggal 24 Mei 2011)
  4. ^ (id)[agribisnis.deptan.go.id/xplore/view.php?file.../D3tanamanganyong.pdf agribisnis.deptan.go.id](dipunundhuh tanggal 24 Mei 2011)
  5. ^ a b c d e (id)http://forum.detik.com/showthread.php?t=145873(dipunundhuh tanggal 24 Mei 2011)
  6. ^ a b c d e f g (id)tabloidnova.com(dipunundhuh tanggal 24 Mei 2011)
Sumber artikel punika saking kaca situs web: "https://jv.wikipedia.org/w/index.php?title=Ganyong&oldid=1016642"