Sésilia

Saka Wikipédia Jawa, bauwarna bébas abasa Jawa
(Dilih saka Sesilia)
Gymnophiona
Teksiran kala: 170–0 Ma
Jurasik ngisor – saiki[1]
Sesilia
Klasifikasi èlmiah
Krajan: Animalia
Filum: Chordata
Kelas: Amphibia
Ordo: Gymnophiona
Müller, 1832
Familia

Rhinatrematidae
Ichthyophiidae
Uraeotyphlidae
Scolecomorphidae
Typhlonectidae
Caeciliidae

Sésilia, Gymnophiona, utawa Apoda ya iku ordo amfibia kang awaké kaya cacing gedhé utawa ula. Kéwan iki kalebu kéwan kang langka banget. kajaba amarga mung ditemokaké ing dhaérah alas-alas kang isih apik, sesilia urip ing njero lemah sing mawur, ing sacedhaké kali utawa rawa, saéngga isih jarang banget ditemokaké déning manungsa. Ing basa Jawa, sesilia diarani ulo duwél.[2]

Anatomi[besut | besut sumber]

Sesilia ora duwé sikil babar blas, saéngga jinis sing cilik mèmper kaya caccing lan sing gedhé kang dawané 1,5 m kaya ula. Buntuté cendhak utawa malah ora ana lan kloakané cedhak ing pucuking awak.

Kulité lus awerna peteng ora mengkilap, nanging sawetara jinis ana kang warna-warni. Ing jero kulit ana sisik saka kalsit. Amarga sisik iki, sesilia tau dianggep sakaluwarga karo fosil Stegocephalia. Nanging saiki babgan iku dipracaya amarga ana perkembangan sekunder lan klompok loro iku ora mungkin sakulawarga.

Kulité uga nduwé akèh lapisan bantuké ali-ali, kang sabagéyan nutupi awaké. Saéngga sesilia katon nduwé ros-ros. Kayata amfibia liyané, ing kulité ana kelenjar kang nyekresi racun kanggo nundhung pemangsa.[1] Sekresi kulit Siphonops paulensis wis dituduhaké nduwèni sipat hemolisis.[3]

Anatomi sesilia bisa adaptasi ing panguripan ing lemah. Tengkoraké kuwat kanthi moncong kang lancip kanggo ngesuk dalan lumantar lemah utawa lendhut. Ing akèh spesies, gunggungé balung ing tengkorak kereduksi lan nyawiji bareng, lambéné ana ing bagéyan ngisor sirah. Ototé keadaptasi kanggo ngesuk dalan lumantar lemah, kanthi rangksa lan otot kang minangka piston ing jero kulit lan otot njaba. Babagan bisa waé ndadèkaké kwéan iki nambataké pucuk mburiné ing panggonan, lan ngesuk sirah tumuju ngarep, banjur narik bagéyan awak liyané kanggo tekan ing gelombang. Ing banyu utawa lendhut sing cuwèr banget, sesilia nglangi kaya welut.[1] Sesilia famili Typhlonectidae hidup di air dan juga sesili terbesar. Wakil famili ini punya sirip berdaging di sepanjang bagian belakang tubuhnya, yang menambah kemampuan mendorong di air.[4]

Kabèh sesilia, kajaba sing paling primitif, nduwé perangkat otot loro kanggo nutup rahang kang ana ing vertebrata liya ana sepasang. babagan iki luwih ngrembaka manèh ing sesilia kang manggon ing lemah efisien lan manawa mbantu tengkorak lan rahangé tetep kaku.[1]

Amarga urip ing ngisor lemah, mripat sesilia ukurané cilik lan ditutupi kulit kang ngayomi ing endi babagan iki nggawé salah pangertèn bilih sesilia iku wuta. prekara iki ora mesthi bener, sandyan pandelengé kebates mung ing antarané mripat lan bolongan irung. Tentakel iki bisa digunakaké kanggo kemampuan ngambu sing kapindho, kajaba indera normal ing irungé.[1]

Kajaba spesie kang ora nduwé paru-paru Atretochoana eiselti kang mung dimangertèni saka spesimen loro kang diklumpukaké ing Amerika Kidul, kabèh sesilia nduwé paru-paru nanging uga nggunakaké kulit lan lambéné kanggo nyerep oksigen. Paru-paru kiwa luwih cilik tinimbang paru-paru sisih tengen, babagan iki amarga salah sawijining adaptasi bentuk awak kang uga ditemokaké ing ula.

Panyebaran[besut | besut sumber]

Sesilia ditemokaké ing akh wewengkon tropis ing Asia Tenggara, Afrika, lan Kepuloan Seychelles, lan Amerika Kidul kajaba ing dhaérah garing lan pegunungan dhuwur. Ing Amerika Kidul panyebaran sesilia uga tambah amba ing dhaérah sejuk ing sisih lor Argentina. Sesilia bisa ditemokaké menyang kidul ngantu tekan Buenos Aires, saiki sesilia kagawa banjir Kali Parana adoh ing sisih lor. Ora ana studi babagan sesilia ing Afrika Tengah, nangiing sesilia manawa bisa ana ing las tropis ing kana. Sebaran paling lor ya iku spesies Ichthyophis sikkimensis ing India Lor. Ing Afrika, sesilia ditemokaké saka Guinea Bissau (Geotrypetes) nganti Zambia lor (Scolecomorphus). Ing Asia Tenggara, panyebaran sesilia ora nyebrangi garis Wallace, sesilia uga ora ditemokaké ing Australis utawa pulo-pulo ing dhaérah kasebut. Ichthyophis uga ditemokaké ing Cina Kidul lan Vietnam lor. Sesilia uga ditemokaké ing Selandia Baru. [5].

Miturut Djoko T. Iskandar ing bukuné Amfibi Jawa dan Bali (1998), sesilia ditemokaké ing Indonesia kagolong kalebu ing rong genus, ya iku genus Caudacaecilia kang nyebar ing kalimantan lan Sumatera, lan genus Ichthyophis kang ditemokaké ing Kalimantan, Sumatera, lan jawa.[6]

Réprodhuksi[besut | besut sumber]

Perawatan ibu Ichthyophis

Sesilia ya iku siji-sijiné ordo amfibi kang pembuahané internal. Sesilia jantan nduwèni organ kaya penis, diarani phallodeum kang dilebokaké ing kolaka betina suwéné 2 nganti 3 jam. Watara 25% spesies sesilia ovipar (ngnedhog), endhogé iku dijaga déning sing betina. Ing sawetara spesies, sesilia wis ngalami metamorfosis nalika netes, sing liyané netes dadi larva. Larvané ora kabèh bisa urip ung banyu, nanging ngentèkaké wektuné ing lemah cedhak banyu.[1]

75% spesies vivipar, kang tegesé nglairaké anak kang wis berkembang. Janin diwènèhi panganan ing jero awak betina saka sèl-sèl oviduk, kang dipangan nganggo untu kang mliginé kanggo nyepeng.

Spesies Boulengerula taitanus kang ngedhog mènèhi panganan anaké kanthi ngembangaké lapisan njaba kulit kang kaya lemak lan nutrisi kang dikuliti anaké nganggo untu kang padha. Babagan iki bisa waé ndadèkaké sesilia tuwuh tikel sepuluh boboté ing wektu seminggu. Kulit iku dipangan saben telung dina, wektu kang diprelokaké lapisan anyar kanggo thukul, lan anak iku dimati namung mangan ing wayah bengi. Biyèn anak enom iku dianggep urip saka cairan sekresi saka ibuné.[7]

Sawetara larva kaya larva Typhlonectes, lair kanthi insang njaba kang gedhé kang amèh coplok. Ichthyophis ngendhog lan dimangertèni nuduhaké sipat ngrumati anak kanthi ibuné kang njaga endhog-endhogé nganti netes.

Habitat lan Panganan[besut | besut sumber]

Sesilia seneng panggonan-panggonan kang teles lan anyep. Pinggir-pinggir kali utawa peceren, ing ngisoré tumpukan watu, kayu, utwa serasah kang katumpuk-tumpuk, ing cedhak kolam utawa rawa. Panganan sesilia ora patia dimangertèni, sanadyan katon kawangun saka srangga lan invertebrata kang ditemokaké ing saben habitat. isi weteng 14 spesium Afrocaecilia taitana kawangun saka bahan organik lan tetanduran kang ora bisa ditemtokaké, Ing endi-endi sisa-sisa kang bisa dikenali paling akèh kang paling akèh ditemokaké ya iku sirah rayap.[8] Sanadyan diprakirakaké bilih bahan organik ora mesthi iku nuduhaké bilih sesilia mangan detritus, ya iku sisa-sisané cacing lemah.

Panganané arupa srangga, cacing lan ula kawat (Typhlops). Ing jero tangkaran, sesilia gelem mangan laler kang dipatèni utawa dilumpuhaké lan dikepyuraké ing jero kandhangé.

Jeneng[besut | besut sumber]

Jeneng sesilia asalé saka basa Latin caecus = buta, ngrujuk ing mripaté kang cilik utawa ora ana. Jeneng iku asalé saka jeneng taksonomis saka spesies sepisanan kang didhèskripsikaké Carolus Linnaeus kang banjur dijenengi Caecilia tentaculata. Jeneng taksonomis ordo iki asalé saka basa Yunani γυμνος (gymnos, telanjang) lan οφις (ophis, ula), amarga wiwitané sesilia dianggep sakulawarga karo ula.

Taksonomi[besut | besut sumber]

Sesilia saka kebon binatang San Antonio

Miturut taksonomis sesilia dipérang dadi 6 familia. cacah spesies rata-rata siji spesimen. Mahè mesthi bilih ora kabèh spesies wis bisa didhèskripsikaké lan bilih sawetara spesies kang didhèskripsiké ing ngisor iki minangka spesies kang béda nalika dipadhakaké dadi siji spesies pengklasifikasian ulang mengko.

Saka telung jinis kang wis tau dilapuraké saka jawa, ya iku Ichthyophis hypocyaneus Boie (1827), I. javanicus Taylor (1960) dan I. bernisi Salvador (1975), Iskandar (1998) nyebutaké bilih mung I. hypocyaneus kang ngyakinaké, lan dianggep minangka siji-sijiné jinis sesilia ing Jawa.

Evolusi[besut | besut sumber]

Sithik kang dimangertèni babagan sujarah evolusi sesilia, sing amèh ora ninggalaké cathetan fosil. kang diprakirakaké saka sithik fosil iku ya iku bilih fosil-fosil iku mung sithik kang malih yutanan taun suwéné. Fosil kang paling dhisik dimangertèni asalé saka periode Jurasik. Genus primitif iki, Eocaecilia, nduwèni sikil cilik lan mripat kang berkembang apik.

Pranala njaba[besut | besut sumber]

Cathetan suku[besut | besut sumber]

  1. ^ a b c d e f Nussbaum, Ronald A. (1998). Cogger, H.G. & Zweifel, R.G., ed. Encyclopedia of Reptiles and Amphibians. San Diego: Academic Press. kk. 52–59. ISBN 0-12-178560-2. 
  2. ^ "Kompas: Banyak 'Ulo Duwel' Belum Teridentifikasi". 
  3. ^ Elisabeth N. Ferroni Schwartz, Carlos A. Schwartz, Antonio Sebben (1998). "Occurrence of hemolytic activity in the skin secretion of the caecilian Siphonops paulensis". Natural Toxins 6 (5): 179–182. doi:10.1002/(SICI)1522-7189(199809/10)6:5<179::AID-NT20>3.0.CO;2-M. 
  4. ^ Piper, Ross (2007), Extraordinary Animals: An Encyclopedia of Curious and Unusual Animals, Greenwood Press.
  5. ^ Disebutkan dalam "The impacts of mice (Mus musculus) and their control using brodifacoum, on the recovery of small lizard populations" http://www.massey.ac.nz/~dhbrunto/ppl/WeddingC/Wedding_MscThesis.pdf
  6. ^ Iskandar, Djoko T; Martodihardjo, Pranowo; Kartikasari, Sri Nurani (1998). Amfibi Jawa dan Bali. Bogor, Indonesia: Puslitbang Biologi - LIPI. ISBN 9795790153.  Cite nganggo paramèter lawas |coauthors= (pitulung)
  7. ^ Kupfer, Alex;Muller, Hendrik;Antoniazzi, Marta M.;Jared, Carlos;Greven, Hartmut; Nussbaum, Ronald A.;Wilkinson, Mark (2006). "Parental investment by skin feeding in a caecilian amphibian". Nature. 440issue=7086: 926–929. doi:10.1038/nature04403. 
  8. ^ Hebrard, J.J.; G.M.O. Maloiy, D.M.I. Al-Liangana (1992). "Notes on the habitat and diet of Afrocaecilia taitana". J. Herpetol. 26: 513–515. doi:10.2307/1565136.  Cite nganggo paramèter lawas |coauthors= (pitulung)
Sumber artikel punika saking kaca situs web: "https://jv.wikipedia.org/w/index.php?title=Sésilia&oldid=1078658"