Protozoa

Saka Wikipédia Jawa, bauwarna bébas abasa Jawa
Protozoa

Protozoa, asalé saka tembung Basa Yunani Kuna, ya iku tembung protos sing tegesé sepisanan lan tembung zoon sing tegesé kéwan.[1] Dadi protozoa iku kéwan kang sepisanan.[1] Organisme iki wujudé cilik nanging prasaja, duwé struktur sing luwih majemuk saka sèl tunggal kéwan multisèlulèr, sanadyan mung sèl tunggal nanging protozoa kalebu organisme sampurna.[1] Protozoa iku heterotrophic eukaryote sèl tunggal, sing mangan baktèri lan protista liyané. Protozoa diklasifikasèkaké sajeroning kingdom Protista, ya iku salah sawijiné golongan protista sing mèmper kéwan.[2] Protozoa nglakokaké réprodhuksi kanthi cara sèksual (generatif) lan bisa uga réprodhuksi asèksual (vegetatif).[2] Papan uripé ya iku ing panggonan teles utawa ana banyuné. Yèn kahanan lingkungan papan uripé ora kepénak, protozoa nggawé mèmbran kandel lan kuwat sing diarani kista.[2] Èlmuwan sepisanan sing nyinaoni protozoa ya iku Anton van Leeuwenhoek.[2] Sawatara jinis protozoa sing arupa baktèri bisa njalari lelara.[2] Jinisé antarané Amoeba, Paramecium lan sapanunggalané.[2]

Wujud Awak[besut | besut sumber]

Ukuran awak protozoa kira-kira 10-50 μm, nanging ana kang bisa nganti 1 mm lan gampang didelok ing ngisoré mikroskop.[3] Protozoa obah ing sekitaré kanthi cambuk kaya buntut kang diarani flagella.[3] Luwih saka 30.000 jinis protozoa wis tinemu. Protozoa ana ing kabèh lingkungan kang ana banyuné lan ing lemah.[3] Awak protozoa prasaja banget, ya iku kawangun saka siji sèl tunggal (unisel).[3] Nanging, protozoa kalebu sistem kang sarwa bisa. Kabèh tugasawak bisa dilakokaké déning sèl siji tanpa ngalami tumpang tindhih.[3] Ukuran awaké antarané 3-1000 mikron.[3] Wujud awaké werna-werna, ana kang kaya bal, bunder ndawa utawa kaya sandal, uga ana kang bentuké molah-malih.[3]

Ciri-ciri[besut | besut sumber]

Ciliata

Protozoa iku mikroorganisme mèmper kéwan kang kalebu ing salah sawijiné filum saka Krajan Protista. Kabèh kagiyatan uripé dilakoni nganggo sèl sing cacahé siji iku dhéwé, ya iku nganggo organèl-organèl sèl, antarané mémbran plasma, sitoplasma, lan mitokondria.

Ciri-ciri umum[besut | besut sumber]

Ciri Fisiologi[besut | besut sumber]

Padatan protozoa mbutuhaké suhu optimum kanggo urip ya iku antarané 16-25 °C lan suhu paling dhuwur 36-40 °C.[5] Déné pH (drajat keasaman optimum) kanggo prosès metabolisme ya iku antarané pH 6-8.[5] Protozoa nduwé klorofil lan asifat fotoautotrof.[5] Nanging, ana sawetara protozoa kang ora nduwé klorofil.[5] Protozoa jinis iki éntuk panganan lumantar membran sitoplasma.[5] Ana protozoa kang mangan kanthi cara ngelek panganan kang arupa partikel-partikel padhet liwat bolongan lambéné.[5] Panganané arupa baktèri, ganggang, uga ana protozoa jinis liyané.[5]

Ciri-ciri protozoa minangka kéwan ya iku obahé sing aktif nganggo silia utawa flagèn, duwé sèl saka zat lipoprotein, lan wangun awaké ana sing bisa molah-malih. Déné ciri minangka tetanduran ya iku ana rong jinis protozoa sing uripé kanthi cara nggawé panganan dhéwé utawa diarani autotrof.

Kanggo nggenepi kabutuhan nutrisine, protozoa duwé sipat sing cacahé ana papat,[6] ya iku :

  1. Saprofitik, nyerep panganan saka kasil prosès bosoké zat organik sing ana ing saubengé.[6]
  2. Saprozoik, njupuk panganan saka organisme mati sing wis bosok.[6]
  3. Holozoik, mangan mikroorganisme liya, kaya ta baktèri, alga, lan jamur.[6]
  4. Holofitik, minangka panganan dhéwé utawa bisa fotosintèsis (sipat tetanduran).[6]

Ciri Morfologi[besut | besut sumber]

Wujud protozoa manéka werna, ana kang bentuké lonjong, kaya bal, dawa, lan polimorfemik (nduwé akèh wujud morfologi).[5] Déné ukuran awak protozoa ya iku diameteré 1 milimikron.[5] Sèl protoza kawungkusdèning membran sitoplasma lan saben sèlé duwé siji utawa sawatara inti sèl (nukleus).[5] Padatan protozoa bisa minangka sista utawa seludang kang digawé kanthi cara vegetatif/trofozoit saéngga bisa ngayomi dhèwèké saka bebaya kang asalé saka alam ing saubengé, kaya ta kegaringen, kentèkan panganan, lan kekecuten weteng ing jero inangé.[5] Kanggo nahanaké jinisé, Protozoa manak kanthi cara aseksual/vegetatif lan seksual/generatif.[5]

Habitat[besut | besut sumber]

Flagellata

Protozoa kalebu organisme kosmopolitan, ya iku organisme sing bisa tinemu ing papan endi waé, kaya ta ing lemah, banyu, utawa alam bébas.[5] Sawatara gènus saka kéwan iki bisa tahan urip ing lingkungan sing kurang mbathèni kanthi cara minangka tèmbok pangayom sing diarani kista.[5] Protozoa padatan urip bébas ing papan sing lembab kaya ta ing segara, lingkungan banyu tawar, utawa dharatan.[5] Ana uga protozoa sing urip ing jaringan organisme liya saéngga kalebu organisme akuatik.[5] Ana spésies kang sifaté parasitik, urip ing organisme inang. Inang protozoa duwé sipat parasit, bisa arupa organisme prasaja kaya ta algae nganti organisme vèrtebrata kang genep, kaya ta manungsa.[5] Ana spésies kang urip ing jero lemah utawa ing lumah tetanduran. Kabèh protozoa merlokaké kelembaban kang dhuwur ing habitat apa waé.[5] Jinis protozoa segara iku péranganing zooplankton, déné protozoa segara jinis liyané urip ing dhasar segara.[5] Spésies kang urip ing banyu tawar kaya ta ing tlaga, kali, utawa kolam.[5] Ana uga protozoa kang ora duwé sipat parasit ya iku urip ing jero usus utawa ing jero rumèn kéwan ruminansia.[5] Sawatara protozoa uga bisa mbebayani kanggo manungsa amarga protozoa bisa njalari lelara.[5] Protozoa urip kanthi cara solitèr utawa minangka koloni.[5] Ing jero ékosistem banyu, protozoa uga kalebu jinis zooplankton.[5]

Cara Réprodhuksi[besut | besut sumber]

Protozoa bisa nglakokaké réprodhuksi kanthi cara asèksual (vegetatif) lan sèksual (generatif).[7]

  • Réprodhuksi asèksual (vègetatif)

Réprodhuksi asèksual kapérang dadi loro, ya iku :

  1. pembelahan mitosis (binèr), ya iku pembelahan sing diwiwiti karo pembelahan inti lan ditutaké pembelahan sitoplasma, banjur ngasilaké sèl loro anyar. Pembelahan binèr kadadéan ing Amoeba, Paramaecium, lan Euglena.[7]
  2. spora, ya iku réprodhuksi asèksual ing klas Sporozoa (Apicomplexa)kanthi cara minangka spora liwat prosès sporulasi ing jero awak lemut Anophèlès. Spora sing dikasilaké diarani sporozoid.[7]
  • Réprodhuksi sèksual (generatif)

Réprodhuksi kanthi cara sèksual ing protozoa uga kapérang dadi loro, ya iku:

  1. Konjugasi, ya iku leburé inti sèl ing organisme sing durung cetha piranti kelaminè. Ing Paramaécium, mikronukleus sing wis diijolaké bakal nglebur karo makronukleus, prosès iki diarani singami.[7]
  2. Peleburan gamèt Sporozoa (Apicomplexa) sing wis ngasilaké gamèt lanang lan gamèt wadon, Leburé gamèt iki kadadèn ing jero awak lemut.[7]

Klasifikasi[besut | besut sumber]

Miturut piranti obahé protozoa kapérang dadi 4, ya iku:

Tembung rhizopoda asalé saka tembung rhizo sing tegesé oyod lan podos sing tegesé sikil, piranti obahé arupa pseudopoda (sikil semu). Habitat rhizopoda ing banyu tawar, banyu segara, lan ing papan sing teles, lan sapérangan manèh duwé sipat parasit ing jero awak kéwan utawa manungsa. Rhizopoda asring diarani Sarcodina. Sikil semu kawangun amarga anané ili sitoplasma minangka jalaran saka malihé sitoplasma saka fase padhet(sol) tumuju fase kenthel(gèl).[8]

Mastigophora kalebu makluk sing urip kanthi cara heterotrof. Mastigophora sing njupuk molekul orgabik saka lingkungané utawa mangsané kanthi cara fagositosis. Mastigophora obah nganggo wulu cambuk utawa flagela. Padatan urip minangka sèl solitèr, nanging ana sawatara jinis sing urip kanthi cara koloni. Mastigophora ana sing urip bébas lan ana uga sing minangka simbiosis karo makluk urip liyané. Tuladhané, Trichonympha campanula sing urip ing usus rayap lan ngéwangi rayap ngurai molekul selulosa kayu. Tuladha liya sing mbebayani ya iku Trypanosoma sing nyebabaké lelara turu ing Afrika lan ditularaké déning cokotan laler tse-tse. Trichomonas vaginalis, nyebabaké lelara kelamin (trichomoniasis) ing wong wadon lan lelara saluran kelamin ing wong lanang.[8]

Ciri saka filum Ciliophora katon saka silia sing kanggo golèk lan ngumpulaké sarta kanggo obah. Akèh anggota saka filum iki urip solitèr utawa urip dhéwé ing banyu tawar. Saliyané iku, filum Ciliophora urip bébas lan jarang sing parasit ing jero organisme liya. Wujud awak saka Ciliophora tetep amarga ngandhut pelikel sing kasusun saka protein. Pelikel iku ya iku selaput atos sing nyebabaké wujud awaké tetep. Tuladha spésies saka filum iki ya iku Paramaecium caudatum [8]

  • Sporozoa, ya iku protozoa sing ora duwé piranti obah

Sporozoa uga diarani Apicomplexa. Kabèh anggota saka filum iki asifat pasasit ing jero organisme liya. Sawatara saka sporozoa nyebabaké lelara sing wigati kanggo manungsa. Sporozoa iki siji-sijiné Protozoa sing ora duwé piranti obah. Tuladha Sporozoa sing kawentar ya iku Plasmodium. Plasmodium bisa nyebabaké lelara malaria. Lelara iki ditularaké liwat cokotan lemut Anopheles wadon. Tuladha liya ya iku P. falciparum sing nyebabaké lelara Malaria tropicana kanthi wektu sporulasi (prosès minangka spora asèksual) saben 24 jam. Tuladha Sporozoa liyané ya iku P. vivax, nyebabaké lelara malaria tertiana kanthi wektu sporulasi saben 48 jam.[8]

Cathetan suku[besut | besut sumber]

  1. ^ a b c Pengertian Protozoa
  2. ^ a b c d e f Protozoa
  3. ^ a b c d e f g Amoeba
  4. ^ a b c d e f g Mengenal Protozoa
  5. ^ a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x Protista Mirip Hewan (Protozoa)
  6. ^ a b c d e Karmana, Oman.2007.Cerdas Belajar Biologi.Bandung : Grafindo
  7. ^ a b c d e Reproduksi Protozoa
  8. ^ a b c d Ciri-ciri dan Klasifikasi Protista Mirip Hewan Protozoa(diundhuh 18 Sepetember 2012)

Pranala njaba[besut | besut sumber]