Candhi Barabudhur

Saka Wikipédia Jawa, bauwarna bébas abasa Jawa
Barabudhur
Borobudur Temple.jpg
Barabudhur, Situs Warisan Donya UNESCO
Candhi Barabudhur is located in Java
Candhi Barabudhur
Pernahé ing Jawa
Tetélan pokok
Cakrik yasan stupa lan candhi
Kutha cedhak Magelang, Jawa Tengah
Nagara Indonésia
Koordhinat 7°36′29″S 110°12′14″E / 7.608°S 110.204°E / -7.608; 110.204Koordhinat: 7°36′29″S 110°12′14″E / 7.608°S 110.204°E / -7.608; 110.204
Rampung udakara 825 M
Klièn Sailendra
Rancangan lan yasan
Arsitèk Gunadharma
Jeneng resmi Komplèks Candhi Barabudhur
Jinis Budaya
Wewaton i, ii, vi
Dipilih 1991 (sèsi 15)
Angka rujukan 592
Péhak Praja Indonésia
Wewengkon Asiah-Pasifik

Candhi Barabudhur utawa candhi Marabuda (Indonésia: Candi Borobudur) iku candhi Buda Mahayana abad ping 9 sing kapernah ing Magelang, Jawa Tengah, Indonésia. Candhi iki minangka candhi Buda gedhé dhéwé sajagat,[1][2] uga éwoning yasan Buda magrong ing jagat.[3] Candhi iki dumadi saka sangang tataran, enem wujud pasagi lan telu wujud bundher, kanthi pucukan wujud cungkup ing puseré. Candhi iki direnggani panèl rèlièf cacah 2.672 lan reca Buda cacah 504. Cungkup puseré kinubengan reca Buda lungguh cacah 72 sing padha dipapanaké ing njero stupa-stupa sing bolong-bolong.[4]

Diyasa nalika abad ping 9 rikala panguwasané Wangsa Sailendra, candhi iki acakrik yasan Buda Jawa, sing nyamboraké kapitayan asli Indonésia sing memuja leluhur lan ajaran Buda bab nggayuh Nirwana.[3] Candhi iki nuduhaké anané pangaribawané kagunan Gupta sing dadi titikan anané pangaribawané bangsa Indhu ing laladan enggonan kono, sanajan uga nuduhaké anané rupa-rupa adegan rèlièf asli enggonan kono sing njalari Barabudhur mono mirunggan asli Indonésia.[5][6] Yasan iki minangka papan pamujan marang Gusti Buda uga papan tirakaté wong-wong Buda. Ngayahi tirakat, lakuné diwiwiti saka pérangan dhasar candhi kanthi mlaku ngubengi yasan candhi tumuli munggah menyang pucuking candhi ngliwati telung tataran simbulis ing kosmologi Buda: Kāmadhātu (jagating pepénginan), Rupadhatu (jagating wujud/dumadi), lan Arupadhatu (jagating nirwujud). Ing yasan Barabudhur, wong sing teka bisa ngliwati undhak-undhakan sing akèh cacahé lan lurung-lurung sing témbok-témbok lan langkan-langkané ana panèlé rèlièf cacah 1.460 sing mawujud carita. Rèlièf-rèlièf Buda ing Barabudhur dadi kumpulan rèlièf Buda sing gedhé lan pepak dhéwé sajagat.[3][7]

Ana bukti sing nyethakaké yèn Barabudhur mono diyasa ing abad ping 9, banjur dilirwakaké sabubrahé karajan-karajan Indhu ing Jawa nalika abad ping 14 lan sasaliné agamané wong-wong Jawa dadi Islam.[8] Wong-wong sajagat padha weruh anané Barabudhur amarga pawartané Sir Thomas Stamford Raffles ing taun 1814 sing kala samana minangka panguwasa Britis ing Jawa, sing dituduhi wong enggonan kono bab pernahé candhi iki. Kawit iku, Barabudhur dirumat ambal-ambalan lumantar sawenèh tumindak pamulihan. Tumindak pamulihan gedhé dhéwé diayahi antarané taun 1975 lan 1982 déning pamaréntah Indonésia lan UNESCO, sawisé yasan candhiné dikepyakaké minangka Situs Warisan Donya UNESCO.[3]

Tekan sapréné, Barabudhur isih dadi papan tirakat; saben tauné, wong-wong Buda ing Indonésia ngrayakaké Wésak ing candhi iki, lan Barabudhur mono dadi papan wisata saka Indonésia siji-sijiné sing akèh dhéwé wisatawané.[9][10][11]

Uga delengen[besut | besut sumber]

Rujukan[besut | besut sumber]

  1. ^ "Largest Buddhist temple". Guinness World Records. Guinness World Records. Dijupuk 27 January 2014. 
  2. ^ Purnomo Siswoprasetjo (4 July 2012). "Guinness names Borobudur world's largest Buddha temple". The Jakarta Post. Archived from the original on 5 November 2014. Dijupuk 27 January 2014. 
  3. ^ a b c d "Borobudur Temple Compounds". UNESCO World Heritage Centre. UNESCO. Dijupuk 28 December 2008. 
  4. ^ Soekmono (1976), page 35–36.
  5. ^ "Borobudur: A Wonder of Indonesia History". Indonesia Travel. Diarsip saka sing asli ing 14 April 2012. Dijupuk 5 April 2012. 
  6. ^ Le Huu Phuoc (April 2010). Buddhist Architecture. Grafikol. Dijupuk 5 April 2012. 
  7. ^ Hary Gunarto, Digital Preservation of Borobudur World Heritage and Cultural Treasures, Journal of Ritsumeikan Studies in Language and Culture, VOL 19, No 2, Kyoto, Nov. 2007, pp. 263-278.
  8. ^ Soekmono (1976), page 4.
  9. ^ Mark Elliott; et al. (November 2003). Indonesia. Melbourne: Lonely Planet Publications Pty Ltd. kk. 211–215. ISBN 1-74059-154-2. 
  10. ^ Mark P. Hampton (2005). "Heritage, Local Communities and Economic Development". Annals of Tourism Research 32 (3): 735–759. doi:10.1016/j.annals.2004.10.010. 
  11. ^ E. Sedyawati (1997). "Potential and Challenges of Tourism: Managing the National Cultural Heritage of Indonesia". In W. Nuryanti. Tourism and Heritage Management. Yogyakarta: Gajah Mada University Press. kk. 25–35.