Biologi

Saka Wikipédia, Bauwarna Mardika abasa Jawa / Saking Wikipédia, Bauwarna Mardika abasa Jawi
Langsung menyang: pandhu arah, pados
Escherichia coli Pakis.
Kumbang sungu Rusa
Biologi nyinaoni èlmu ngéngingikagesangan. Saking kiwa nginggil, baktèri Escherichia coli, tetanuran pakis, kéwan rusa, srangga kumbang sungu.
Animalia - Bos primigenius taurus
Planta - Triticum
Fungi - Morchella esculenta
Stramenopila/Chromista - Fucus serratus
Bacteria - Gemmatimonas aurantiaca (- = 1 Micrometer)
Archaea - Halobacteria
Virus - Gamma phage

Biologi, basa Yunani bio (gesang) + logos (ngèlmu)) punika, ngèlmunipun sedaya prakawis ingkang gesang. Ugi saged dipunwastani "ngèlmunipun kagesangan". Ing jaman rumiyin ngantos taun 1970-nan, dipunginakaken istilah èlmu hayat (dipunpendhet saking basa Arab, ingkang tegesipun "èlmu kagesangan").

Pokok Bahasan Biologi[sunting | sunting sumber]

Umumipun pokok bahasan/subyèk Biologi dipunbagi dados 3 bagéan:

Zoologi lan Botani punika èlmu bab Flora & Fauna Obyek kajian biologi punika sajatosipun wiyar sanget lan nyakup sedaya makhluk gesang. Pramila, dipuntepangi werni-werni cawang biologi ingkang migatosaken sawenèh klompok organisme, kadosta botani, zoologi, lan mikrobiologi. Werni-werni aspek kagesangan ugi dipunkaji. Titikanipun fisik dipunsinaoni wonten ing èlmu anatomi, déné fungsinipun dipunsinaoni wonten ing èlmu fisiologi; Prilaku dipunsinaoni wonten ing etologi, inggih ing mangsa sapunika punapa ing mangsa rumiyin (dipunsinaoni wonten ing biologi evolusioner lan paleobiologi); Kadospundi makhluk gesang kacipta dipunsinaoni wonten ing évolusi; Interaksi sesami makhluk lan kaliyan alam saubengipun, dipunsinaoni wonten ing èlmu ekologi; Mekanisme pawarisan sifat ingkang migunani tumrap upaya njagi kalangsungan gesang satunggiling jinis makhluk gesang dipunsinaoni ing èlmu genetika.enten kang jenengipun mirza

Wekdal punika malah sampun ngrembaka pasinaon bab aspek biologi ingkang nyinaoni kamungkinan evolusi makhluk gesang ing mangsa ngajeng, ugi kamungkinan wontenipun makhluk gesang ing planet-planet sanèsipun bumi, inggih punika astrobiologi. Sementawis punika, tuwuhing tèknologi saged nyinaoni tataran molekul panyusun organisme, wonten salebeting èlmu biologi molekular sarta biokimia, ingkang kathah dipun dhukung déning tuwuhing teknik komputasi ing salebeting bidang bioinformatika.

Èlmu biologi mawiyar ing abad kaping 19, kanthi èlmuwan ingkang manggihi menawi organisme nggadhahi karakteristik pokok. Biologi sapuniki dados subyèk pelajaran ing sekolah lan universitas ing saindhenging donya, langkung saking jutaan makalah dipundamel saben taun ing susunan wiyar jurnal biologi lan kadhokteran.[1]

Asal muasal biologi[sunting | sunting sumber]

Aristoteles lan biologi[sunting | sunting sumber]

Èlmu biologi dipunrintis déning Aristoteles, èlmuwan kebangsaan Yunani. Ing tèrminologi Aristoteles, "filosofi alam" punika cabang filosofi ingkang nliti fénoména alam, lan njangkep bidang ingkang sapuniki dipunsebat minangka fisika, biologi, lan èlmu pengetauan alam sanèsipun.

Aristoteles nglampahi panlitèn sajarah alam ing pulo Lesbos. Asil panlitènipun, kalebet Sajarah Kéwan, Generasi Kéwan, lan Bagéyan Kéwan, isinipun sapérangan observasi lan interpretasi, lan ugi wonten mitos lan kaluputan. Bagéyan ingkang wigati inggih punika prekawis kagesangan laut. Panjenenganipun misahaken mamalia laut saking iwak, lan mangertosi bilih hiu lan pari punika bagéyan saking grup ingkang panjenenganipun sebat Selachē (selachians).[2]

Pangadegan biologi modhèrn[sunting | sunting sumber]

Istilah biologi ing pangertèn modhèrn katingalipun dipuntepangaken sacara kapisah déning Gottfried Reinhold Treviranus (Biologie oder Philosophie der lebenden Natur, 1802) lan Jean-Baptiste Lamarck (Hydrogéologie, 1802). Nanging, istilah biologi sejatosipun sampun dipunginaaken ing taun 1800 déning Karl Friedrich Burdach. Malah, sadèrèngipun, istilah punika ugi sampun muncul ing sirahan buku Michael Christoph Hanov jilid kaping 3 ingkang terbit taun 1766, inggih punika Philosophiae Naturalis Sive Physicae Dogmaticae: Geologia, Biologia, Phytologia Generalis et Dendrologia.

Cakupan Biologi[sunting | sunting sumber]

Pirsani artikel utami Daftar Cabang-cabang Biologi

Sapuniki, biologi njangkep bidang akademik ingkang wiyar sanget, gegandhèngan kaliyan bidang-bidang sains sanèsipun, lan asring ditingali minangka èlmu ingkang mandhiri. Nanging, pancabangan biologi mesthi miturut tigang dimensi ingkang silih tegak lurus: kaanekaragaman (adhedhasar klompok organisme), organisasi kagesangan (taraf kajian saking sistem kagesangan), lan interaksi (gegandhèngan antarunit kagesangan sarta antawisipun unit kagesangan kaliyan lingkunganipun).

Pambagéyan Adhedhasar Klompok Organisme[sunting | sunting sumber]

Makluk gesang utawi organisme manéka warna sanget ragamipun. Taksonomi nyinaoni pripun organisme saged dipunklompokaken adhedhasar kamèmperan lan bènten ingkang dipungadhahi. Salajengipun, kathah klompok punika dipunsinaoni sedaya gatra kagesanganipun, saéngga dipunkenal èlmu biologi tetanduran (botani), biologi kéwan (zoologi), biologi srangga (entomologi), lan salajengipun.

Pambagéyan Adhedhasar Organisasi Kagesangan[sunting | sunting sumber]

Kagesangan dumadi ing hirarki ingkang kaorganisasi. Hirarki organisme, saking ingkang paling alit dumugi ingkang paling ageng ingkang dipunsinaoni ing biologi, inggih punika:

Kajian-kajian subindividu njangkep biologi sel, anatomi lan cabang-cabangipun (sitologi, histologi lan organologi), lan fisiologi. Pambagéyan langkung rinci ugi mungel dumados. Upaminipun, anatomi saged dipunkhususaken ing saben organ utawi sistem (biasanipun dumadi ing èlmu kadhokteran): pulmonologi, kardiologi, neurologi, lan sapiturutipun).

Tingkat supraindividu dipunsinaoni ing ékologi, ingkang ugi nggadhahi pangkhususan piyambak, kados ékofisiologi utawi "fisiologi lingkungan", fenologi, sarta èlmu prilaku.

Pambagéyan Adhedhasar Interaksi[sunting | sunting sumber]

Gegandhèngan antarunit kagesangan ugi antawisipun unit kagesangan lan lingkunganipun dumados ing sedaya tingkat organisasi.

Sasanèsipun nyinaoni kagesangan kanthi sapérangan tingkatan ing nginggil, biologi ugi nyinaoni perkawis-perkawis ing ngandhap kanthi cabang èlmunipun piyambak-piyambak, inggih punika:

  • biologi perkembangan (developmental biology): èlmu ingkang nyinaoni tahap perkembangan makluk gesang (ontogeni) saking tigan ingkang dipunbuahi dados individu;
  • genetika: èlmu ingkang nyinaoni pawarisan keturunan;
  • etologi: èlmu ingkang nyinaoni prilaku makluk gesang;
  • sistematika: èlmu ingkang nyinaoni kaanekaragaman organisme lan gandhènganipun kaliyan rélasi tinentu;
  • ékologi: èlmu ingkang nyinaoni habitat lan interaksi makluk gesang kaliyan lingkunganipun;
  • évolusi: èlmu ingkang nyinaoni éwah-éwahan ingkang dumadi ing makluk gesang; lan
  • ksenobiologi: èlmu pangetauan spekulatif perkawis wontenipun makluk gesang sasanèsipun ing bumi.

Ugi pirsani[sunting | sunting sumber]

Cathetan sikil[sunting | sunting sumber]

  1. ^ King, TJ & Roberts, MBV (1986). Biology: A Functional Approach. Thomas Nelson and Sons. ISBN 978-0174480358.
  2. ^ Singer, Charles. A short history of biology. Oxford 1931.
Wikipedia
Artikel punika, artikel dhasar ingkang kedah dipundarbèni sadaya basa.


Artikel punika taksih tulisan rintisan (stub). Sinten kémawon ingkang kersa mbenakaken, sumangga kémawon.

Sumber artikel punika saking kaca situs web: "http://jv.wikipedia.org/w/index.php?title=Biologi&oldid=803750"