Wong Kerinci
 | |
| Gunggung cacah jiwa | |
|---|---|
| (kurang luwih 300.000 (1996)) | |
| Tlatah mawa cacah jiwa akèh | |
| Kabupatèn Kerinci, Jambi, Indhonésia Kabupatèn Merangin Sumatra Kulon Riau Kapuloan Riau Sumatra Kidul Bengkulu Kapuloan Bangka-Belitung Lampung Banten Jakarta Jawa Kulon Kuala Lumpur, Malaysia Selangor, Malaysia Negeri Sembilan, Malaysia | |
| Basa | |
| basa Kerinci, basa Indhonésia, basa Malayu, basa Minangkabo. | |
| Agama | |
| Islam. | |
| Golongan ètnik magepokan | |
| Melayu, Minangkêbo. |
Wong Kerinci (Kerinci: Uhang Kincai; Malayu: Kerinci utawi Kerinchi; Jawi: كرينچي) iku sawijining kelompok ètnis Austronésia sing asalé saka provinsi Jambi, mliginé ing kabupatèn Kerinci, Merangin, Bungo, lan Kutha Sungai Penuh. Kejaba Jambi, komunitas Kerinci uga bisa ditemokake ing wilayah tetanggan Sumatra Kulon. Ing abad kaping 19, sebagéan wong Kerinci pindhah menyang Semenanjung Malaya lan saiki keturunané bisa ditemokaké ing sawetara negara bagian ing pesisir kulon Semenanjung Malaysia.[1] Wilayahé jembaré 4.200 km² kanthi cacah jiwa 300.000 jiwa. Sacara topografi, Kabupatèn Kerinci nduwèni lahan perbukitan lan lembah ing Pagunungan Bukit Barisan kanthi puncak paling dhuwur yaiku Gunung Kerinci.[1]
Ètimologi
[besut | besut sumber]Jeneng "Kerinci" asalé saka tembung Tamil "Kurinci". Tanah Tamil bisa dipérang dadi patang wilayah sing dijenengi miturut kembang sing unik ing saben wilayah. Kembang khas ing wilayah pegunungan yaiku kembang Kurinci (basa Latin Strobilanthus). Mulane, Kurinci uga tegese 'wilayah pegunungan'.[butuh sitiran]
Ing jaman kuna, Sumatra dikenal minangka Swarnadwipa utawa Swarnabhumi (tanah utawa pulo emas). Nalika iku, Kerinci, Lebong, lan Minangkabau minangka wilayah penghasil emas utama ing Indhonésia (sanajan akèh-akèhé sumber emas ana ing njaba Kabupatèn Kerinci ing laladan Pangkalan Jambu, Kabupatèn Merangin). Ing wilayah Kerinci, akeh watu Megalitik saka Jaman Perunggu kanthi pengaruh Buda, kalebu keramik Cina, sing wis ditemokake. Iki nuduhake yen wilayah iki wis akeh kontak karo jagad njaba.
Wiwitane Kerinci kuwi jeneng gunung lan tlaga, nanging mengko wilayah sekitare diarani nganggo jeneng sing padha. Mulane, wilayah kasebut diarani Kerinci (Kinci utawa Kince utawa "Kincai" ing basa lokal), lan pedununge uga diarani wong Kerinci.
Basa lan Budaya Kerinci
[besut | besut sumber]Tembung Kerinci asalé saka basa Tamil Kurinji ya iku jeneng kembang kurinji (Strobilanthes kunthiana) kang tuwuh ing India Kidul ing èlevasi sakdhuwuré 1800m. Awit saka iku Kurinji uga tegesé kawasan pagunungan.
Wong Kerinci kaya déné wong-wong saka bebrayan liya ing Sumatra kalebu ras Mongoloid Kidul kang wicara nganggo basa Austronesia.
Adhedhasar basa lan adat-istiadat wong Kerinci kalebu kategori Melayu, lan paling cedhak karo Minangkabau lan Melayu Jambi. Sapérangan gedhé wong Kerinci migunakaké basa Kerinci, kang duwé warna-warna dhialèk, kang bisa béda banget saka tlatah siji lan sijiné ing wewengkon Kabupatèn Kerinci. Kanggo komunikasi karo wong jaba racaké migunakaké basa Minangkabau utawa basa Indonésia (kang isih dikenal kanthi istilah Melayu Tinggi).
Wong Kerinci duwé aksara kang karan surat incung kang wujud salah siji variasi surat ulu.
Sapérangan panulis kaya Van Vollenhoven nglebokaké Kerinci sajeroning wewengkon adat (adatrechtskring) Sumatera Kidul, déné liyané nganggep Kerinci minangka wewengkon rantau Minangkabau.
Wong Kerinci minangka masarakat matrilineal.
Miturut Naskah Tanjung Tanah, naskah Melayu tuwa dhéwé kang tinemu ing Kerinci, ing abad kaping 14 Kerinci dadi péranganing karajan Malayu lan Dharmasraya minangka kutha krajan. Sawisé Adityawarman dadi maharaja, kutha krajan banjur dialihaké menyang Saruaso, cedhak Pagaruyung ing Tanah Datar.
Mata pencaharian
[besut | besut sumber]Panguripan utama wong Kerinci yaiku nandur pari lan tani. Perkebunan sing dikelola biasane ditanduri kopi, karet, lan kayu manis. Kejaba kuwi, biasane dheweke nandur tanduran hortikultura kayata kacang buncis, jagung, lombok lan kentang.
Cathetan suku
[besut | besut sumber]Pranala njaba
[besut | besut sumber]- Kinship, Property and Inheritance in Kerinci, Central Sumatra Archived 2007-09-27 at the Wayback Machine. Cuplikan tesis C.W. Watson bab masarakat Kerinci