Folklor

Saka Wikipédia Jawa, bauwarna bébas abasa Jawa

Folklor punika asalipun saking tembung folk lan lore. Folk arthosipun kelompok tiyang ingkang nggadhahi ciri-ciri fisik, sosial, lan kebudhayaan, saenggo saged dipunbenten-bentenaken dados kelompok-kelompok ingkang lintu. Ciri-ciri punika antawisipun saged arupi sami ing werni kulit, bentukipun rikma, pakaryan, pendidikan, lan agami. Ananging ciri utaminipun inggih sedhoyo punika sampun nggadhahi tradhisi, inggih kebudayaan ingkang sampun dipunwarisi turun-temurun, sekedhikipun 2 turunan, ingkang saged sedherekipun aku dados milik sesarengan, lan sadar kaliyan identitas kelompokipun.[1]. Lore inggih punika tradhisinipun folk, inggih punika sebagianipun kebudayaan ingkang sampun diwarisaken turun-temurun mawi pangandikan utawi kados tulodho ingkang ingkang dipunsarengi kaliyan gerak isyarat utawi alat bantu pengiling. Folklor inggih punika kebudayaan ingkang sesarengan ingkang kasebar lan dipunwarisaken turun-temurun ing antawisipun sesarengan nopo kemawon, mawi tradhisional ingdalem versi ingkang benten, ingdalem wujud pangandikan lan tulodho ingkang dipunsarengi kaliyan gerak isyarat utawi alat bantu pengiling.[1]

Jinis[besut | besut sumber]

Legenda[besut | besut sumber]

Ya iku carita kang nyritakake dumading papan utawa panggonan, kutha lan sapanunggalane kang ngemu sejarah. Tuladha :

  • Dumadine kutha Boyolali dumadine gunung Tangkuban Prau, dongèng Roro Jonggrang lan sapanunggalane

Fabel[besut | besut sumber]

Ya iku carita kang parangane kewan. Ing carita iki, kéwan diumpamakake bis rembugan kaya lumrahe manungsa. Tuladha :

  • Dongeng kancil karo keyong, kancil karo baya, lan sapanunggalane, matur suwun.

Mite[besut | besut sumber]

Ya iku carita kang isine nyritakake bab kepercayaan anane roh lan kakuatan gaib. Tuladha :

  • Dongeng Nyai Lanjar, dongèng Nyi Loro Kidul, dongèng Nyai Blorong lan sakpanunggalane

Sage[besut | besut sumber]

Ya iku dongèng bab sejarah Tuladha :

  • Dongeng Keris Empu Gandring, Keris Setan Kober, Tumbak Kiai Plered, lan sakpanunggalane

Cirinipun folklor[besut | besut sumber]

  1. Sifatipun taksih arupi pangandikan
  2. Sifatipun taksih tradhisional
  3. "wonten" ingdalem versi ingkang benten-benten
  4. Biasanipun condong nggadhahi wujud rumus utawi nggadhahi pola
  5. Biasanipun sampun boten dimangerthosi maleh nami penciptanipun (anonymous)
  6. Nggadhahi fungsi ingdalem kauripan sesarengan ingkang nggadhahi
  7. Sifatipun pra-logis
  8. Dados milikipun sesarengan
  9. Sifatipun polos utawi spontan

Panggenan folklor[besut | besut sumber]

Folklor dipunsinaoni lan dipunajaraken ingdalem kahuripan modern ingkang sampun akrab kaliyan "budhaya tulis", ananging ing liyo kahanan, obyekipun folklor punika inggih "budhaya oral/lisan". Ilmu folklor punika miturut wekdal sami kaliyan ilmu sejarah, ingkang ngajaraken "punopo ingkang sampun suwe", lan miturut obyekipun sami kaliyan ilmu antropologi ingkang musataken ing pengilingipun informan. Teks lisan aerinipun teks ingkang dados pengetahuanipun budhaya ingkang dipunturunaken mawi tuturan ingkang umum kito pirsani ing masyarakat lan dipunsimpen ingdalem pepengetipun masyarakat. Teks punika asilipun kebudayaan ingkang dipunbangun saking bahan sosial [2] inggih punika asilipun abstraksi saking pengalaman sosial ing masyarakat. Teks lisan punika umumipun nggadhahi sifat reflektif lan refraktif inggih gabunganipun pengalaman nyata lan renungan. Rupinipun teks lisan inggih kados cariyos rakyat, dongeng, mite, riwayat urip tokoh, puisi, nyanyian, doa, lan teka-teki, sarto sumpah-serapah. Sedoyo punika ngemot cerminan pengetahuan, pandangan urip, lan budhaya.

Folklor lisan[besut | besut sumber]

Ingkang kasebut folklor lisan inggih :

Folklor dados lisan[besut | besut sumber]

Folklor boten lisan[besut | besut sumber]

Folklor boten lisan punika wonten ingkang awujud barang lan mbote. Ingkang awujud barang, saged arupi:

Ingkang boten awujud barang inggih :

Cathetan suku[besut | besut sumber]

  1. ^ a b Danandjaja, James: "Folklore Indonesia-Ilmu gosip, dongeng, dan lain-lain", kaca 1. Grafiti, 1986 Masalah sitiran: Tenger <ref> ora trep; jeneng "Folklore_Indonesia-Ilmu_gosip.2C_dongeng.2C_dan_lain-lain" diwedharaké ping bola-bali déné isiné béda
  2. ^ Geertz, Clifford: "The Interpretation of Cultures", kaca 20. Basic Book, 1973

Uga delengen[besut | besut sumber]

Pranala njaba[besut | besut sumber]

  1. Thohir, Mudjahirin. 2009. Metodologi Penelitian Folklor. Semarang: Badan Penerbit Universitas Diponegoro.
  2. http://en.wikipedia.org/wiki/Folklore.
  3. http://www.sas.upenn.edu/folklore/faculty/dbamos/TIOF.html.
  4. http://teguhimanprasetya.wordpress.com.