Budaya

Saka Wikipédia Jawa, bauwarna bébas abasa Jawa

Budaya iku tegesé kabèh pamikir manungsa sing sipaté abstrak sing diwujudake dadi pola tingkah laku ing masarakat lan kasil Budaya sing sipaté fisik. Dadi budaya iku nduwé pérangan utawa unsur sing tahap-tahape ya iku: pikiran utawi gagasan utawi ide, rasa lan niyat. Kabèh gabungan pérangan utawa unsur-unsur iku mung ana ing manungsa.

sawijining upacara ing Malawi

Tembung budaya iku asalé saka basa Sansekerta ya iku "buddayah" sing asalé saka tembung "budhi" utawa akal. Akal iku dadi salah siji prangkat utama manungsa kanggo nglakoni urip lan ora ana makluk liya sing nduwé akal.

Miturut Prof. Koentjaraningrat, kabudayan iku gabungan kabèh sistem, gagasan, tindakan lan kasil karya manungsa ing masarakat sing bisa dipakolèhaké liwat sinau.

Kabudayan[besut | besut sumber]

Kabudayaan iku kasil saka gabungan unsur-unsur pikiran, rasa lan niyat sing diwujudke manungsa kanggo nglakoni urip.

Budaya golongan masarakat lumrah dadi ukuran dhuwur cendheke peradaban.

Pérangan/unsur budaya[besut | besut sumber]

Saka pikiran, rasa utawa perasaan lan niyat utawa karsa iku manungsa ngembangaké kabudayan sing lumrahé nduwé sipat-sipat sing padha. Babagan-babagan kasil pengembangan kabudayan iku antarané ing babagan-babagan:

  • Agama (rohani): Sajatiné manungsa iku ngrasa lemah, ora mampu lan iki nyebabaké manungsa nggolèk sing luwih mampu, sing nguasai. Saka kéné lair kebutuhan sing sipaté religius, nggolèk sing sajati, déwa lan liyané sing nuwuhaké sistem kepercayaan antarané animisme, dinamisme uga manisme lan uga upacara/ritual kepercayaane.
  • Sosial: Manungsa uga ora bisa urip dhèwèkan, iki dadi nuwuhaké gayutan sadulur, tetangga utawa komunitas sing luwih gedhé upamané nagara.
  • Elmu lan teknologi: Manungsa uga butuh paham apa-apa sing ana ing sakiteré upamané yèn mbengi ana lintang ning yèn awan ana srengéngé, iki nglairaké sistem pengetahuan liwat pengamatan, uji coba lan sinau. Kanggo seserepan luwih lanjut, manungsa dadi butuh prangkat-prangkat sing diyasa nganggo tèhnik-tèhnik tinentu.
  • Basa: Komunikasi antar manungsa nuwuhaké sistem basa (lésan lan uga tulisan) uga kalebu ing kéné basa isyarat.
  • Seni: Kasil saka pamikir manungsa kang arupa adat utawa wujud tarian, sastra, seni rupa, lan liyané.
  • lan liyané

Wujud budaya[besut | besut sumber]

Sajatiné, wujud kabudayaan iku lair saka 3 unsur budaya ya iku:

  • Pikiran/gagasan: Wujudé esih abstrak ana ing pikiran manungsa ning uga bisa ditulisaké. Iki biyasa diarani wujud budaya awal sing bisa dijabarake dadi ide, nilai-nilai, aturan-aturan lan liyané.
  • Tingkah laku: Wujudé wis nyata lan dadi kabiasan ing masarakat.
  • Kasil budaya sing nduwé wujud fisik (artefak): Wujudé uga wis nyata lan nduwé sipat fisik.

Uga delengen[besut | besut sumber]