Fosfor

Saka Wikipédia, Bauwarna Mardika abasa Jawa / Saking Wikipédia, Bauwarna Mardika abasa Jawi
Langsung menyang: pandhu arah, pados
15 silikonfosforwelirang
N

P

As
P-TableImage.png
Katrangan Umum Unsur
Jeneng, Lambang, Nomer atom fosfor, P, 15
Dhèrèt kimia nonlogam
Golongan, Période, Blok 15, 3, p
Panampilan tak berwarna/merah/
putih kaperakan
P,15.jpg
Massa atom 30,973761(2) g/mol
Konfigurasi elektron [Ne] 3s2 3p3
Cacahing èlèktron saben kulit 2, 8, 5
Ciri-ciri fisik
Fase padhet
Massa jenis (watara suhu kamar) (putih) 1,823 g/cm³
Massa jenis (watara suhu kamar) (abang) 2,34 g/cm³
Massa jenis (watara suhu kamar) (ireng) 2,69 g/cm³
Titik lebur (putih) 317,3 K
(44,2 °C, 111,6 °F)
Titik umob 550 K
(277 °C, 531 °F)
Kalor peleburan (putih) 0,66 kJ/mol
Kalor panguapan 12,4 kJ/mol
Kapasitas kalor (25 °C) (putih)
23,824 J/(mol·K)
Tekanan uap (putih)
P/Pa 1 10 100 1 k 10 k 100 k
ing T/K 279 307 342 388 453 549
Tekanan uap (abang)
P/Pa 1 10 100 1 k 10 k 100 k
ing T/K 455 489 529 576 635 704
Ciri-ciri atom
Struktur kristal monoklinik
Bilangan oksidasi ±3, 5, 4
(oksida asam lemah)
Elektronegativitas 2,19 (skala Pauling)
Energi ionisasi pertama: 1011,8 kJ/mol
ke-2: 1907 kJ/mol
ke-3: 2914,1 kJ/mol
Jari-jari atom 100 pm
Jari-jari atom (terhitung) 98 pm
Jari-jari kovalen 106 pm
Jari-jari Van der Waals 180 pm
Lain-lain
Sifat magnetik data ora sumadya
Konduktivitas termal (300 K) (putih)
0,236 W/(m·K)
Modulus ruah 11 GPa
Isotop
iso NA waktu paruh DM DE (MeV) DP
31P 100% P stabil kanthi 16 neutron
32P syn 14,28 dina β- 1,709 32S
33P syn 25,3 dina β- 0,249 33S
Referensi

Fosfor iku unsur kimia sing lambangé P kanthi nomor atom 15. Fosfor arupa nonlogam, kanthi valènsi akèh, klebu golongan nitrogen, akèh ditemoni ing waton fosfat anorganik lan jroning kabèh sel urip nanging ora tau ditemoni ing wangun unsur bébasé. Fosfor reaktif banget, mancaraké pendhar cahya sing lemah nalika nggabung karo oksigen, ditemokaké ing manéka bentuk, lan arupa unsur wigati jroning makluk urip. Kagunaan fosfor sing paling wigati yaiku jroning panggawéyan lemi, lan sacara wiyar dipigunakaké ing bahan panjeblug, rèk, mbang api, pestisida, odhol, lan dhéterjèn.

Sajarah[sunting | sunting sumber]

Unsur iki ditemokaké déning Hannig Brand taun 1669 ing Hamburg,Jerman. Panjenengané nemokaké unsur iki kanthi cara 'nyuling' banyu urin liwat prosès panguapan lan sawisé panjenengané nguapaké 50 ember banyu urin, panjenengané lagi nemokaké unsur sing dikarepaké. Jeneng asalé saka basa Latin yaiku phosphoros sing tegesé 'panggawa padhang' amarga kaunikané yaiku sumunar sajroning peteng (glow-in-the dark).

Sifat-sifat khas[sunting | sunting sumber]

Sacara umum fosfor mbentuk padhetan putih sing pliket lan ambuné ora énak nanging nalika murni dadi ora ana wernané lan transparan. Nonlogam iki ora larut ing air, nanging larut ing karbon disulfida. Fosfor murni kobong sacara spontan ing udhara mbentuk fosfor pentoksida.

Bentuk[sunting | sunting sumber]

Fosfor bisa ada ing patang bentuk utawa luwih alotrop: putih (utawa kuning), abang, lan ireng (utawa ungu). Sing paling umum yaiku fosfor abang lan putih, kaloroné nglompok ing papat atom sing bentuké tetrahedral. Fosfor putih kobong nalika sentuhan karo udhara lan bis amalih dadi fosfor abang nalika kena panas utawa cahya. Fosfor putih uga bisa ana ing kaanan alfa lan beta sing dipisahaké déning suhu transisi -3,8 °C. Fosfor abang rélatif luwih stabil lan nyublim ing suhu 170 °C lan tekanan uap 1 atm, nanging kobong amarga tumbukan utawa gèsèkan. Alotrop fosfor ireng duwé struktur kaya grafit – atom-atom kasusun ing lapisan-lapisan heksagonal sing nglantaraké listrik.

Mupangat[sunting | sunting sumber]

  • Donalan sing sumunar ing petengan
  • Sumber lampu radhioaktif
  • LED werna putih
  • Cathode Ray Tubes
  • Lampu Fluorescent
  • Sabun kanggo umbah-umbah



Golongan → 1 2
3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18
Période ↓
1 1
H

2
He
2 3
Li
4
Be


5
B
6
C
7
N
8
O
9
F
10
Ne
3 11
Na
12
Mg


13
Al
14
Si
15
P
16
S
17
Cl
18
Ar
4 19
K
20
Ca

21
Sc
22
Ti
23
V
24
Cr
25
Mn
26
Fe
27
Co
28
Ni
29
Cu
30
Zn
31
Ga
32
Ge
33
As
34
Se
35
Br
36
Kr
5 37
Rb
38
Sr

39
Y
40
Zr
41
Nb
42
Mo
43
Tc
44
Ru
45
Rh
46
Pd
47
Ag
48
Cd
49
In
50
Sn
51
Sb
52
Te
53
I
54
Xe
6 55
Cs
56
Ba
*
71
Lu
72
Hf
73
Ta
74
W
75
Re
76
Os
77
Ir
78
Pt
79
Au
80
Hg
81
Tl
82
Pb
83
Bi
84
Po
85
At
86
Rn
7 87
 Fr 
88
Ra
**
103
Lr
104
Rf
105
Db
106
Sg
107
Bh
108
Hs
109
Mt
110
Ds
111
Uuu
112
Uub
113
Uut
114
Uuq
115
Uup
116
Uuh
117
Uus
118
Uuo

* Lantanida 57
La
58
Ce
59
Pr
60
Nd
61
Pm
62
Sm
63
Eu
64
Gd
65
Tb
66
Dy
67
Ho
68
Er
69
Tm
70
Yb
** Aktinida 89
Ac
90
Th
91
Pa
92
U
93
Np
94
Pu
95
Am
96
Cm
97
Bk
98
Cf
99
Es
100
Fm
101
Md
102
No
Seri Kimia saka Tabel Périodik
Logam alkali Alkali tanah Lantanida Aktinida Logam transisi
Logam Metaloid Nonlogam Halogen Gas mulia
Sumber artikel punika saking kaca situs web: "http://jv.wikipedia.org/w/index.php?title=Fosfor&oldid=815880"