Fosfor

Saka Wikipédia, Bauwarna Mardika abasa Jawa / Saking Wikipédia, Bauwarna Mardika abasa Jawi

Langsung menyang: pandhu arah, pados

15

silikon ← fosfor → welirang

N
↑
P
↓
As

Tabel périodik

Katrangan Umum Unsur

Jeneng, Lambang, Nomer atom

fosfor, P, 15

Golongan, Période, Blok

15, 3, p

tak berwarna/merah/
putih kaperakan

30,973761(2) g/mol

Konfigurasi elektron

[Ne] 3s² 3p³

Cacahing èlèktron saben kulit

2, 8, 5

Ciri-ciri fisik

Massa jenis (watara suhu kamar)

(putih) 1,823 g/cm³

Massa jenis (watara suhu kamar)

(abang) 2,34 g/cm³

Massa jenis (watara suhu kamar)

(ireng) 2,69 g/cm³

(putih) 317,3 K
(44,2 °C, 111,6 °F)

550 K
(277 °C, 531 °F)

Kalor peleburan

(putih) 0,66 kJ/mol

Kalor panguapan

12,4 kJ/mol

Kapasitas kalor

(25 °C) (putih)
23,824 J/(mol·K)

Tekanan uap (putih)
P/Pa	1	10	100	1 k	10 k	100 k
ing T/K	279	307	342	388	453	549

Tekanan uap (abang)
P/Pa	1	10	100	1 k	10 k	100 k
ing T/K	455	489	529	576	635	704

Ciri-ciri atom

Struktur kristal

monoklinik

Bilangan oksidasi

±3, 5, 4
(oksida asam lemah)

Elektronegativitas

2,19 (skala Pauling)

Energi ionisasi

pertama: 1011,8 kJ/mol

ke-2: 1907 kJ/mol

ke-3: 2914,1 kJ/mol

Jari-jari atom (terhitung)

Jari-jari kovalen

Jari-jari Van der Waals

Lain-lain

data ora sumadya

Konduktivitas termal

(300 K) (putih)
0,236 W/(m·K)

11 GPa

Isotop

iso	NA	waktu paruh	DM	DE (MeV)	DP
³¹P	100%	P stabil kanthi 16 neutron
³²P	syn	14,28 dina	β^-	1,709	³²S
³³P	syn	25,3 dina	β^-	0,249	³³S

Fosfor iku unsur kimia sing lambangé P kanthi nomor atom 15. Fosfor arupa nonlogam, kanthi valènsi akèh, klebu golongan nitrogen, akèh ditemoni ing waton fosfat anorganik lan jroning kabèh sel urip nanging ora tau ditemoni ing wangun unsur bébasé. Fosfor reaktif banget, mancaraké pendhar cahya sing lemah nalika nggabung karo oksigen, ditemokaké ing manéka bentuk, lan arupa unsur wigati jroning makluk urip. Kagunaan fosfor sing paling wigati yaiku jroning panggawéyan lemi, lan sacara wiyar dipigunakaké ing bahan panjeblug, rèk, mbang api, pestisida, odhol, lan dhéterjèn.

Bab lan Paragraf

1 Sajarah
2 Sifat-sifat khas
- 2.1 Bentuk
3 Mupangat

Sajarah[sunting]

Unsur iki ditemokaké déning Hannig Brand taun 1669 ing Hamburg,Jerman. Panjenengané nemokaké unsur iki kanthi cara 'nyuling' banyu urin liwat prosès panguapan lan sawisé panjenengané nguapaké 50 ember banyu urin, panjenengané lagi nemokaké unsur sing dikarepaké. Jeneng asalé saka basa Latin yaiku phosphoros sing tegesé 'panggawa padhang' amarga kaunikané yaiku sumunar sajroning peteng (glow-in-the dark).

Sifat-sifat khas[sunting]

Sacara umum fosfor mbentuk padhetan putih sing pliket lan ambuné ora énak nanging nalika murni dadi ora ana wernané lan transparan. Nonlogam iki ora larut ing air, nanging larut ing karbon disulfida. Fosfor murni kobong sacara spontan ing udhara mbentuk fosfor pentoksida.

Bentuk[sunting]

Fosfor bisa ada ing patang bentuk utawa luwih alotrop: putih (utawa kuning), abang, lan ireng (utawa ungu). Sing paling umum yaiku fosfor abang lan putih, kaloroné nglompok ing papat atom sing bentuké tetrahedral. Fosfor putih kobong nalika sentuhan karo udhara lan bis amalih dadi fosfor abang nalika kena panas utawa cahya. Fosfor putih uga bisa ana ing kaanan alfa lan beta sing dipisahaké déning suhu transisi -3,8 °C. Fosfor abang rélatif luwih stabil lan nyublim ing suhu 170 °C lan tekanan uap 1 atm, nanging kobong amarga tumbukan utawa gèsèkan. Alotrop fosfor ireng duwé struktur kaya grafit – atom-atom kasusun ing lapisan-lapisan heksagonal sing nglantaraké listrik.

Mupangat[sunting]

Donalan sing sumunar ing petengan
Sumber lampu radhioaktif
LED werna putih
Cathode Ray Tubes
Lampu Fluorescent
Sabun kanggo umbah-umbah

Golongan →

Période ↓

1
H

2
He

3
Li

4
Be

5
B

6
C

7
N

8
O

9
F

10
Ne

11
Na

12
Mg

13
Al

14
Si

15
P

16
S

17
Cl

18
Ar

19
K

20
Ca

21
Sc

22
Ti

23
V

24
Cr

25
Mn

26
Fe

27
Co

28
Ni

29
Cu

30
Zn

31
Ga

32
Ge

33
As

34
Se

35
Br

36
Kr

37
Rb

38
Sr

39
Y

40
Zr

41
Nb

42
Mo

43
Tc

44
Ru

45
Rh

46
Pd

47
Ag

48
Cd

49
In

50
Sn

51
Sb

52
Te

53
I

54
Xe

55
Cs

56
Ba

*

71
Lu

72
Hf

73
Ta

74
W

75
Re

76
Os

77
Ir

78
Pt

79
Au

80
Hg

81
Tl

82
Pb

83
Bi

84
Po

85
At

86
Rn

87
Fr

88
Ra

**

103
Lr

104
Rf

105
Db

106
Sg

107
Bh

108
Hs

109
Mt

110
Ds

111
Uuu

112
Uub

113
Uut

114
Uuq

115
Uup

116
Uuh

117
Uus

118
Uuo

* Lantanida

57
La

58
Ce

59
Pr

60
Nd

61
Pm

62
Sm

63
Eu

64
Gd

65
Tb

66
Dy

67
Ho

68
Er

69
Tm

70
Yb

** Aktinida

89
Ac

90
Th

91
Pa

92
U

93
Np

94
Pu

95
Am

96
Cm

97
Bk

98
Cf

99
Es

100
Fm

101
Md

102
No

Seri Kimia saka Tabel Périodik
Logam alkali	Alkali tanah	Lantanida	Aktinida	Logam transisi
Logam	Metaloid	Nonlogam	Halogen	Gas mulia

Artikel perkawis kimia punika taksih arupi seratan rintisan. Panjenengan saged mbiyantu Wikipedia ngembangaken.

Sumber artikel punika saking kaca situs web: "http://jv.wikipedia.org/w/index.php?title=Fosfor&oldid=815880"