Karbohidrat

Saka Wikipédia, Bauwarna Mardika abasa Jawa / Saking Wikipédia, Bauwarna Mardika abasa Jawi
Langsung menyang: pandhu arah, pados
Butir-butir pati, salah siji jenis karbohidrat cadhangan pangan ing tetanduran, dideleng mawa mikroskop cahya.

Karbohidrat ('hidrat saka karbon', hidrat areng) utawa sakarida (saka basa Yunani σάκχαρον, sákcharon, ateges "gula") iku sagolongan gedhésenyawa organik sing paling akèh ing bumi. Karbohidrat duwé manéka fungsi sajroning awak makluk urip, utamané minangka bahan bakar (upamané glukosa), cadhangan pangan (upamané pati ing tetanduran lan glikogen ing kéwan), lan materi pambangun (upamané selulosa ing tetanduran, kitin ing kéwan lan jamur).[1] Ing prosès fotosintesis, tanduran ijo ngowahi karbon dioksida dadi karbohidrat.

Sacara biokimia, karbohidrat iku polihidroksil-aldehida utawa polihidroksil-keton, utawa senyawa sing ngasilaké senyawa-senyawa iki yèn dihidrolisis.[2] Karbohidrat ngandhut gugus fungsi karbonil (minangka aldehida utawa keton) lan akèh gugus hidroksil. Ing awalé, istilah karbohidrat dipigunakaké kanggo golongan senyawa sing duwé rumus (CH2O)n, yaiku senyawa-senyawa sing n atom karboné katon kahidrasi déning n molekul banyu.[3] Senadyan mangkono, ana uga karbohidrat sing ora duwé rumus mangkono lan ana uga sing ngandhut nitrogén, fosforus, utawa sulfur.[2]

Bentuk molekul karbohidrat paling prasaja kasusun saka siji molekul gula prasaja sing disebut monosakarida, contoné glukosa, galaktosa, lan fruktosa. Akèh karbohidrat arupa polimèr sing kasusun saka molekul gula sing karangké dadi ranté sing dawa sarta bisa uga duwé cawang-cawang, disebut polisakarida, contoné pati, kitin, lan selulosa. Saliyané monosakarida lan polisakarida, ana uga disakarida (rangkaian loro monosakarida) lan oligosakarida (rangkéyan sapérangan monosakarida).

Peran biologis[sunting | sunting sumber]

Peran ing biosfer[sunting | sunting sumber]

Fotosintesis nyawisaké pangan kanggo mèh kabèh kauripan ing bumi, minangka cara langsung utawa ora langsung. Organisme autotrof kayata tetanduran ijo, bakteri, lan alga fotosintetik mupangataké asil fotosintesis sacara langsung. Sauntara iku, mèh kabèh organisme heterotrof, klebu manungsa, bener-bener gumantung marang organisme autotrof kanggo antuk pangan.[4]

Ing prosès fotosintesis, karbon dioksida diowahi dadi karbohidrat sing banjur bisa dipigunakaké kanggo nyintesis materi organik liyané. Karbohidrat sing diasilaké déning fotosintesis yaiku gula mawa karbon telu sing dijenengi gliseraldehida 3-fosfat. Senyawa iki arupa bahan dasar senyawa-senyawa liya sing dipigunakaké langsung déning organisme autotrof, upamané glukosa, selulosa, lan pathi.

Peran minangka bahan bakar lan nutrisi[sunting | sunting sumber]

Kenthang arupa salah siji bahan pangan sing ngandhut akèh karbohidrat.

Karbohidrat nyawisaké kabutuhan dasar sing diperlokaké badan makluk urip. Monosakarida, khususé glukosa, arupa nutrien utama sel. Contoné, ing vertebrata, glukosa mili sajroning ilèning getih saéngga sumadya kanggo kabèh sel badan. Sel-sel badan kasebut nyerep glukosa lan njupuk tenaga sing kasimpen ing sanjeroning molekul kasebut ing prosès respirasi selular kanggo nglakokaké sel-sel badan. Saliyané iku, ragangan karbon monosakarida uga duwé fungsi minangka bahan baku kanggo sintesis jenis molekul organik cilik liyané, klebu asam amino lan asam lemak.[1]

Minangka nutrisi kanggo manungsa, 1 gram karbohidrat duwé angka energi 4 Kalori.[5] Jroning menu pangan wong Asia Kidul-wétan klebu Indonésia, umumé kandhutan karbohidrat cukup dhuwur, yaiku antara 70–80%. Bahan pangan sumber karbohidrat iki contoné pari-parian utawa serealia (gandum lan beras), umbi-umbian (kenthang, singkong, ubi jalar), lan gula.[6]

Senadyan mangkono, daya cerna badan manungsa marang karbohidrat manéka warna gumantung saka sumberé, yaiku variasi antara 90%–98%. Serat ngurangi daya cerna karbohidrat dadi 85%.[7] Manungsa ora bisa nyerna selulosa saéngga serat selulosa sing dikonsumsi manungsa mung liwat ngliwati saluran pancernan lan metu bareng feses. Serat-serat selulosa ngikis dinding saluran pancernan lan ngrangsang ngetokaké ilu sing mbantu pangan ngliwati saluran pancernan kanthi lancar saéngga selulosa disebut minangka bagéyan wigati ing menu pangan sing sehat. Conto panganan sing sugih banget serat selulosané yaiku woh-wohan seger, janganan, lan wiji-wijian.[8]

Saliyané minangka sumber energi, karbohidrat uga duwé fungsi kanggo njaga kaseimbangan asam basa ing njero badan[rujukan?], duwé peran wigati ing prosès metabolisme sajroning badan, lan pambentuk struktur sel kanthi ngiket protein lan lemak.

Peran minangka cadhangan energi[sunting | sunting sumber]

Sapérangan jenis polisakarida duwé fungsi minangka materi simpenan utawa cadhangan, sing mengkoné bakal dihidrolisis kanggo nyawisaké gula kanggo sel nalika diperlokaké. Pathi arupa sawijining polisakarida simpenan ing tetanduran. Tetanduran numpuk pathi minangka granul utawa butiran ing sanjeroning organel plastid, klebu kloroplas. Kanthi nyintesis pathi, tetanduran bisa numpuk lan nyimpen kaluwihan glukosa. Glukosa arupa bahan bakar sel sing utama, saéngga pathi arupa energi cadhangan.[9]

Sauntara iku, kéwan nyimpen polisakarida sing disebut glikogen. Manungsa lan vertebrata liyané nyimpen glikogen utamané sajroning sel ati lan otot. Panguraian glikogen ing sel-sel iki bakal ngeculaké glukosa nalika kabutuhan gula ningkat. Senadyan mangkono, glikogen ora bisa diandhelaké minangka sumber energi kéwan kanggo jangka wektu sing suwé. Glikogen simpenan bakal kakuras entèk mung ing wektu sedina kejaba yèn dipulihaké manèh kanthi ngonsumsi pangan.[9]

Peran minangka materi pambangun[sunting | sunting sumber]

Organisme mbangun materi-materi kuwat saka polisakarida struktural. Contoné, selulosa yaiku komponen utama dinding sel tetanduran. Selulosa asifat kaya srabut, alot, ora larut ing air, lan ditemokaké utamané ing gagang, batang, pang, lan kabèh bagéyan ngandhut kayu saka jaringan tetanduran.[10] Kayu utamané kagawé saka selulosa lan senyawa polimer liya, contoné hemiselulosa lan pektin. Sauntara iku, kapas kagawé mèh kabèh saka selulosa.

Polisakarida struktural wigati liyané yaiku kitin, karbohidrat sing nyusun ragangan njaba (eksoskeleton) arthropoda (srangga, angga-angga, crustacea, lan kéwan-kéwan liya sajenis). Kitin murni mèmper kaya kulit, nanging bakal saya atos nalika dilapisi kalsium karbonat. Kitin uga ditemokaké ing dinding sel minangka jenis fungi.[8]

Sauntara iku, dinding sel bakteri kagawé saka struktur gabungan karbohidrat polisakarida kanthi peptida, disebut peptidoglikan. Dinding sel iki mbentuk sawijining kulit kaku lan duwé pori mbungkus sel sing mènèhi perlindungan fisik kanggo membran sel sing empuk lan sitoplasma sajroning sel.[11]

Réferènsi[sunting | sunting sumber]

  1. ^ a b Campbell, N.A.; Reece, J.B.; Mitchell, L.G. (2002) (Didhigitalisasi déning Google Panlusuran Buku). Biologi (Edisi kaping 5, Jilid 1, diterjemahaké déning R. Lestari dkk. ed.). Jakarta: Erlangga. pp. hlm. 65–70. ISBN 9796884682, 9789796884681. http://books.google.co.id/books?id=dwjGlYV4t8gC&pg=PA65&vq=karbohidrat&source=gbs_search_s&cad=0. Retrieved 2009-01-30.
  2. ^ a b Lehninger, A.L. (1997). Dasar-dasar Biokimia (Jilid 1, diterjemahaké déning M. Thenawidjaja ed.). Jakarta: Erlangga. pp. hlm. 313.
  3. ^ Kuchel, P.; Ralston, G.B. (2006) (Didhigitalisasi déning Google Panlusuran Buku). Schaum's Easy Outlines: Biokimia (diterjemahaké déning E. Laelasari ed.). Jakarta: Erlangga. pp. hlm. 1. ISBN 9797812405, 9789797812409. http://books.google.co.id/books?id=KNYYSNIXcTsC&pg=PA1&vq=karbohidrat&source=gbs_search_r&cad=1_1. Retrieved 2009-01-30.
  4. ^ Campbell et al. (2002), hlm. 181-182. Diaksès tanggal 1 Februari 2009.
  5. ^ Suhardjo; Kusharto, C.M. (1992) (Didhigitalisasi déning Google Panlusuran Buku). Prinsip-prinsip Ilmu Gizi. Yogyakarta: Kanisius. pp. hlm. 5. ISBN 9794137650, 9789794137659. http://books.google.co.id/books?id=OJOKmjPHvnoC&pg=PA5&vq=karbohidrat&source=gbs_search_s&cad=0. Retrieved 2009-02-02.
  6. ^ Suhardjo & Kusharto (1992), hlm. 19–20. Diaksès tanggal 2 Februari 2009.
  7. ^ Suhardjo & Kusharto (1992), hlm. 101. Diaksès tanggal 2 Februari 2009.
  8. ^ a b Campbell et al. (2002), hlm. 69. Diaksès tanggal 2 Februari 2009.
  9. ^ a b Campbell et al. (2002) hlm. 67–68. Diaksès tanggal 5 Februari 2009
  10. ^ Lehninger (1997), kaca. 326.
  11. ^ Lehninger (1997), kaca 329–330.

Pranala njaba[sunting | sunting sumber]

Logo Wikimedia Commons
Pirsani galeri bab Karbohidrat ing Wikimedia Commons.
Sumber artikel punika saking kaca situs web: "http://jv.wikipedia.org/w/index.php?title=Karbohidrat&oldid=815899"