Unsur kimia

Saka Wikipédia Jawa, bauwarna bébas abasa Jawa
Tabel periodik unsur kimia

Unsur kimia, utawa mung disebut unsur, ya iku zat kimia kang ora bisa dipérang manèh dadi zat kang luwih cilik, utawa ora bisa diowahi dadi zat kimia liya kanthi migunakaké métode kimia biasa.[1] Partikel paling cilik saka unsur ya iku atom.[1] Sawijining atom dumadi saka inti atom (nukleus) lan dikubengi déning elektron.[1] Inti atom dumadi saka sawetara proton lan neutron.[1] Nganti saiki diweruhi ana 116 unsur ing donya.[1]

Gambaran umum[besut | besut sumber]

Bab kang mbédakaké unsur siji lan sijiné ya iku cacahing proton jroning inti atom kasebut. Upamané, kabèh atom karbon duwé proton akèhé 6 iji, déné atom oksigen nduwèni proton akèhé 8 iji. Cacahing proton ing sawijining atom dikenal kanthi istilah nomer atom (dilambangaké Z).

Senadyan mangkono, atom-atom ing unsur kang padha kasebut bisa duwé neutron kang béda; bab iki dikenal kanthi sebutan isotop. Massa atom sawijining unsur (dilambangaké "A") iku massa rata-rata atom sawijining unsur ing alam. Amarga massa elektron iku cilik banget, lan massa neutron mèh padha karo massa proton, banjur massa atom biasané dinyatakaké kanthi cacahing proton lan neutron ing inti atom, ing isotop kang duwèni kelimpahan paling akèh ing alam. Ukuran massa atom ya iku satuan massa atom (smu). Sawetara isotop duwé sipat radioaktif, lan ngalami penguraian (peluruhan) marang radhiasi partikel alfa utawa beta.

Unsur kang paling èntheng ya iku hidrogen lan helium. Hidrogen dipracaya minangka unsur kang ana sepisanan ing jagad raya sawisé kadadéyan Big Bang. Kabèh unsur-unsur abot kanthi alami kawentuk lumantar manéka werna cara (nukleosintesis). Nganti taun 2005, dimangertèni ana 116 unsur, 93 ing antarané ana ing alam lan 23 unsur minangka unsur gawéan. Unsur gawéan kang sepisanan diprakirakaké ya iku teknetium ing taun 1973. Kabèh unsur gawéan minangka radioaktif kanthi wektu paruh kang sedhéla, saéngga atom-atom kasebut kang kawentuk kanthi cara alami kayané wis ngumbar. Dhaftar unsur bisa diandharaké miturut jeneng, simbol, nomer atom, utawa miturut unsur kang nduwé sipat-sipat kimia kang padha.

Nomenklatur[besut | besut sumber]

Cara njenengi unsur wis suwé ana sadurungé ana téori atom sawijining zat. Sanadyan ing wektu iku durung dimangertèni sing endi kang jenengé unsur lan endi sing jenengé senyawa. Nalika téori atom ngrembaka, jeneng-jeneng unsur sing wis digunakaké ing jaman biyèn tetep digunakaké. Tuladhané, unsur Cuprum ing basa Inggris dimangertèni kanthi jeneng copper, lan ing basa Indonésia dimangertèni kanthi aran tembaga. Tuladha liyané, ing basa Jerman Wassertoff tegesé Hidrogen, lan Sauertoff tegesé oksigen

Jeneng resmi saka unsur kimia ditemtokaké dèning organisasi IUPAC. Miturut IUPAC, jeneng unsur ora diwiwiti kanthi hurufkapital, kajaba ana ing wiwitan ukara. Ing separo abad kaping 20, akèh laboratorium kang bisa nyiptakaké unsur anyar kang nduwèni tingkat peluruhan kang cukup dhuwur kanggo didol utawa disimpen. Jeneng-jeneng unsur anyar iki uga ditetepaké dèning IUPAC lan padatan njupuk jenengkang dipilih dèning panemu unsur kasebut. Babagan iki bisa nuwuhaké kontroversi grup risèt kang asli nemokaké unsur kasebut lan njenengi unsur kang ditunda ing wektu kang suwé.


Lambang kimia[besut | besut sumber]

Sadurungé kimia dadi bidhang èlmu, ahli alkemi wis nemtokaké simbol-simbol kanggo logam utawa senyawa umu liyané, ya iku nggunakaké singkatan ing diagram utawa prosedhur lan tanpa konsep babagan sawijiné atom kang nyawiji kanggo mbentuk molekul. Kanthi perkembangan teori zat, John dalton nepungaké simbol-simbool kang luwih prasaja miturut bunderan kang digunakaké kanggo nggambar molekul.

Sistem kang saiki digunakaké ditepungaké dèning Berzelius. Ing sitem tipografi kasebut, simbol kimia kang digunakaké ya iku singkatan saka jeneng Latin amarga wektu iku Basa latin minangka basa sains. Tuladhané Fe ya iku simbol saka unsur ferrum (wesi), Cu ya iku simbol saka unsur Cuprum (tembaga0, Hg ya iku simbol kanggo unsur hydrargyrum (raksa), lsp. Simbol kimia digunakaké kanthi internasional, sanadyan jeneng-jeneng unsur diterjemahaké antarbasa. Huruf sepisan simbol kimia ditulis nganggo huruf gedhé (kapital), déné huruf saterusé (yen ana) ditulis nganggo huruf cilik.

Simbol non-unsur[besut | besut sumber]

Non unsur, khususé jroning kimia organik lan organometalik, asring migunakaké simbol kang kainspirasi déning simbol-simbol unsur kimia. Ing ngisor iki contoné:

Cy - sikloheksil; Ph - fenil; Bz - benzoil; Bn - benzil; Cp - Siklopentadiena; Pr - propil; Me - metil; Et - etil; Tf - triflat; Ts - tosil; Hb - hemoglobin.

Delengen uga[besut | besut sumber]

Commons-logo.svg
Wikimedia Commons gadhah galeri bab:

Cathetan Suku[besut | besut sumber]

  1. ^ a b c d e (id)Pengertian Unsur Kimia(diundhuh 16 Januari 2013)

Pranala njaba[besut | besut sumber]

Sumber artikel punika saking kaca situs web: "https://jv.wikipedia.org/w/index.php?title=Unsur_kimia&oldid=1067143"