Trowulan
Peta lokasi Kecamatan Trowulan |
|
| Provinsi | Jawa Wétan |
| Kabupaten | Majakerta |
| Jembar wewengkon | - km² |
| Cacah pedunung | - |
| - Kapadhetan | - jiwa/km² |
| Desa/kelurahan | - |
Trowulan, kuwi kecamatan kang kalebu ing salah sawijine Kabupatén Mojokêrto, pêrsise 11 km ing sisih kilon kutha Mojokêrto.[1] jarak têmpuhipun kirang langkung 60 km saking Surabaya. [1] Ing wilayah Mojokêrto taksih wontên kaéndahan Kerajaan Majapahit kang jaman biyen digawe karo Raden Wijaya.[1] Awit saka abad kaping 13 lan abad kaping 14, Kêrajaan Majapahit kuwi duweni ibu kutha ing Triwulan.[1] Ananging, jaman taun 1478 Kêrajaan Majapahit dipserang kaliyan tentara Islam kaéndahan kang edi peni lan karaméan ing Trowulan dadi ical botên wontên kabaripun.[1] Botên mênika kèmawon, Triwulan sampun ora dadi pusat Kêrajaan Majapahit malih.[1]
Taun 1292 Singasari dikuwasani keturunan kraton Kediri yaiku Jayakatwang. Salah sawijining keturunan Singasari, Raden Wijaya, sumingkir menyang Pulo Madura. Ing pulo iku, Wijaya antuk pramayoga déning sing baureksa Madura, yaiku Aria Wiraraja, supaya éthok-éthok ngabdi karo Jayakatwang.
Jayakatwang nampa Wijaya lan kanugrahan lemah ing tlatah Tarik sing isih awujud alas. Tarik iki dadi cikal bakal kraton Majapahit.
Ing pungkasan taun 1293, Wijaya migunakaké prajurit Kubilai Khan sing arep nyerang Singasari (Kertanegara), gabungané prajurit Cina karo Wijaya iki bisa ngalahaké Jayakatwang sing déning prajurit Cina dikira Kertanegara. Raden Wijaya uga ngalahke prajurit Kubilai Khan wektu acara pesta kamenangan musuh Jayakatwang.
Bab lan Paragraf |
[sunting] Sujarah Majapahit
[sunting] Raja
[sunting] Raden Wijaya
Raden Wijaya kuwi minangka Raja kang utama gawé Kerajaan Majapahit.[2] Kerajaan kang duwéni hubungan raket karo Kerajaan Singosari, yaiku Raja Kertanegara ing mangsa 1268 Maséhi. [2] Raden Wijaya, duwéni mungsuh kang bisa diarani abot, kayata :
- Kaisar Kublai Khan kang asalé saka Cina.[2]
- Adipati Jayakatwang kang asalé saka Kediri.[2]
Ing tahun 1292, Raden Kertanegara mati dipaténi Adipati Jayakatwang.[2] Awit saka kuwi, Raden Wijaya gabung karoAdipati Wiraraja saka Madura.[2] Pasukan Cina lan Radén Wijaya nyerang Kerajaan Kediri. [2] Amerga ana salah paham, Cina nyerang Radén Wijaya, ananging kalah, dadiné Cina mundhur lan Raden Wijaya menang.[2] Ing tahun 1293, Raden Wijaya diwènèhi gelar Raja Kertarejasa.[2]
[sunting] Radén Jayanegara
Jayanagara iku raja Majapahit kaping pindo (1309-1328), putra Raden Wijaya saka Dara Petak sing asale saka Karajan Dharmasraya. Dyah Dara Petak iku salah siji saka lima istri Raden Wijaya lan mung saka Dyah Dara Petak iki Raden Wijaya duwe katurunan putra lanang, mulane Dyah Dara Petak entu' gelar Stri Tinuheng Pura sing maknane: Istri sing dituake neng istana. Ing jaman kakuasaan Jayanagara iki kerep kedadeyan pemberontakan sing dilakoni dening Sora taun (1311), Nambi tahun 1316, uga Kuti taun 1319. Ing jamané Raden Wijaya, asring ana berontakan, ananging ora bisa ngalahaké Radén Wijaya. [2]Rikala tahun 1309, Radén Wijaya seda, awuné disimpen ing Candhi Ngrimbi lan Candhi Simping. [2] Dadiné, Raja Jayanegara gantéaké Radén Wijaya. [2] Amerga ing jaman pamrintahané Radén Jayanegara akéh kang padha brontak. [2] Sédané Raden Jayanegara ing tahun 1328.[2]
[sunting] Ratu Tribhuwana Tungga Déwi
Sawisé Raden Jayanegara séda, Ratu Tribhuwana Tungga Déwi gantéaké dadi Ratu ing Majapahit kanthi taun 1350.[2] Nama asliné Tribhuwana Wijayatunggadewi yaiku Dyah Gitarja. Dhèwèké kuwi putri saka Raden Wijaya lan Gayatri. Duwéni adhi kandung kang duwéni nama Dyah Wiyat lan kakang tiri kang namané Jayanagara. Ing mangsa pamrintahané Jayanagara (1309-1328) dhèwèké diangkat dadi panguasa bawahan ing Jiwana lan duwéni gelar Bhre Kahuripan.
Miturut Pararaton, Jayanagara ngrasa wedi yèn takhtané terancam, saéngga dhèwèké menging adhi- adhiné dhaup. Sawisé Jayanagara séda taun 1328, para ksatriya padha rawuh kanggo nglamar putri loro mau. Akhiré, sawisé ngléwati sayembara, diéntukna wong lanang loro, yaiku Cakradhara dadi garwane Dyah Gitarja, lan Kudamerta dadi garwane Dyah Wiyat.
Cakradhara duweni gelar Kertawardhana Bhre Tumapel. Saka nikahane nan kuwi lair Dyah Hayam Wuruk lan Dyah Nertaja. Hayam Wuruk banjur diangkat dadi yuwaraja kang duweni gelar Bhre Kahuripan utawa Bhre Jiwana, Yen Dyah Nertaja dadi Bhre Pajang.
[sunting] Hayam Wuruk
Raja Hayam Wuruk duwéni gelar Raja Sri Rajasanegara. [2] Amerga bantuané Patih Gadjah Mada, Majapahit ngalami puncak kejayaan. [2] Kerajaan Majapahit kuwi dirangkum ing buku kang duwéni judhul Negara-Kertagama, kang digawé karo mpu Prapanca. [2] Raja Hayam Wuruk kuwi mrintah kanthi tahun 1350-1380.[2]
[sunting] Wilayah
Wilayah kekuasaané jembar banget, mulai saka Timor Timur kanthi Semenanjung Tanah Melayu, kalebu Tumasik saiki dadi Singapura.[3]
Pantes waé yèn Majapahit kasebut kerajaan paling gedhé ing donya rikala semono. [3] Kondhangé Gajah Mada ing jaman Majapahit kuwi ora mung amerga letak wilayah kekuasaané kang jembar. [3]
[sunting] Warisan
[sunting] Muséum
Barang-barang purbakala kang uwis ditemokaké (Direktorat Sejarah dan Purbakala) kasimpen ing Muséum Mojokerto utawa ing Muséum Trowulan. [4] Muséum iki dibangun R. A. Kromo Djojo Adinegoro biyén Bupati Mojokerto. R. A. Kromo Djojo Adinegoro kang kerja sama karo Henricus maclaine Pont arsiték saka Belanda utawa Walanda.[5] Tanggal 24 April 1924 ngedhekaké Oudheeidkundige Vereeneging Majapahit (OVM).[5]
[sunting] Arca
Kang kudu diperhatikaké kuwi ora kabéh ciri arca kasebut bisa mawa jangkep nemoni saben arca ing mangsa Majapahit. [6] Ciri-ciriné mung ana ing arca kang wigati, kayata :
- arca Harihara dari Candi Sumberjati.[6]
- arca Parwati dari Candi Ngrimbi.[6]
- arca perwujudan sepasang tokoh.[6]
- arca Ratu Suhita.[6]
- lan Arca-arca era Majapahit liyané menawa mung bisa duwéni sebagian ciri.[6] Meski mung mangkono, cukup kanggo identifikasikaké dadi arca gaya seni Majapahit.[6] Kerep banget diéntukaké ing arca-arca Majapahit, saka Krom malahan dilaléaké, yaiku anané Sinar Majapahit kang metu ing sekelilingé awak arca.[6] Menawa waé ing mangsa Krom nyusun karyané, temuan arca-arca Majapahit karo Sinar Majapahit durung akéh kang ditemukaké dadiné ciri kang wigati kasebut durung dilebokaké Krom dadi salah sawijiné ciri arca ing mangsa Majapahit.[6]
[sunting] Candi, Bentuk, lan Gunané
Miturut catatané Badan Pelestarian Peninggalan Purbakala Mojokerto, candi utawa gapura iki duwéni fungsi dadi lawang mlebu kanggo bangunan suci kanggo méngeti wafaté Raja Jayanegara kang ing Negarakertagama diarani “kembali ke dunia Wisnu” tahun 1250 Saka (sekitar tahun 1328 M). [7].Candi utawa Gapura Bajang Ratu iki ana ing kedhuwurén 41,49 meter ing dhuwuré permukaan air laut, orientasiné ngarah kanthi Timur Laut–Tenggara.[7] Digawé saka bahan/batu bata kajaba tangga sarta ambang pintu (dhuwur lan ngisor) kang digawé saka watu andesit.[7] Denah bangunan mbentuk segi empat, berukuran 11,5 x 10,5 meter kanthi dhuwuré 16,5 m. Lorong lawang mlebu lebaré kira-kira 1,4m. [7] Mawa vertikal Bajang Ratu dibagi dadi 3 bagian, yaiku sikil, awak lan atap gapura. [7] Mawa kuwu gapura duwéni suwiwi lan pager tembok ing sisiné.[7]
[sunting] Cathetan Suku
- ↑ a b c d e f (id) (Drs. Djoko. 1993. Trowulan Berkas Ibukota Majapahit hal : 15. Jakarta. Penerbit : Balai Pustaka)
- ↑ a b c d e f g h i j k l m n o p q r s (id) (Drs. Djoko. 1993. Trowulan Berkas Ibukota Majapahit hal : 20-21. Jakarta. Penerbit : Balai Pustaka)
- ↑ a b c (id)www.koran-jakarta.com
- ↑ (id) (Drs. Djoko. 1993 Trowulan Berkas Ibukota Majapahit hal : 27. Jakarta. Penerbit : Balai Pustaka)
- ↑ a b (id) wisatamelayu.com
- ↑ a b c d e f g h i (id) www.parisada.org
- ↑ a b c d e f (id) iwanudin.com
|
|||||
