Layangan

Saka Wikipédia, Bauwarna Mardika abasa Jawa / Saking Wikipédia, Bauwarna Mardika abasa Jawi
Langsung menyang: pandhu arah, pados
Ilustrasi konstruksi layangan sing prasaja.
Layangan naga sing dawané luwih saka 30 mèter sing diundha jroning fèstival taunan ing taun 2000 ing Berkeley, California.
Layangan cumi-cumi sing di panjer ing feestival layangan ing Clovis, New Mexico

Layangan iku salah sijiné dolanan kang misuwur nganti tekan manca negara. Dolanan layangan iku merlokake layangan, benang, lan piranti kanggo ngukel benang. Dolanan manjer layangan bisa dianakaké ing sawah kang bero utawa ing lapangan, nanging jaman saiki wis akeh sing dolanan layangan ing pinggir-pinggir dalan. Layangan digawé saka warangka kang digawé saka pring disisik cilik digawé wangun palang banjur ditalèni nganggo benang. Sabanjuré warangka mau di bungkus nganggo dluwang.

Nalika ngundha utawa ngumbulaké layangan ora ana angin, banjur bocah-bocah padha nembang lagu kang dipercaya bisa ngundang angin, sairé kaya mengkéné: Cempé-cempé, undangna barat gedhé, tak opahi duduh tapé; Cempa-cempa, undangna barat dawa, dak opahi duduh klapa.

Fungsi[sunting | sunting sumber]

Ana manéka tipe layangan. Sing paling umum yaiku layangan hias (jroning basa Betawi disebut koang) lan layangan aduan (laga). Ana uga layangan sing diwènèhi sendarèn sing bisa ngetokaké swara marga tiupan angin. Layangan laga biasa dimainaké déning bocah-bocah ing mangsa pancaroba marga biasané angin niup kanthi kenceng ing mangsa iku.

Ing sawetara dhaérah Nusantara layangan dimainaké minangka bagéan saka ritual tinamtu, biasané kagandhèng karo proses budidaya tetanèn. Layangan paling prasaja kagawé saka helai godhong sing diwènèhi rangka saka pring lan ditalèni nganggo serat rpenjalin. Layangan kaya iki isih bisa ditemokaké ing Sulawesi. Diduga, sawetara wangun layangan tradhisional Bali tuwuh saka layangan godhong amarga wangun ovalé sing mèmper godhong.

Ing Jawa Kulon, Lampung, lan sawetara panggonan ing Indonésia ditemokaké layangan sing dianggo alat bantu mancing. Layangan iki kagawé saka anyaman godhong sajinis anggrek tinamtu, lan dihubungaké karo mata pancing. Ing Pangandaran lan sawetara papan liya, layangan dipasangi jerat kanggo nyekel kalong utawa lawa.

Panggunaan layangan minangka alat bantu panelitèn wis dikenal wiwit abad ka-18. Conto sing paling misuwur yaiku nalika Benjamin Franklin migunakaké layangan sing kahubung karo kunci kanggo nuduhaké yèn bledhèg iku nggawa muatan listrik.

Layangan raseksa saka bahan sintètis saiki wis dicoba dadi alat kanggo ngirit panggunaan bahan bakar kapal pengangkut. Ing wayah angin kenceng, kapal mbentangaké layar raseksa kaya layangan sing bakal "narik" kapal saéngga ngirit bahan bakar.

Ananging layangan kuwi ora mung kanggo dolanan bocah cilik, ning jaman saiki wis dilombakaké nang dhaérah-dhaérah wisata umpamané nang Bali utawa dhaérah-dhaérah liyané. Layangan sing dilombakaké kuwi biasané ukurané gedhé-gedhé tur ya akèh macemé. Sing melu lomba kuwi uga dudu cah cilik-cilik. Lomba layangan dadi acara sing apik lan narik kawigatèn.

Sajarah[sunting | sunting sumber]

Cathetan pisanan sing nyebutaké dolanan layangan yaiku dhokumèn saka Cina watara taun 2500 Sadurungé Masehi. Panemon sawiji lukisan guwa ing Ugau Muna, Sulawesi Kidul-wétan, ing wiwitan abad ka-21 sing mènèhi kesan wong dolanan layangan nuwuhaké spekulasi ngenani tradhisi sing umur luwih saka iku ing kawasan Nusantara.

Gelasan[sunting | sunting sumber]

Ana sajinis dolanan layangan sing diarani gelasan utawa adu layangan, yakuwi layangan sing dipanjer diadu karo layangan liya. Sing kalah benangé banjur pedhot lan layangané kabur kanginan. Layangan sing pedhot mau biasané banjur digudag déning bocah-bocah sing wis padha nunggu kanthi nggawa gèntèr. Benang sing dianggo adu layangan iki biasané digelas dhisik, yaiku dilapisi dheplokan beling sing diraketaké nganggo ancur.

Rujukan[sunting | sunting sumber]

Pranala jaba[sunting | sunting sumber]

Commons-logo.svg
Wikimedia Commons gadhah galeri bab:
Sumber artikel punika saking kaca situs web: "http://jv.wikipedia.org/w/index.php?title=Layangan&oldid=870059"