Layangan

Saka Wikipédia Jawa, bauwarna bébas abasa Jawa
Ilustrasi konstruksi layangan sing prasaja.
Layangan naga sing dawané punjul 30 mèter sing diundha sajeroning fèstival taunan ing taun 2000 ing Berkeley, California.
Layangan nus sing di panjer ing feestival layangan ing Clovis, New Mexico
Kitesflying.jpg
Lachender Drachen in Sternform.JPG

Layangan iku salah sijiné dolanan kang misuwur nganti tekan manca nagara. Dolanan layangan iku merlokake layangan, benang, lan piranti kanggo ngukel benang. Dolanan manjer layangan bisa dianakaké ing sawah kang bero utawa ing lapangan, nanging jaman saiki wis akèh sing dolanan layangan ing pinggir-pinggir dalan. Layangan digawé saka warangka kang digawé saka pring disisik cilik digawé wangun palang banjur ditalèni nganggo benang. Sabanjuré warangka mau di bungkus nganggo dluwang.

Nalika ngundha utawa ngumbulaké layangan ora ana angin, banjur bocah-bocah padha nembang lagu kang dipercaya bisa ngundang angin, sairé kaya mengkéné: Cempé-cempé, undangna barat gedhé, tak opahi duduh tapé; Cempa-cempa, undangna barat dawa, dak opahi duduh klapa.

Fungsi[besut | besut sumber]

Ana manéka jinis layangan. Sing paling umum ya iku layangan hias (sajeroning basa Batawi ingaran koang) lan layangan aduan (laga). Ana uga layangan sing diwènèhi sendarèn sing bisa ngetokaké swara marga tiupan angin. Layangan laga biyasa dimainaké déning bocah-bocah ing mangsa pancaroba marga biyasané angin niup kanthi kenceng ing mangsa iku.

Ing sawetara laladan Nusantara layangan dimainaké minangka péranganing ritual tinamtu, biyasané kagandhèng karo prosès budidaya tetanèn. Layangan paling prasaja kagawé saka helai godhong sing diwènèhi rangka saka pring lan ditalèni nganggo serat rpenjalin. Layangan kaya iki isih bisa tinemu ing Sulawesi. Diduga, sawetara wangun layangan tradhisional Bali tuwuh saka layangan godhong amarga wangun ovalé sing mèmper godhong.

Ing Jawa Kulon, Lampung, lan sawetara panggonan ing Indonésia tinemu layangan sing dianggo piranti bantu mancing. Layangan iki kagawé saka anyaman godhong sajinis anggrek tinamtu, lan digayutaké karo mata pancing. Ing Pangandaran lan sawetara papan liya, layangan dipasangi jerat kanggo nyekel kalong utawa lawa.

Panggunaan layangan minangka piranti bantu panelitèn wis kaloka wiwit abad ka-18. Conto sing paling misuwur ya iku nalika Benjamin Franklin migunakaké layangan sing kahubung karo kunci kanggo nuduhaké yèn bledhèg iku nggawa momotan listrik.

Layangan raseksa saka bahan sintètis saiki wis dicoba dadi piranti kanggo ngirit panggunaan bahan bakar kapal pengangkut. Ing wayah angin kenceng, kapal mbentangaké layar raseksa kaya layangan sing bakal "narik" kapal saéngga ngirit bahan bakar.

Ananging layangan iku ora mung kanggo dolanan bocah cilik, ning jaman saiki wis dilombakaké ana ing laladan-laladan wisata umpamané ana ing Bali utawa laladan-laladan liyané. Layangan sing dilombakaké iku biyasané ukurané gedhé-gedhé tur ya akèh macemé. Sing mèlu lomba iku uga dudu cah cilik-cilik. Lomba layangan dadi acara sing apik lan narik kawigatèn.

Sajarah[besut | besut sumber]

Cathetan pisanan sing nyebutaké dolanan layangan ya iku dhokumèn saka Cina watara taun 2500 Sadurungé Masehi. Panemon sawiji lukisan guwa ing Ugau Muna, Sulawesi Kidul-wétan, ing wiwitan abad ka-21 sing mènèhi kesan wong dolanan layangan nuwuhaké spekulasi ngenani tradhisi sing umur punjul iku ing kawasan Nusantara.

Gelasan[besut | besut sumber]

Ana sajinis dolanan layangan sing diarani gelasan utawa adu layangan, ya iku layangan sing dipanjer diadu karo layangan liya. Sing kalah benangé banjur pedhot lan layangané kabur kanginan. Layangan sing pedhot mau biyasané banjur digudag déning bocah-bocah sing wis padha nunggu kanthi nggawa gèntèr. Benang sing dianggo adu layangan iki biyasané digelas dhisik, ya iku dilapisi dheplokan beling sing diraketaké nganggo ancur.

Rujukan[besut | besut sumber]

Pranala njaba[besut | besut sumber]