Vatikan

Saka Wikipédia, Bauwarna Mardika abasa Jawa / Saking Wikipédia, Bauwarna Mardika abasa Jawi
Langsung menyang: pandhu arah, pados
Status Civitatis Vaticanae
Stato della Città del Vaticano
Flag of the Vatican City.svg Coat of arms of the Vatican City.svg
Motto: —
LocationVaticanCity.svg
Basa resmi Basa Latin
(Basa Italia akèh dianggo)
Paus Benediktus XVI
Sekretaris Negara Tarcisio Kardinal Bertone
Gubernur Uskup Agung Giovanni Lajolo
Ambané Wilayah
 - Total
 - % air
Urutan ka-194
0,44 km²
Ora ana
Pedunung


 - Total (2000)


 - Kepadatan
Urutan ka-194


890


2.023/km²
Kamardhikan
 - Tanggal
Perjanjian Lateran
11 Februari 1929
Mata uang Euro1
Zona wektu UTC+1
Lagu kabangsan Inno e Marcia Pontificale
Internet TLD .VA
Kode telepon 379
(1) Sadurungé 1999: Lira Vatikan

Vatikan yakuwi negara mardika paling cilik ing donya, saka ambané wilayah lan cacahing pedunung. Vatikan iku sawijining enklave lan dikubengi kutha Roma ing Italia. Vatikan iku papan panggonané Paus lan wilayah Takhta Suci, otoritas pusat Gereja Katulik.

Sajarah[sunting | sunting sumber]

Tlatah ing kutha Roma kang sadurungé ora ana pedunungé iki (ager vaticanus) tansah dianggep keramat, malah sadurungé agama Kristen mlebu ing tlatah mau. Taun 326, gréja pisanan diwangun ing sakdhuwuré panggonan sing diperkiraaké makam Santo Pétrus. Wiwit wektu samono panggonan iki tansaya akèh dipanggoni warga.

Para Paus jroning peran sékulèré wiwit ngrembakaké pengaruh menyang daerah-daerah saubengé lan liwat negara-negara Paus mrintah dhaérah-dhaérah ing semenanjung Italia sing suwéné luwih saka sèwu taun nganti tengahan abad kaping 18 nalika Italia didadèkaké siji. Wektu kuwi daerah negara Paus disita déning Karajan Italia kang nembé diadegaké.


Pulitik[sunting | sunting sumber]

Vatikan kuwi sawijining kaukus unik, sawijining conto saka karajan kang fungsi kepala negarané, yakuwi sang Paus ora diwarisaké nanging dipilih kanggo saumur urip déning dewan Kardinal. Anggota dewan kardinal kang bisa milih yakuwi kang umuré kurang saka 80 taun. Pasemon dewan kardinal kanggo milih Paus iki diarani Conclave lan dianakaké ing Kapel Sistina (Sistine Chapel basa Inggris utawa Chapella Sistina basa Italia). Tembung Conclave iki asalé saka basa Latin cum clavis kang maknané “nganggo kunci”. Maksudé para anggota Déwan kang nyekel kunci pemilihan. Tembung cum clavis iki uga nduwèni teges yèn para kardinal dikunci ing Kapel Sistina jroning prosès pemilihan Paus.

Istilah Takhta Suci ngrujuk marang otoritas, yurisdiksi lan kadhaulatan Paus lan para penaséhaté jroning mimpin greja Katulik Roma. Takhta Suci nduwé hak kang padha karo negara mawa dhaulat.

Minangka negara mawa dhaulat, Vatikan uga nduwé hak kanggo ngirim lan nrima diplomat. Para diplomat iki mbutuhaké Kedutaan Besar kang kudu manggon ing kutha Roma awit ora ana panggonan ing Vatikan. Mulané ana kahanan kang paradoksal, yakuwi Italia nduwé perwakilan ing wilayahé dhéwé. .


Geografi[sunting | sunting sumber]

Vt-map.png

Kutha Vatikan dumunung ing dhuwuré bukit Vatikan ing sisih kulon-lor kutha Roma, sawetara atus meter saka Kali Tiber. Tapel watesé karo Italia dawané (3,2 km) mèlu tembok kuthta kang biyèn diwangun kanggo nglindhungi Paus saka serangan. Total wilayah udakara 0,44 km². Saliyané kutha Vatikan, wilayah Paus uga klebu sawetara greja wigati, kantor-kantor lan Kastil Gandolpho. Paus minangka Kepala Negara lan gubernur ngurusi kaperluan sadina-dina.

Ekonomi[sunting | sunting sumber]

Ekonomi Vatikan kang non-komersial iki disokong déning sumbangan saka para umat Katulik saindhenging jagat, dodolan perangko, koin-koin, suvenir turis, iuran mlebu museum-museum lan dodolan buku lan kalawarta.

Demografi[sunting | sunting sumber]

Amèh kabèh 890 warga Vatikan manggon ing jero tembok kutha Vatikan. Para warga, dumadi saka para rohaniawan/rohaniawati lan Tentara Swiss, yakuwi tentara sukarela. 100% warga Vatikan nganut agama Katulik. Basa Resmi yakuwi Basa Latin, nanging Basa Italia luwih sering dipigunakaké jroning urip sadina-dina.

Kabudayan[sunting | sunting sumber]

Kutha Vatikan minangka warisan budhaya kang wigati. Sawetara gedhung kaya Basilika Santo Petrus, Kapel Sistina lan Museum Vatikan minangka gedhung-gedhung kang éndah banget.

Uga pirsani[sunting | sunting sumber]

Pranala jaba[sunting | sunting sumber]

Sumber artikel punika saking kaca situs web: "http://jv.wikipedia.org/w/index.php?title=Vatikan&oldid=881873"