Kasunanan Surakarta

Saka Wikipédia, Bauwarna Mardika abasa Jawa / Saking Wikipédia, Bauwarna Mardika abasa Jawi
Langsung menyang: pandhu arah, pados


Kasunanan Surakarta
Flag
1745 – 1946 Yogyakarta Sultanate Hamengkubhuwono X Emblem.svg
 
30px
 
Flag of Indonesia.svg

Radya Laksana, Lambang Kasunanan Surakarta saka Kasunanan Surakarta

Radya Laksana, Lambang Kasunanan Surakarta

Location of Kasunanan Surakarta
Wewengkon Kasunanan Surakarta ing taun 1830 (warnané abang tua lan ana ing sisih lor)
Ibu kutha Kutha Surakarta
Basa Jawa
Agama mayoritas Islam
Pamaréntahan Monarki
Susuhunan (Sunan)
 - 1745-1749; t. 1726 Pakubuwana II
 - 1945-1946; w. 2004 Pakubuwana XII
Sajarah
 - Hadeging Nagari Surakarta (madeg) 1745
 - Pengundangan Penetapan Pemerintah No. 16/SD Taun 1946 (pambubaran) 16 Juni 1946
Gerbang Kraton Kasunanan Surakarta (foto antara 1880-1920)

Kasunanan Surakarta Hadiningrat iku sawijining krajaan ing Jawa Tengah sing madeg taun 1745 minangka terusan saka Kasunanan Kartasura.

Latar wuri[sunting | sunting sumber]

Kasultanan Mataram sing runtuh amarga pambrontakan Trunajaya taun 1677. Ibukotanipun dipindahaken dening Sunan Amral menyang Kartasura . Ing jamanipun Pakubuwana II, Kasunanan Kartasura runtuh amarga pambrontakane wong-wong Tionghoa sing antuk dhukungan saka wong-wong Jawa anti VOC taun 1742. Kutha Kartasura kasil direbut manèh déning Cakraningrat IV, penguasanipun Medura Kulon, sekutu VOC nanging kahanané wis rusak banget. Pakubuwana II sing nyingkir menyang Panaraga mutusaké mbangun istana anyar ing désa Sala, ingkang dados ibukotanipun Kasultanan Mataram ingkang anyar lan dipunjenengi "Kraton Surakarta".

Bangunanipun Keraton Kartasura kang wus remuk, lan dianggep kecemar wus mboten layak maneh. Tumenggung Honggowongso, Tumenggung Mangkuyudha, lan J.A.B Hohendorff dipun utus kaliyan Pakubuwana II kangge golek lokasinipun keraton sing anyar. Dipun bangun keraton anyar ing pingiripun Kali Bengawan Solo, ing Desa Sala ing taun 1745. Keratonipun dipun bangun ngangge kayu jati saking Alas Kethu, ingkang wonten ing dhaerah Wonogiri. kayunipun dikelike lewat Kali Bengawan Solo. Kraton dipunpanggen ing 17 Februari 1745, utawa Rebo Pahing 14 Sura 1670.

Amerga Perjanjian Giyanti 13 Februari 1755, Surakarta dados ibukotanipun Kasunanan Surakarta, kaliyan Ratunipun Pakubuwana III. Yogyakarta uga mbangun keratone dhewe ing taun 1755, kaliyan Ratunipun Hamengkubuwana I. Ing Perjanjian Salatiga, taun 1757 wilayah Kasunanan Surakarta ing bagian leripun diparengaken menyang Pangeran Sambernyawa (Mangkunegaran I).

Perkembangan[sunting | sunting sumber]

Kasunanan Surakarta minangka terusan saka Kasunanan Kartasura banjur ngadhepi pambrontakan Pangeran Mangkubumi adhine Pakubuwana II taun 1746. Ing tengah paprangan, Pakubuwana II séda amarga gering taun 1749. Nanging, kober nyerahaké kadhaulatan negeri Jawa marang VOC sing diwakili Baron von Hohendorff. Wiwit kuwi, mung VOC sing nduwèni hak nglantik raja-raja katurunan Mataram.

Ing tanggal 13 Februari 1755 pihak VOC sing wis ngalami kebangkrutan kasil ngajak Pangeran Mangkubumi rukun. Prejanjèn Giyanti sing ditapakasmani déning Pakubuwana III ngakoni kadhaulatan Pangeran Mangkubumi minangka raja Mataram sing nguasani setengah wilayah Kasunanan Surakarta kanthi gelar Hamengkubuwana I. Sairing karo lumakuning wektu, negeri Mataram sing dipimpin dening Hamengkubuwana I banjur luwih misuwur kanthi jeneng Kasultanan Yogyakarta.

Sabanjuré, wilayah Kasunanan Surakarta tansaya suda amarga diwènèhaké marang Mangkunagara I sarujuk karo Prejanjèn Salatiga taun 1757. Wilayah Surakarta tansaya suda manèh sawisé Perang Dipanegara rampung taun 1830 amarga dhaérah-dhaérah mancanegara direbut peksa déning Walanda.

Mangsa Kamardikan[sunting | sunting sumber]

Ing wiwitan mangsa kamardikan Republik Indonesia (1945 - 1946), Kasunanan Surakarta bebarengan karo Praja Mangkunagaran tau dadi Dhaérah Istimewa Surakarta. Ananging amarga kerusuhan lan agitasi pulitik wektu iku, ing tanggal 16 Juni 1946 déning Pamaréntah Indonesia statusé diowahi dadi Karesidènan Surakarta, nyawiji jroning wilayah Negara Kesatuan Republik Indonésia.

Dhaptar Sunan Surakarta[sunting | sunting sumber]

Deleng uga[sunting | sunting sumber]


Didhisiki déning:
Kasunanan Kartasura
Kasunanan Surakarta
1742-1755
Diganti déning:
Kasunanan Surakarta
Kasultanan Yogyakarta
Didhisiki déning:
Kasunanan Surakarta
Kasunanan Surakarta
1755-1757
Diganti déning:
Kasunanan Surakarta
Praja Mangkunegaran
Didhisiki déning:
Kasunanan Surakarta
Kasunanan Surakarta
Praja Mangkunegaran

1757-1945
Diganti déning:
Provinsi Surakarta


 
Krajan ing Jawa

0-600 (Hindu-Buddha Mataram Kuna): Salakanagara | Tarumanagara | Galuh | Sundha | Kalingga | Kanjuruhan
600-1500 (Hindu-Buddha): Mataram Kuna, Medhang, Kahuripan, Janggala, Pangjalu, Singhasari, Majapahit, Pajajaran, Blambangan
1500-saiki (Islam): Demak, Pajang, Banten, Cirebon, Sumedang Larang, Mataram Enggal, Yogyakarta, Surakarta, Mangkunagaran, Pakualaman