Karajan Sundha

Saka Wikipédia, Bauwarna Mardika abasa Jawa / Saking Wikipédia, Bauwarna Mardika abasa Jawi
Langsung menyang: pandhu arah, pados
Gambar:Former Sundha Kingdom.jpg
Wilayah tilas Karajan Sundha

Karajan Sundha (669-1579 M), miturut naskah Wangsakerta minangka Karajan sing madeg nggantèkaké Karajan Tarumanagara. Karajan Sundha diadegaké déning Tarusbawa ing taun 591 Caka Sundha (669 M). Miturut sumber sejarah primer sing asalé saka abad kaping-16, Karajan iki minangka sawijining Karajan sing nyakup wilayah sing saiki dadi Provinsi Banten, Jakarta, Provinsi Jawa Kulon , lan pérangan kulon Provinsi Jawa Tengah.

Miturut naskah kuno primèr Bujangga Mlanik (sing nyaritakaké lelaku Bujangga Manik, sawijining pendeta Hindu Sundha sing ngunjungi papan-papan panggonan suci agama Hindu ing Pulo Jawa lan Bali ing wiwitan abad kaping-16), sing wektu iki disimpen ing Perpustakalan Boedlian, Oxford University, Inggris wiwit taun 1627), wates Karajan Sundha ing sisih wétan yakuwi Ci Pamali ("Sungai Pamali", saiki disebut minangka Kali Brebes) lan Ci Serayu (sing wektu iki disebut Kali Serayu) ing Provinsi Jawa Tengah.

Tome Pires (1513) jroning catetan perjalanané, Suma Oriental (1513 – 1515), nyebutaké wates wilayah Karajan Sundha ing sisih wétan kaya mangkéné:

   
Karajan Sundha
Sauntara wong negasaké yèn Karajan Sundha nyakup setengah Pulo Jawa. Sepérangan wong liyané nyatakaké yèn Karajan Sundha nyakup saprotelon Pulo Jawa ditambah saprawolon manèh. Dikandhakaké, yèn keliling Pulo Sundha telunatus legoa. Pucuké yakuwi Ci Mlanuk.
   
Karajan Sundha

Miturut Naskah Wangsakerta, wilayah Karajan Sundha nyakup uga daerah sing wektu iki dadi Provinsi Lampung liwat pernikahan antara kulawarga Karajan Sundha lan Lampung. Lampung dipisahaké saka pérangan liya Karajan Sundha déning Selat Sundha.

Hubungan Karajan Sundha karo Eropah[sunting | sunting sumber]

Karajan Sundha wis suwé duwé hubungan dagang karo bangsa Eropah kayadéné Inggris, Prancis lan Portugis. Karajan Sundha malah naté njalin hubungan pulitik karo bangsa Portugis. Ing taun 1522, Karajan Sundha napakasmani Perjanjian Sundha-Portugis sing ngéntukaké wong Portugis mbangun bèntèng lan gudang ing plabuhan Sundha Kelapa. Minangka sesulihé, Portugis dikudokaké mènèhi bantuan militèr marang Karajan Sundha jroning ngadhepi serangan saka Demak lan Cirebon (sing misahké diri saka Karajan Sundha).

Sajarah[sunting | sunting sumber]

Sadurungé madeg minangka Karajan sing mandhiri, Sundha minangka bawahan Tarumanagara. Raja Tarumanagara sing pungkasan, Sri Maharaja Linggawarman Atmahariwangsa Panunggalan Tirthabumi (mrintah mung sajroning tilung taun, 666-669 M), krama karo Déwi Glanggasari saka Indraprahasta. Saka Glanggasari, beliau kagungan putra loro, sing kaloroné putri. Déwi Mlanasih, putri sulung, krama karo Tarusbawa saka Sundha, déné sing kaloro, Sobaklanclana, palakrama karo Dapuntahyang Sri Janayasa, sing sabanjuré ngadegaké Karajan Sriwijaya. Sawisé Linggawarman séda, kakuwasan Tarumanagara tumurun marang mantuné, Tarusbawa. Bab iki nyebabaké panguasa Galuh, Wretiklandayun (612-702) mbrontak, nglepasaké dhiri saka Tarumanagara, sarta ngadegaké Galuh sing mandhiri. Saka pihak Tarumanagara dhéwé, Tarusbawa uga kepingin nerusaké Karajan Tarumanagara. Tarusbawa sabanjuré mindahaké kakuwasané menyang Sundha, déné Tarumanagara diowahi dadi bawahané. Beliau dinobataké minangka raja Sundha ing dina Radité Pon, 9 Suklapaksa, wulan Yista, taun 519 Saka (kira-kira 18 Mei 669 M). Sundha lan Galuh iki wewatesan karo tapel wates Karajané yaiku Kali Citarum (Sundha ing sisih kulon, Galuh ing siaih wétan).

Raja-raja Karajan Sundha[sunting | sunting sumber]

Ing ngisor iki dhaptar raja-raja sing naté mimpin Karajan Sundha miturut naskah Plangéran Wangsakerta (wektu kuwasa ing taun Masehi):

  1. Tarusbawa (mantu Linggawarman, 669 - 723)
  2. Harisdarma, utawa Sanjaya (mantu Tarusbawa, 723 - 732)
  3. Tamperan Barmawijaya (732 - 739)
  4. Rakeyan Banga (739 - 766)
  5. Rakeyan Melang Prabu Hulukujang (766 - 783)
  6. Prabu Gilingwesi (mantu Rakeyan Medang Prabu Hulukujang, 783 - 795)
  7. Pucukbumi Darmeswara (mantu Prabu Gilingwesi, 795 - 819)
  8. Rakeyan Wuwus Prabu Gajah Kulon (819 - 891)
  9. Prabu Darmaraksa (adhi ipé Rakeyan Wuwus, 891 - 895)
  10. Windusakti Prabu Déwageng (895 - 913)
  11. Rakeyan Kamuning Gading Prabu Pucukwesi (913 - 916)
  12. Rakeyan Jayagiri (mantu Rakeyan Kamuning Gading, 916 - 942)
  13. Atmayadarma Hariwlangsa (942 - 954)
  14. Limbur Kancana (putera Rakeyan Kamuning Gading, 954 - 964)
  15. Munding Ganawirya (964 - 973)
  16. Rakeyan Wulung Gadung (973 - 989)
  17. Brajawisésa (989 - 1012)
  18. Déwa Slanghsing (1012 - 1019)
  19. Sanghyang Ageng (1019 - 1030)
  20. Sri Jayabupati (Detya Maharaja, 1030 - 1042)
  21. Darmaraja (Sang Mokténg Winduraja, 1042 - 1065)
  22. Llanglangbumi (Sang Mokténg Kerta, 1065 - 1155)
  23. Rakeylan Jayagiri Prabu Ménakluhur (1155 - 1157)
  24. Darmakusuma (Sang Mokténg Winduraja, 1157 - 1175)
  25. Darmasiksa Prabu Sanghyang Wisnu (1175 - 1297)
  26. Ragasuci (Sang Mokténg Taman, 1297 - 1303)
  27. Citraganda (Sang Mokténg Tanjung, 1303 - 1311)
  28. Prabu Linggadéwata (1311-1333)
  29. Prabu Ajiguna Linggawisésa (1333-1340)
  30. Prabu Ragamulya Luhurprabawa (1340-1350)
  31. Prabu Maharaja Linggabuanawisésa (sing gugur jroning Perang Bubat, 1350-1357)
  32. Prabu Bunisora (1357-1371)
  33. Prabu Niskalawastukancana (1371-1475)
  34. Prabu Susuktunggal (1475-1482)
  35. Jayadéwata (Sri Baduga Maharaja, 1482-1521)
  36. Prabu Surawisésa (1521-1535)
  37. Prabu Déwatabuanawisésa (1535-1543)
  38. Prabu Sakti (1543-1551)
  39. Prabu Nilakéndra (1551-1567)
  40. Prabu Ragamulya utawa Prabu Suryakancana (1567-1579)

Cithakan:Karajan Sundha

Rujukan[sunting | sunting sumber]

  • Aca. 1968. Carita Parahiyangan: naskah titilar karuhun urang Sundha abad ka-16 Maséhi. Yayasan Kabudayaan Nusaarang, Bandung.
  • Ayatrohaedi. 2005. Sundhakala: cuplikan sejarah Sundha berdasarkan naskah-naskah "Panitia Wangsakerta" saka Cirebon. Pustaka Jaya, Jakarta.
  • Edi S. Ekajati. 2005. Polemik Naskah Pangeran Wangsakerta. Pustaka Jaya, Jakarta. ISBN 979-419-329-1
  • Yoséph Isklandar. 1997. Sejarah Jawa Kulon: yuglaning rajakawasa. Geger Sunten, Blandung.


 
Krajan ing Jawa

0-600 (Hindu-Buddha Mataram Kuna): Salakanagara | Tarumanagara | Galuh | Sundha | Kalingga | Kanjuruhan
600-1500 (Hindu-Buddha): Mataram Kuna, Medhang, Kahuripan, Janggala, Pangjalu, Singhasari, Majapahit, Pajajaran, Blambangan
1500-saiki (Islam): Demak, Pajang, Banten, Cirebon, Sumedang Larang, Mataram Enggal, Yogyakarta, Surakarta, Mangkunagaran, Pakualaman

Sumber artikel punika saking kaca situs web: "http://jv.wikipedia.org/w/index.php?title=Karajan_Sundha&oldid=815670"