Protéin

Saka Wikipédia Jawa, bauwarna bébas abasa Jawa
(Dilih saka Protein)
Endhog pitik, sawijining sumber protéin.

Protéin (oyoting tembung protos saka basa Yunani sing tegesé "sing paling utama") ya iku senyawa organik komplèks sing nduwé bobot molekul dhuwur sing arupa polimèr saka monomèr-monomèr asam amino sing digandhéngaké siji lan sijiné kanthi ikatan peptida. Molekul protéin ngandhut karbon, hidrogen, oksigen, nitrogen lan sok-sok uga sulfur sarta fosfor. Protéin nduwé peran wigati ing struktur lan fungsi kabèh sel makluk urip lan virus.

Akèh protéin arupa enzim utawa subunit enzim. Jinis protéin liya nduwé peran ing fungsi struktural utawa mekanis, kaya umpamané protéin sing mbentuk batang lan sendi sitoskeleton. Protéin kalibat ing sistem kakebalan (imun) minangka antibodi, sistem kendali ing wangun hormon, minangka komponèn panyimpenan (ing wiji) lan uga ing transportasi hara. Minangka salah sawijining sumber gizi, protéin nduwé peran minangka sumber asam amino kanggo organisme sing ora bisa nggawé asam amino mau (heterotrof).

Protéin arupa salah siji saka biomolekul raksasa, saliyané polisakarida, lipid, lan polinukleotida, sing arupa panyusun utama makluk urip. Saliyané iku, protéin arupa salah siji molekul sing paling akèh ditliti ing biokimia. Protéin tinemu déning Jöns Jakob Berzelius ing taun 1838.

Biosintesis protéin alami padha karo èksprèsi genetik. Kode genetik sing digawa DNA ditranskripsi dadi RNA, sing duwé peran minangka cithakan kanggo translasi sing dilakokaké ribosom. Tekan tahap iki, protéin isih "mentah", mung kasusun saka asam amino protéinogenik. Liwat mekanisme pascatranslasi, kawangun protéin sing nduwé fungsi kebak kanthi biologi.

Struktur[besut | besut sumber]

Struktur tersier protéin. Protéin iki duwé akèh struktur sekunder beta-sheet lan alpha-helix sing cendhak banget. Modèl digawé kanthi migunakaké koordinat saka Bank Data Protéin (nomer 1EDH).

Struktur protéin sing disawang minangka hirarki, ya iku arupa struktur primèr (tingkat siji), sekundèr (tingkat loro), tersièr (tingkat telu), lan kuartenèr (tingkat papat). Struktur primèr protéin arupa urutan asam amino panyusun protéin sing dihubungaké liwat talènan peptida (amida). Sauntara iku, struktur sekundèr protéin iku struktur telung dimensi lokal saka manéka rangkéyan asam amino ing protéin sing distabilaké déning talènan hidrogen. Manéka wangun struktur sekundèr upamané ya iku:

  • alpha helix (α-helix, "puntiran-alfa"), arupa pilinan ranté asam-asam amino wewangun kaya spiral;
  • beta-sheet (β-sheet, "lempeng-beta"), arupa lembaran-lembaran amba sing kasusun saka sapérangan ranté asam amino sing silih kaiket liwat talènan hidrogen utawa takènan tiol (S-H);
  • beta-turn, (β-turn, "lekukan-beta"); lan
  • gamma-turn, (γ-turn, "lekukan-gamma").

Gabungan saka manéka ragam saka struktur sekundèr bakal ngasilaké struktur telung dimensi sing dijenengi struktur tersièr. Struktur tersièr racaké arupa gumpelan. Sapérangan molekul protéin bisa silih interaksi kanthi fisik tanpa talènan kovalen nggawé oligomèr sing stabil (upamané dimèr, trimèr, utawa kuartomèr) lan nggawé struktur kuartenèr. Conto struktur kuartenèr sing misuwur ya iku enzim Rubisco lan insulin.

Struktur primèr saka protéin bisa ditemtokaké kanthi sapérangan metode: (a) hidrolisa protéin karo asam kuwat (i.e., 6N HCl) lan banjur komposisi asam amino ditemtokaké kanthi amino acid analyzer instrumen, (2) sekuen analisa saka N-terminus kanthi migunakaké degradasi Edman, (3) kombinasi saka pancernan karo trypsin lan mass spektrometri, lan (4) panemton molekular mass kanthi mass spektrometri.

Struktur sekundèr bisa ditemtokaké kanthi migunakaké spektroskopi circular dichroism (CD) lan Fourier Transform Infra Red (FTIR). Spektrum CD saka puntiran-alfa nuduhaké rong absorbans negatif ing 208 lan 220 nm lan lempeng-beta nuduhaké siji negatif peak watara 210-216 nm. Estimasi saka komposisi struktur sekundèr saka protéin bisa dikalkulasi saka CD spektrum. Ing spektrum FTIR, pita amida-I saka puntiran-alfa iku béda karo pita amida-I saka lempeng-beta. Dadi, komposisi struktur sekundèr saka protéin uga bisa diestimasi saka IR spektrum.

Pranala njaba[besut | besut sumber]