Dhiglosia

Saka Wikipédia Jawa, bauwarna bébas abasa Jawa
(Dilih saka Diglosia)
Atur pambagyaharja nalika adicara mèngeti dinten kamardikan RI ingkang padatanipun nganggé ragam basa inggil utawi high dialect (ragam basa inggil)

Diglosia asalipun saking basa Prancis ingkang naté dipunginakaken dèning Marcais, salah satunggaling linguis Prancis.[1] Nanging, tembung diglosia dados misuwur wonten ing studi linguistik sasampunipun dipunginakaken dèning satunggaling sarjana saking Universitas Stanford ingkang asmanipun C.A Ferguson ing taun 1958.[1] Ferguson ndamel simposium babagan "Urbanisasi dan basa-basa standar" ingkang dipunwontenaken dèning American Anthropological Association ing Washington DC.[1]

Miturut Ferguson, diglosia inggih punika kahanan ing satunggaling bebrayan ingkang ing salebeting kahanan basa punika wonten kalih variasi basa ingkang mlampah inampingan, ingkang saben basa punika nggadhahi peran tartamtu.[1] Kahanan ing bebrayan diglosia punika dipunwastani kahanan basa ingkang stabil, tegesipun ing salebeting kahanan punika wonten setunggal dialèk utama (ragam utama) kaliyan wonten setunggal basa sanèsipun (ragam sanès).[1] Dialèk-dialèk utama punika, antawisipun saged arupi setunggal dialèk standar utawi setunggal standar regional.[1]

Aspèk Diglosia[besut | besut sumber]

Diglosia inggih punika kahanan basa ingkang ngemot kalih ragam basa ingkang inampingan kanthi peranipun sowang-sowang.[2] Ferguson ngandharaken diglosia punika dipuntilik saking 9 aspèk, inggih punika fungsi, prestise, warisan tradhisi nyerat, pemerolehan, pembakuan, tatabasa, leksikon, kaliyan fonologi.[2]

Fungsi[besut | besut sumber]

Fungsi inggih punika kriteria ingkang paling wigati kanggé diglosia.[2] Miturut Ferguson, ing satunggaling basa wonten kalih ragam basa ingkang bènten.[2] Ragam ingkang sepisan punika dipunwastani dialèk inggil (dialek atas) utawi high dialect ingkang padatan dipunlambangaken kanthi aksara (H) kaliyan dialèk andhap (dialèk bawah) utawi low dialect ingkang dipunlambangaken kanthi aksara (L).[2] Fungsi-fungi dialè H padatan dipunginakaken wonten ing kahanan ingkang formal, déne dialèk L dipunginakaken ing kahanan ingkang lodhang (santai).[2]

Prestise[besut | besut sumber]

Prestise inggih punika sikap penutur wonten ing guyub diglosia.[2] Ragam basa H dipunanggep langkung inggil (superior), langkung gagah, kaliyan langkung nalar.[2] Déné ragam basa L dipunanggep langkung andhap (inferior) kaliyan kados dipunindhari dèning tiyang.[2]

Warisan Tradhisi Nyerat[besut | besut sumber]

Pathokan saking ciri diglosia punika inggih punika kathahipun kapustakan ingkang dipunserat ing ragam basa H saha dipunremeni dèning warga guyub.[2] Karemenan nyerat ing jaman punika dipunanggep nglajengaken tradhisi turun-temurun saking jamanipun para leluhur.[2]

Pemerolahan Basa[besut | besut sumber]

Aspèk diglosia ingkang ugi wigati inggih punika bèntenipun angsalipun basa ing sawatawis tiyang.[2] Ragam basa L dipunagem kanggé micara kaliyan laré alit, dipunginakaken ing antawisipun laré-laré punika.[2] Saéngga basa L dipunsinauni kanthi biasa kaliyan tanpa sadhar.[2] Ragam H mesthi dados basa tambahan, basa ingkang dipunsinauni sasampunipun basa L dipunkuwasani.[2] Ragam H padatanipun dipunkuwasani lumantar pengajaran ing sekolah.[2]

Pembakuan[besut | besut sumber]

Pembakuan ugi dipunwastani standarisasi. Ragam H ngalami prosès pembakuan kaliyan kedah dipunsinauni wonten ing sekolah, déné boten saben tiyang punika nggadhahi kalodhangan kanggé nyinauni.[3] Déné ragam basa L dipunginakaken wonten ing kahanan ingkang boten resmi, inggih punika basa padintenan.[3] Ragam basa L boten tepang kaliyan ragam tulis kaliyan boten dados ancas saking proses pambakuan basa punika.[3]

Tatabasa[besut | besut sumber]

Saéstunipun ragam basa H kaliyan ragam basa L ing diglosia kalebet wangun-wangun saking basa ingkang sami.[3] Nanging, ing babagan tata basa pranyata wonten bèntenipun.[3] Dipuntilik saking tata basanipun, rgam basa H nggadhahi kaidah tata basa ingkang langkung jangkep tinimbang ragam basa L.[3]

Leksikon[besut | besut sumber]

Kosakata ragam H kathah-kathahipun sami kaliyan kosakata ingkang wonten ing ragam basa L.[3] Nanging, wonten kosakata ing ragam basa H ingkang boten wonten tegesipun ingkang sami ing ragam basa L.[3] Samanten ugi suwalikipun. Ing kahanan diglosia padatanipun, wonten kalih teges kosakata ingkang sami ingkang wonten ing ragam basa H ugi wonten ing ragam basa L.[3] Tuladhanipun ing basa Jawi, tembung makan ing ragam H dipunwastani dhahar, déné ing ragam L dipunwastani mangan.[3]

Fonologi[besut | besut sumber]

Struktur fonologi antawisipun ragam basa H kaliyan ragam basa L punika bènten.[3] Fonologi ragam H dados sistem dhasar, dènè fonologi ragam basa L minangka subsistem ingkang nggadhahi keberagaman.[3] Kejawi punika, fonologi ragam basa L sanès wangun dhasar kaliyan langkung jangkep amargi gadhah variasinipun ingkang manéka werni.[3]

Diglosia ing Indhonésia[besut | besut sumber]

Ing Indhonésia, kahanan diglosia saged dipuntemokaken wonten ing sawatar dhérah, kadosta basa Jawi, Sunda, Bali, Madura, ingkang saben laladan punika nggadahi ragam basa H kaliyan ragam basa L.[3] Ing Sunda dipuntepangi wonten undha-usuk basa ingkang ing salebeting wonten tatanan-tatanan basa ingkang ngatur undhak-undhakaning ragam basa.[3] Ragam basa punika ngemot ragam basa inggil kaliyan ragam basa andhap, kadosta basa cohag (ragam kasar), basa loma (ragam kanggé sapadha), basa sedeng (ragam sedang utawi tengah), basa lemes (ragam alus).[3] Ing Jawi wonten basa ngoko lugu, ngoko alus, basa krama, kaliyan krama inggil. Samanten ugi ing laladan-laladan sanèsipun ing Indhonésia.[3]

Gegayutanipun Diglosia kaliyan Bilingualisme[besut | besut sumber]

Diglosia punika saged dipuntegesi minangka wontenipun bèntenipun fungsi nalika ngginakaken basa (fungsi H kaliyan fungsi L).[1] Déné bilingualisme inggih punika kahanan ngginakaken kalih basa kanthi cara gentosan ing masyarakat.[1] Mula Fishman, nggambaraken gegayutan diglosia kaliyan bilingualisme punika dados 4 pola hubungan,[1] inggih punika :

  • Masyarakat Bilingual ugi Diglosia

Wonten ing guyup tutur punika saben tiyang kedahipun mengertos ragam basa H ugi ragam basa L.[1] Tuladhanipun ing nagara Paraguay, basa Guarani minangka basa asli Amerika dados basa L , déné basa Spanyol minangka basa Indo-Éropah dados basa H.[4] Kekalihipun dipunginakaken miturut fungsinipun sowang-sowang.[4]

  • Masyarakat Bilingual tanpa Diglosia

Tuladhanipun masyarakat Montreal ing Kanada kaliyan ing Belgia ingkang nganggé basa Jerman.[4] Éwah-éwahan tumuju basa Perancis saking basa Jerman kadadosan ingkang ditutaké ngrembakané bilingualisme.[4] Saben basa saged dipunginakaken kanggé manéka werni ancasipun.[4]

  • Masyarakat Diglosia tanpa Bilingual

Tuladhanipun ing pèriodhe sujarah Czar Rusia, para bangsawan ngginakaken basa Perancis.[4] Déné masyarakat Rusia ngginakaken basa Rusia mawi manéka werni dialèk.[4]

  • Masyarakat boten Diglosia ugi boten Bilingual

Ing pola hubungan punika padatanipun namung kadadosan ing masyarakat primitif utawi masyarakat ing laladan paling pelosok.[4]

Kebocoran Diglosia[besut | besut sumber]

Kekajengan ingkang ageng kanggé nyiptakaken basa persatuan dados salah satunggaling sabab ingkang paling wigati ingkang njalari nglumprukipun kahanan diglosia ing Indhonésia.[5] Para penutur basa ngalih nganggé basa Indhonésia ingkang dipunanggep langkung njanjèni kaliyan saged ndadosaken mobilitas vertikal ing jaman globalisasi punika.[5] Masyarakat sampun ketingal jarang sanget migunakaken basa laladanipun wiwit taun 1970-an minangka wiwitipun rezim orde baru kanthi doktrin-doktrin ingkang ngagungaken basa persatuan, stabilitas, kaliyan keseragaman.[5] Kahanan punika (diglosia ingkang sampun bocor) dipunkuwatiraken saged nuwuhaken kahanan ingkang dipunwastani kepunahan basa ing sawatara abad salajengipun amargi boten saged bersaing kaliyan basa-basa ingkang langkung ageng, kadosta basa Inggris.[5]

Cathetan Suku[besut | besut sumber]

  1. ^ a b c d e f g h i j Chaer, Abdul. 2004. Sosiolinguistik Perkenalan Awal. Jakarta:Rineka Cipta
  2. ^ a b c d e f g h i j k l m n o p Sumarsono. 2001. Sosiolinguistik. Yogyakarta: Pustaka Pelajar
  3. ^ a b c d e f g h i j k l m n o p q (id)diglosia(dipunundhuh 19 November 2012)
  4. ^ a b c d e f g h (id)Bilingualisme dan Diglosia(diundhuh 23 November 2012)
  5. ^ a b c d Putu Wijana, Dewa dan Muhammad Rohmadi. 2011. Sosiolinguistik Kajian Teori dan Analisis. Yogyakarta:Pustaka Pelajar
Sumber artikel punika saking kaca situs web: "https://jv.wikipedia.org/w/index.php?title=Dhiglosia&oldid=1062733"