Asam asetat

Saka Wikipédia Jawa, bauwarna bébas abasa Jawa
asam asetat
Asam asetat
Informasi
Nama sistematis Asam etanoat
Asam asetat
Nama alternatif Asam metanakarboksilat
Asetil hidroksida (AcOH)
Hidrogen asetat (HAc)
Asam cuka
Rumus molekul CH3COOH
Massa molar 60.05 g/mol
Densitas dan fase 1.049 g cm−3, cuwèran
1.266 g cm−3, padatan
Titik lebur 16.5 °C (289.6 ± 0.5 K) (61.6 °F)[1]
Titik didih 118.1 °C (391.2 ± 0.6 K) (244.5 °F)[1]
Penampilan Cairan tak berwarna atau kristal
Keasaman (pKa) 4.76 padha 25 °C

Asam asetat (asam etanot) utawa asam cuka ya iku senyawa kimia asam organik kang dikenal minangka bahan kang bisa mènèhi rasa kecut lan aroma ing salebeté panganan. Asam cuka duwé rumus èmpiris C2H4O2.[2] Rumus iki kerep ditulis ing wujud CH3-COOH. Asem asetat murni (disebut asem asetat glasial) ya iku cuwèran higroskopis kang ora duwèni warna, lan duwèni titik beku 16.7C. Asam asetat arupa salah sijiné asam karbosilat kang paling prasaja, sak wisé asam format. Larutan asam asetat sajeroning banyu arupa salah sijiné asam lemah, artiné namung terdisosiasi minangka ion H+ lan CH3COO. Asam asetat arupa pereaksi kimia lan bahan baku indhustri wigati. Asam asetat digunakaké sajeroning produksi polimer kaya ta polietilena tereftalat, solusaasetat, utawa warna-warna serat lan gombal. Sajeroning produksi panganan, asam asetat digunakaké minangka ngatur rasa kecut. Ing omah-omah asam asetat èncèr uga kerep digunakaké minangka pelunak banyu. sajeroning setahun, kebutuhan donya déning asam asetat nganti 6,5 juta ton pertaun. 1,5 juta ton pertaun dihasilak ésaka daur ualang, turahané diasilaké saka indhustri petrokimia utawa sumber hayati.[3]

Jeneng[besut | besut sumber]

Asam asetat arupa jeneng trivial utawa jeneng dagang saka senyawa iki, lan arupa jeneng kang paling dianjuraké déning IUPAC. jeneng iki asalé saka tembung Latin acetum, kang artiné cuka. jeneng sistematis saka senyawa iki ya iku asam etanot. Asam aseta glasial arupa jeneng trivial kang ngrujuk ing asam asetat kang ora kecampur banyu. Disebut kaya mangkono amarga asam asetat bébas saka banyu maujud kristal kaya es ing 16.7 C, sithik saka suhu ruwang. Singkatan kang paling kerep digunakaké ya iku AcOH utawa HOaC kang ngendi Ac ya iku gugus asetil, CH3-C(=0)-. Ing konteks asam-basa, asam asetat uga kerep disingkat HAc, sanajan akèh kang nganggep singkatan iki ora bener. Ac uga ora olèh disalah artekakè kanti lambang unsur Aktinium (Ac).[2]

Keasaman[besut | besut sumber]

Atom hidrogen (H) ing gugus karboksil (-COOH) sajeroning asam karbosilat kaya ta asam asetat bisa diculaké minangka ion H+ (proton), sahéngga meènèhi sipat asam. Asam asetat ya iku asam monoprotik kanti aji pKa=4.8. Basa konjungsiné ya iku asetat (CH3OO-). Salah sijiné larutan 1.0 M asam asetat (kira-kira padha karo kosentarsi ing cuka omah) duwé pH kira-kira 2.4.[2]

Dimer siklis[besut | besut sumber]

Struktur kristal asam asetat nuduhaké yèn molekul-molekul asam asetat berpasangan maujud dimer kang dihubungaké karo ikatan hidrogen. Dimer uga bisa didetèksi ing uwab ing suhu 120 C. Dimer uga kedadéan ing larutan èncèr ing sajeroning pelerut kang ora pasangan karo hidrogen, lan kadang-kadang ing cuwèran asam asetat murni. Dimer dirusak karo anané pelarut kang ana kaitané karo hidrogen kaya ta banyu. Entalpi disosiasi dimer mau dikira-kira 65.0-66.0 kJ/mol, entropi disosiasi sakiwa-tengené 154–157 J mol–1 K–1 sipat dimerisasi iki uga diduwèni déning asam karbosilat prasaja liyané.[2]

Reaksi-reaksi Kimia[besut | besut sumber]

asam asetat sipate korosif tumprape logam kayat wesi, magnesium, lan seng, mbentu [[gas hidrogen lan uyah asetat (diarani logam asetat). Logam asett uga diéntuki kanti réaksi asam asetat karo salah sijiné basa kang cocog. Conto kang kaloka ya iku reaksi soda roti (Natrium bikarbonat) bereaksi karo cuka. conto reaksi pambéntukan uyah asetat: Mg(s) + 2 CH3COOH(aq) → (CH3COO)2Mg(aq) + H2(g) NaHCO3(s) + CH3COOH(aq) → CH3COONa(aq) + CO2(g) + H2O(l) Almunium arupa logam kang tahan karo korosi amergaisa mbrntuk lapisan almunium oksida kang bisa nglindungi jabané. Amerga iku, racaké asam asetat diangkud kanti tèngki-tèngki kang bahané saka almunium.[2]

Asam asetat ngalami reaksi-reaksi asam karbosilat, kayat ngasilaké uyah asetat yèn beréaksi karo alkali, ngasélaké logam etanoat yèn beréaksi karo logam, lan ngasélaké logam etanoat, banyu lan karbondioksida yèn bereaksi karo uyah karbonat utawa bikarbonat. Raksi organik kang paling kaloka saka asam asetat ya iku pambéntukan etanol ngléwati reduksi, pambéntukan turunan asam karbosilat kayat asetil klorida utawa anhidrida asetat ngléwati subtitusi nukleofilik. Anhidrida asetat kawujud ngléwati kondensasi rong (2) molekul asam asetat. Ester saka asam asetat is dipikoleh léwat reaksi esterifikasi Fischer, lan uga pambéntukan amida. Ing suhu 440 °C, asam asetat terurai dadi metana lan karbon dioksida, utawa etana lan banyu.[2]

Cathetan sikil[besut | besut sumber]