Menyang kontèn

Betelgeuse

Saka Wikipédia Jawa, bauwarna mardika basa Jawa
Betelgeuse (α Ori)

The pink arrow at the star on left labeled α indicates Betelgeuse in Orion.
Dhata pangamatan
Epos J2000.0
Rasi lintang Orion
Asensio rekta 05j 55m 10.3053d[1]
Dhéklinasi +07° 24′ 25.426″[1]
Magnitudo katon (V) 0.58[1] (0.3 to 1.2)
Ciri-ciri
Kelas spektrumM2Iab[1]
Indèks warna U-B2.06[1]
Indèks warna B-V1.85[1]
Jinis variabelSR c[1] (Semi-regular)
Astrometri
Kacepetan radhial (Rv)+21.0[1] km/s
Gerak dhiri (μ) RA: 24.95 ± 0.08[2] mas/taun
Dek.: 9.56 ± 0.15[2] mas/taun
Paralaks (π)5.07 ± 1.10[2] mas
Let640 ± 140 [2] tc
(197 ± 45 [2] pc)
Magnitudo mutlak (MV)−5.14
Detail
Massa18-19[3] M
Radhius936[4] R
Gravitasi permukaan (log g)-0.5[5]
Luminositas105,000[3] L
Suhu3,500[5] K
Umur~10 million[4] taun
Pamènèhan jeneng liya

Betelgeuse (uniné /ˈbiːtəldʒuːz/ utawa /ˈbɛtəldʒuːz/[6]) (Alpha (α) Orionis) ya iku lintang dumunung ing 427 taun cahya adohé saka Bumi. Lintang iki kalebu lintang sing padhang déwé kaping loro ing rasi lintang Waluku saha lintang sing padhang déwé kasanga ing langit bengi.

Ètimologi

[besut | besut sumber]

Jeneng Betelgeuse saka tembung Bait al-Jauzā, asalé saka basa Arab kang artiné "umahé sang raseksa". Jeneng liya kanggo lintanga iki ya iku:

jeneng liya asal basa arti
منكب الجوزاء Mankib al Jauzā' / BahuArab / Sanskertabahu sang raseksa
يد الجوزاء Yad al-Jauzā', Ied Algeuze / YedelgeuseArab / Ibranitangan sang raseksa
ط الجوزاء Baţ al-Jauzā'Arabketiak sang raseksa
Al Dhira / BašnArab / Pèrsitangan
Al MankibArabketiak
Al Yad al YammaArabtangan kanan
ArdraHindi, Bengali
KlariaKoptikgelang
參宿四 / ShēnxiùsìChinabintang kapapat ning rasi Tiga Bintang[7]
参左肩 / ShēnzuǒjiānChinabintang di bahu kiri rasi Tiga Bintang[8]
左將軍 / ZuǒjiàngjūnChina[8]
參宿东北星 / ShēnxiùdōngběixīngChinabintang ning timur laut rasi Tiga Bintang[8]
卷舌东大星 / JuǎnshédōngdàxīngChinabintang gedhé ning timur rasi Lidah yang Tergulung[7][8]
Heike-boshi, (平家星)[9][10]Jepangbintang Klan Heike
Kin-waki, (金脇)Jepangbintang ning pinggiré samping Bintang Emas
Gula[11]Eufrat
Orach[12]Makedoniapenggembala

Saliyané rasi Waluku, lintang iki uga duwé anggota saka rasi-rasi liya, asterisma utawa kelompok :

nama rasi / asterisma / kelompok asal arti anggota lainnya
参宿 / ShēnxiùChinaTiga Bintangζ Ori, ε Ori, δ Ori, β Ori, γ Ori, κ Ori
Winter Circlelingkaran mangsa dinginα CMa, α CMi, β Gem, α Gem, α Aur, α Tau, β Ori
Manu [13]Polinesiaburung besarα CMa, α Car, α CMi, β Ori
Heavenly G[14]huruf G di langitα CMa, α CMi, α Aur, β Gem, α Gem, β Ori, γ Ori, α Tau
AkuttujuukInuitrong waladan kang kapisah adohγ Ori[15]
Calvario Cruz (versi kedua)[16]Incasalib Calvaryα CMa, α CMi, β Ori
Hatun Cruz (versi pertama)[17]Incasalib gedhéα CMa, α CMi, β Ori
Sky Dragon[18]naga ning langitα Aql, α Aur, α Boo, α CMa, α CMi, α Cyg, β Gem, α Gem, α Leo, α Lyr, β Ori, α PsA, α Sco, α Tau, α Vir
Kakkab Sar[11]Eufratrajaγ Ori, λ Ori
Marezānā[11]Sogdiaγ Ori, λ Ori
Ikhma[11]Khorasmiasi kembarγ Ori, λ Ori
Aveçr[11]Pèrsimakutha kecilγ Ori, λ Ori
Klusos[11]Koptikair, basahγ Ori, λ Ori
Ardra (आर्द्रा)agama Hindhuyang lembuttidak ada
Camel of Rāʽi al Jauzah[11]Arabunta raksasa penggembalaγ Ori, κ Ori, δ Ori

Réferènsi

[besut | besut sumber]
  1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 "SIMBAD query result: V* alf Ori -- Semi-regular pulsating Star". Centre de Données astronomiques de Strasbourg. Dibukak ing 2007-06-20.
  2. 1 2 3 4 5 (5), Table 6, A New VLA-Hipparcos Distance to Betelgeuse and its Implications, Graham M. Harper, Alexander Brown, and Edward F. Guinan, The Astronomical Journal 135, #4 (April 2008), pp. 1430–1440, Cithakan:Bibcode, doi:10.1088/0004-6256/135/4/1430.
  3. 1 2 astro.uiuc.edu, Betelgeuse (Alpha Orionis) - Update 2008, Stars, Jim Kaler, retrieved 9 October 2008.
  4. 1 2 Professor James B. (Jim) Kaler. "Betelgeuse (Alpha Orionis)". University of Illinois. Diarsip saka sing asli ing 2009-07-22. Dibukak ing 2009-07-19.
  5. 1 2 Lobel, A.; Dupree, A. K. (2000). "Modeling the Variable Chromosphere of α Orionis". The Astrophysical Journal. 545: 454–74. doi:10.1086/317784. Dibukak ing 2007-02-04.{{cite journal}}: CS1 maint: multiple names: authors list (link)[pranala mati permanèn]
  6. OED
  7. 1 2 salah sijiné rasi bintang menurut bangsa Cina Masalah sitiran: Tenger <ref> ora trep; jeneng "sb0" diwedharaké ping bola-bali déné isiné béda
  8. 1 2 3 4 http://www.chinese-tools.com/tools/sinograms.html
  9. "Daijirin" p.2327 ISBN:4385139024
  10. Hōei Nojiri"Shin seiza jyunrei"p.19 ISBN: 9784122041288
  11. 1 2 3 4 5 6 7 http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Gazetteer/Topics/astronomy/_Texts/secondary/ALLSTA/Orion*.html
  12. http://articles.adsabs.harvard.edu/full/2008POBeo..85...97C
  13. "Archive copy" (PDF). Diarsip saka sing asli (PDF) ing 2007-06-23. Dibukak ing 2007-06-23.{{cite web}}: CS1 maint: archived copy as title (link)
  14. "Archive copy". Diarsip saka asliné ing 1999-02-02. Dibukak ing 2012-11-18.{{cite web}}: CS1 maint: archived copy as title (link)
  15. "Archive copy" (PDF). Diarsip saka sing asli (PDF) ing 2011-11-08. Dibukak ing 2011-11-08.{{cite web}}: CS1 maint: archived copy as title (link)
  16. "Archive copy". Diarsip saka sing asli ing 2009-09-23. Dibukak ing 2012-11-18.{{cite web}}: CS1 maint: archived copy as title (link)
  17. "Archive copy". Diarsip saka sing asli ing 2009-09-23. Dibukak ing 2012-11-18.{{cite web}}: CS1 maint: archived copy as title (link)
  18. "Archive copy". Diarsip saka sing asli ing 2008-05-13. Dibukak ing 2012-11-18.{{cite web}}: CS1 maint: archived copy as title (link)

Pranala njaba

[besut | besut sumber]