Basa Ilokano

Saka Wikipédia Jawa, bauwarna bébas abasa Jawa
Jump to navigation Jump to search
Ilokano
Ilokano
Iloko, Iluko, Pagsasao nga Ilokano
Asal Filipina
Laladan Luzon Lor lan manéka papan ing Luzon Tengah
Ètnis Wong Ilokano
Wong Filipina Amérika
(Wong Filipina ing Hawaii)
Panyatur asli
9,1 yuta (2015)[1]
2 yuta panyatur basa kapindho (2000)[2]
Basa angka telu akèh dhéwé panyaturé ing Filipina[3]
Latin (alfabèt Ilokano),
Aksara Braille Ilokano
biyèn nganggo aksara Baybayin
Status resmi
Basa resmi ing
Basa enggon-enggonan ing Filipina
Basa enggon-enggonan resmi ing Provinsi La Union[4]
Diatur déning Komisyon sa Wikang Filipino
Kodhe basa
ISO 639-2 ilo
ISO 639-3 ilo
Glottolog ilok1237[5]
Linguasphere 31-CBA-a
Ilokano language map.png
Tlatahé panyatur basa Iloko miturut Ethnologue[6]
Tlatah kang disetrip iku tlatah panyatur dwibasa Ilokano lan Itneg ing Provinsi Abra
Artikel iki ngandhut simbul-simbul fonètis IPA. Tanpa sengkuyungan tèhnis sing trep, panjenengan namung bakal weruh simbul pitakon, kothak, utawa liyané, nanging dudu karakter Unicode.

Basa Ilokano (cara Ilokano: Pagsasao nga Ilokano) iku basa Filipina kang cacahé panyaturé akèh dhéwé angka telu sawisé basa Tagalog lan basa Cebuano.

Basa iki kalebu kulawarga basa Austronésia, lan seduluran karo basa Malayu, Indonésia, Tetun, Chamorro, Fiji, Maori, Hawaii, Samoa, Tahiti, Paiwan, lan Malagasi. Basa iki uga seduluran karo kulawarga basa Luzon, mligané kang ana ing iring lor, lan saèmper basa Balangao lan dhialèk-dhialèké basa Bontoc iring wétan.[7]

Ing wulan Sèptèmber 2012, Provinsi La Union ngesahaké basa Ilokano (Iloko) minangka salah sawijining basa enggon-enggonan resmi saliyané basa Inggris lan Filipino (Tagalog).[4] Provinsi iku uga provinsi ing Filipina kang pisanan ngesahaké pepacuh kanggo ngayomi lan nguri-uri basa asli, sanajan ana uga basa-basa liyané kang dicaturaké ing La Union, kaya ta basa Pangasinan lan Kankanaey.[4]

Gegebengan[besut | besut sumber]

Basa Ilokano, kaya déné kabèh basa Filipina liyané, kalebu kulawarga basa Austronésia kang dipracaya asalé saka Taiwan.[8][9] Basa Ilokano mlebu anak kulawarga basa Kordiléra Filipina. Basa iki dicaturaké minangka basa guneman kapisan déning wong pitung yuta.[3]

Minangka lingua franca ing tlatah lor Filipina, mligi Luzon Lor, basa iki uga dadi basa guneman kapindho déning punjul wong rong yuta kang asliné ngendikan basa Ibanag, basa Ivatan, lan basa-basa liyané ing Luzon Lor.[2]

Sebaran[besut | besut sumber]

Basa Ilokano dicaturaké ing Luzon iring lor-kulon, Kapuloan Babuyan, Cordillera, Lembah Cagayan, Luzon Tengah, lan njlamprah ing Pulo Mindanao.[10] Basa iki uga dicaturaké ing Amérika Sarékat, kanthi cacahé panyatur paling akèh dumunung ing Hawaii lan California.[11] Basa Ilokano uga minangka basa dudu-Inggris kang akèh dhéwé panyaturé angka telu ing Hawaii sangisoré basa Tagalog lan basa Jepang, kanthi 15% kulawarga ing Hawaii nuturaké basa iki.[12]

Rujukan[besut | besut sumber]

  1. ^ Mikael Parkvall, "Världens 100 största språk 2007" (The World's 100 Largest Languages in 2007), in Nationalencyklopedin
  2. ^ a b Galvez Rubino, Carl Ralph (2000). Ilocano Dictionary and Grammar: Ilocano-English, English-Ilocano. University of Hawai'i Press. ISBN 0-8248-2088-6. 
  3. ^ a b Philippine Census, 2000. Table 11. Household Population by Ethnicity, Sex and Region: 2000
  4. ^ a b c Elias, Jun (19 September 2012). "Iloko La Union's official language". Philippine Star. Dijupuk 24 September 2012. 
  5. ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, eds. (2017). "Iloko". Glottolog 3.0. Jena, Jerman: Max Planck Institute for the Science of Human History. 
  6. ^ Ethnologue. "Language Map of Northern Philippines". ethnologue.com. Ethnologue. Dijupuk 7 December 2015. 
  7. ^ Lewis (2013). Ethnologue Languages of the World. Retrieved from:http://www.ethnologue.com/language/ebk
  8. ^ Bellwood, Peter (1998). "Taiwan and the Prehistory of the Austronesians-speaking Peoples". Review of Archaeology 18: 39–48.
  9. ^ Diamond, Jared M. (2000). "Taiwan's gift to the world." Nature 403 (6771): 709–10. doi:10.1038/35001685. PMID 10693781.
  10. ^ Lewis, M. Paul; Simmons, Gary F; Fennig, Charles D. "Ethnologue: Languages of the World, Eighteenth edition". SIL International. Dijupuk 17 December 2015. 
  11. ^ Rubino, Carl (2005). "Chapter Eleven: Iloko". The Austronesian Language of Asia and Madagascar. Himmelmann, Nikolaus P. Routledge. k. 326. ISBN 0-7007-1286-0.  Paramèter |juru besut= sing ora kawruhan dikiwakaké (pitulung)
  12. ^ "The Non-English Speaking Population in Hawaii" (PDF). State of Hawaii Department of Business, Economic Development & Tourism Research and Economic Analysis Division. k. 4. Dijupuk 18 December 2015.