Songket

Saka Wikipédia Jawa, bauwarna mardika basa Jawa
Jump to navigation Jump to search
Songket Minangkabau, motif segi telu sisih ngisor kang ateges pring utawa bung.

Songkèt iku jinis saka kain rajut tradhisional Melayu lan Minangkabau ing Indonesia, Malaysia, lan Brunei. Songket digolongaké ing kulawarga rajutan brokat. Songkèt dirajut klawan tangan nganggo utas saka emas lan pérak. Umumé, songkèt diagem ing acara-acara resmi. Utas logam metalik kang katenun ing latar kain nggawé èfèk kelip-kelip.

Istilah[besut | besut sumber]

Tentara saka Malaysia saka Resimen Askar Melayu Diraja ngagem kain songket

Tembung songkèt asalé saka istilah sungkit ing basa Melayu lan basa Indonesia, kang tegesè "canthèl". Iki ana gandhèngané karo métodhe cara nggawéné; nggandhengaké lan njupuk sajumput kain tenun, lan banjur nyelipaké utas emas.[1] Kajaba iku, miturut sabagiane wong-wong, tembung songket uga asalé saka tembung songka, songkok khas Palembang pitados pisanan pakulinan nenun nganggo utas emas. [2] Tembung menyongket tegesé 'kanggo nenun karo utas saka emas lan pérak'. Songkèt iku sawijining kain ageng kang adate dinggo nalika kenduren, dina riyaya utawa nalika pesta. Songkèt adate dibebetake ana ing awak kaya dene sarung, disampirake ing pundhak, utawa minangka destar utawa tanjak, hiasan iket. Tanjak yaiku salah sawijining jinis kupluk hiasan kang digawé saka kain songket kang umume diagem déning sultan lan panggedhe uga bangsawan saka Melayu.[3] Miturut tradhisi, kain songket mung bisa dirajut déning prawan utawa wong wadon enom; nanging saiki wong lanang uga nenun songket. Maneka warna saka kain songket tradhisional Sumatra nduweni pola kang ngandhut teges tartamtu.

Songket saiki[besut | besut sumber]

Ditilik saka bahan, cara panggawe, lan regane; songket kawitane iku kain ageng para bangsawan kang nuduhake kamulyaning drajat lan kawibawan pangageme. Nanging saiki songket ora mung katujokake kanggo golongan masyarakat kang sugih, jalaran regane kang uga werna-werna; wiwit saka kang biasa lan karan murah regane, tumekan kang eksklusif kanthi rega kang larang.

Wiwit jaman biyen nganti saiki, songket dadi pilihan kang misuwur kanggone busana adat pangantenan Melayu, Palembang, Minangkabau, Aceh dan Bali. Kain iki kerep diwenehake dening pangantin kakung marang pangantin putri minangka salah sawijinng gawan mas kawin. Ing jaman saiki, busana resmi kakung Melayu uga kerep manganggo songket minangka kain kang dibebetke ing sandhuwure clana utawa didadekake destar, tanjak, utwa iket sirah. Sawetara iku kanggo putri, songket dibebetake minangka kain sarung kang dipadhanake karo kebaya utawa baju kurung.

Sanajan asale saka pakaryan tradhisional, industri songket iku dadi pakaryan krajinan kang isih urip lan dinamis. Para pangrajin songket utamane ing Palembang saiki ngupadaya motif-motif anyar kang luwih modheren lan pilihan warna-warna kang luwih alus.

Punjer pakaryan Songket[besut | besut sumber]

Tradisional Songket Sasak, Lombok.

Ing Indonesia, punjering pakaryan krajinan tangan tenun songket bisa ditemokaké ing Sumatra, Kalimantan, Bali, Nusa, Lombok lan Sumbawa. Ing pulo Sumatra songket punjering pakaryan kang misuwur lan unggul ana ing wilayah saka Pandai Sikek lan Silungkang, Minangkabau, Sumatra Kulon,[4] uga ing Palembang, Sumatra Kidul. Ing Bali, ing desa pangrajin tenun songket bisa ditemokaké ing kabupaten Klungkung, mligine ing desa Pangandaran lan Gelgel. Sawetara iku ing Lombok, désa Sukarara uga misuwur kalawan sawijining krajinan songkete.[5] Ing sanjabane Indonesia, songket ditemokake ing Malaysia; ing pesisir wétan Semenanjung Melayu[6] mligine ing industri omahan ing pinggiran Kota Bahru, Kelantan lan Terengganu; uga ing Brunei.[7]

Rujukan[besut | besut sumber]

  1. ^ National Geographic Traveller Indonesia, Vol 1, No 6, 2009, Jakarta, Indonesia, page 63
  2. ^ Gold Cloths of Sumatra: Indonesia’s Songkets from Ceremony to Commodity, Cantor Art Gallery, Worcester, Massachusetts, 2007, by Susan Rodgers, Anne Summerfield, John Summerfield
  3. ^ "The Art of Songket"
  4. ^ Tenun Songket Pandai Sikek (Sumatera Barat - Indonesia)
  5. ^ National Geographic Traveller Indonesia, Vol 1, No 6, 2009, Jakarta, Indonesia, page 62
  6. ^ The Malay handloom weavers: a study of the rise and decline of traditional ... By Maznah Mohamad
  7. ^ Uchino, Megumi (2005). "Socio-cultural history of Palembang Songket". Indonesia and the Malay World (Routledge) 33 (96): 205–223. doi:10.1080/13639810500283985.