Betelgeuse
|
|
Artikel punika pinuju ngalami éwah-éwahan ageng ngantos 28 Pebruari 2013 Kanggé nyegah konflik panyuntingan, nyuwun tulung supados boten nyunting artikel punika nalika pesen punika taksih wonten. Kaca punika pungkasan dipunsunting déning Legobot (Kontrib • Log) 97 dinten 210 menit kapungkur. |
|
Artikel pelatihan Papat Limpad 2012 punika perlu dipunrapèkaken supados miturut dhumateng standhar Wikipédia |
| Dhata pangamatan Epos J2000.0 |
|
|---|---|
| Rasi lintang | Orion |
| Asensio rekta | 05j 55m 10.3053d[1] |
| Dhéklinasi | +07° 24′ 25.426″[1] |
| Magnitudo katon (V) | 0.58[1] (0.3 to 1.2) |
| Ciri-ciri | |
| Kelas spektrum | M2Iab[1] |
| Indèks warna U-B | 2.06[1] |
| Indèks warna B-V | 1.85[1] |
| Jinis variabel | SR c[1] (Semi-regular) |
| Astrometri | |
| Kacepetan radhial (Rv) | +21.0[1] km/s |
| Gerak dhiri (μ) | RA: 24.95 ± 0.08[2] mas/taun Dek.: 9.56 ± 0.15[2] mas/taun |
| Paralaks (π) | 5.07 ± 1.10[2] mas |
| Let | 640 ± 140 [2] tc (197 ± 45 [2] pc) |
| Magnitudo mutlak (MV) | −5.14 |
| Detail | |
| Massa | 18-19[3] M☉ |
| Radhius | 936[4] R☉ |
| Gravitasi permukaan (log g) | -0.5[5] |
| Luminositas | 105,000[3] L☉ |
| Suhu | 3,500[5] K |
| Umur | ~10 million[4] taun |
| Pamènèhan jeneng liya | |
Betelgeuse (uniné /ˈbiːtəldʒuːz/ utawa /ˈbɛtəldʒuːz/[6]) (Alpha (α) Orionis) yakuwi lintang kang ana ing 427 taun cahaya adohé saka Bumi. Lintang iki kagolong in lintang paling padhang kaping loro ning rasi bintang Orion lan lintang paling padhang kasanga ning langit nalika bengi.
Etimologi[sunting]
Jeneng Betelgeuse saka tembung Bait al-Jauzā, asalé saka basa Arab kang artiné "umahé sang raseksa". Jeneng liya kanggo lintanga iki yakuwi:
| jeneng liya | asal basa | arti |
|---|---|---|
| منكب الجوزاء Mankib al Jauzā' / Bahu | Arab / Sanskerta | bahu sang raseksa |
| يد الجوزاء Yad al-Jauzā', Ied Algeuze / Yedelgeuse | Arab / Ibrani | tangan sang raseksa |
| ط الجوزاء Baţ al-Jauzā' | Arab | ketiak sang raseksa |
| Al Dhira / Bašn | Arab / Persia | tangan |
| Al Mankib | Arab | ketiak |
| Al Yad al Yamma | Arab | tangan kanan |
| Ardra | Hindi, Bengali | |
| Klaria | Koptik | gelang |
| 參宿四 / Shēnxiùsì | China | bintang kapapat ning rasi Tiga Bintang[7] |
| 参左肩 / Shēnzuǒjiān | China | bintang di bahu kiri rasi Tiga Bintang[8] |
| 左將軍 / Zuǒjiàngjūn | China | [8] |
| 參宿东北星 / Shēnxiùdōngběixīng | China | bintang ning timur laut rasi Tiga Bintang[8] |
| 卷舌东大星 / Juǎnshédōngdàxīng | China | bintang gedhe ning timur rasi Lidah yang Tergulung[7][8] |
| Heike-boshi, (平家星)[9][10] | Jepang | bintang Klan Heike |
| Kin-waki, (金脇) | Jepang | bintang ning pinggiré samping Bintang Emas |
| Gula[11] | Eufrat | |
| Orach[12] | Makedonia | penggembala |
Saliyané rasi Orion, lintang iki uga duwe anggota saka rasi-rasi liya, asterisma utawa kelompok :
| nama rasi / asterisma / kelompok | asal | arti | anggota lainnya |
|---|---|---|---|
| 参宿 / Shēnxiù | China | Tiga Bintang | ζ Ori, ε Ori, δ Ori, β Ori, γ Ori, κ Ori |
| Winter Circle | lingkaran musim dingin | α CMa, α CMi, β Gem, α Gem, α Aur, α Tau, β Ori | |
| Manu [13] | Polinesia | burung besar | α CMa, α Car, α CMi, β Ori |
| Heavenly G[14] | huruf G di langit | α CMa, α CMi , α Aur, β Gem, α Gem, β Ori, γ Ori, α Tau | |
| Akuttujuuk | Inuit | rong waladan kang kapisah adoh | γ Ori[15] |
| Calvario Cruz (versi kedua)[16] | Inca | salib Calvary | α CMa, α CMi, β Ori |
| Hatun Cruz (versi pertama)[17] | Inca | salib gedhe | α CMa, α CMi, β Ori |
| Sky Dragon[18] | naga ning langit | α Aql, α Aur, α Boo, α CMa, α CMi, α Cyg, β Gem, α Gem, α Leo, α Lyr, β Ori, α PsA, α Sco, α Tau, α Vir | |
| Kakkab Sar[11] | Eufrat | raja | γ Ori, λ Ori |
| Marezānā[11] | Sogdia | γ Ori, λ Ori | |
| Ikhma[11] | Khorasmia | si kembar | γ Ori, λ Ori |
| Aveçr[11] | Persia | mahkota kecil | γ Ori, λ Ori |
| Klusos[11] | Koptik | air, basah | γ Ori, λ Ori |
| Ardra (आर्द्रा) | agama Hindu | yang lembut | tidak ada |
| Camel of Rāʽi al Jauzah[11] | Arab | unta raksasa penggembala | γ Ori, κ Ori, δ Ori |
Pranala Njaba[sunting]
- Young, John (November 24 2006). "Surface imaging of Betelgeuse with COAST and the WHT". University of Cambridge. http://www.mrao.cam.ac.uk/telescopes/coast/betel.html. Retrieved 2007-06-21. — Images of hotspots on the surface of Betelgeuse taken at visible and infra-red wavelengths using high resolution ground-based interferometers.
- "Betelgeuse". SolStation. http://www.solstation.com/x-objects/betelgeuse.htm. Retrieved 2005-11-11.
=
Referensi =[sunting]
- ^ a b c d e f g h i "SIMBAD query result: V* alf Ori -- Semi-regular pulsating Star". Centre de Données astronomiques de Strasbourg. http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=betelgeuse. Retrieved 2007-06-20.
- ^ a b c d e (5), Table 6, A New VLA-Hipparcos Distance to Betelgeuse and its Implications, Graham M. Harper, Alexander Brown, and Edward F. Guinan, The Astronomical Journal 135, #4 (April 2008), pp. 1430–1440, Cithakan:Bibcode, Ana loop cithakan: Cithakan:Doi
This citation will be automatically completed in the next few minutes. You can jump the queue or expand by hand. - ^ a b astro.uiuc.edu, Betelgeuse (Alpha Orionis) - Update 2008, Stars, Jim Kaler, retrieved 9 October 2008.
- ^ a b Professor James B. (Jim) Kaler. "Betelgeuse (Alpha Orionis)". University of Illinois. http://www.astro.illinois.edu/~jkaler/sow/betelgeuse.html. Retrieved 2009-07-19.
- ^ a b Lobel, A.; Dupree, A. K. (2000). "Modeling the Variable Chromosphere of α Orionis". The Astrophysical Journal 545: 454–74. doi:10.1086/317784. http://www.journals.uchicago.edu/doi/full/10.1086/317784. Retrieved 2007-02-04.
- ^ OED
- ^ a b salah sijiné rasi bintang menurut bangsa Cina
- ^ a b c d http://www.chinese-tools.com/tools/sinograms.html
- ^ "Daijirin" p.2327 ISBN:4385139024
- ^ Hōei Nojiri"Shin seiza jyunrei"p.19 ISBN: 9784122041288
- ^ a b c d e f g http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Gazetteer/Topics/astronomy/_Texts/secondary/ALLSTA/Orion*.html
- ^ http://articles.adsabs.harvard.edu/full/2008POBeo..85...97C
- ^ http://epress.anu.edu.au/pac_ling/lexicon/pdf/ch06.pdf
- ^ http://seds.org/Maps/Const/asterism.html
- ^ http://www.starlab.com/PDFs/D.27.Inuit.pdf
- ^ http://www.astronomy.pomona.edu/archeo/andes/startable2.html
- ^ http://www.astronomy.pomona.edu/archeo/andes/startable2.html
- ^ http://www.amastro2.org/at/as/asas.html