Wong Suryani

Saka Wikipédia Jawa, bauwarna mardika basa Jawa
Jump to navigation Jump to search
Sawijining kulawarga Suryani lagi nggawé mentéga ing Mawana, Persia

Wong Suryani (Syriac: ܐܫܘܪܝܐ‎), uga diarani Chaldo-Assyrians[1] lan Syriacs[2] (deleng jeneng-jenengé wong Kristen Suryani), ya iku sawijining golongan etnorelijiyus asli Wétan Tengah.[3][4] Akèh-akèhé wong Suryani nuturaké basa Neo-Aramia,[5] kang subpérangané kalebu Lor-Wétan, Tengah, lan Neo-Aramia Kulon, sarta uga basa liyané, gumantung karo nagara kang didunungi.[6] Wong Suryani nganggep padha tumurun saka wong-wong mawa kabudayan tuwa ing Mésopotamia kuna udakara taun 2500 SM. Kabudayan iku minangka salah siji kang tuwa dhéwé sadonya.[7]

Wewengkon kang tanah wutah getihé wong Suryani iku, ing wektu iki minangka pèrangané Irak Lor, Turki Kidul-Wétan, Iran Lor-Kulon lan Suriah Lor-Wétan.[8][9] Akèh-akèhé wis padha ngalih menyang wewengkon liyané kalebu Amérika LorLevant, Ustrali, Éropah, Ruslan lan para Kaukasus sasuwéné abad kapungkur.[10] Émigrasi disebabaké karo kadadéan-kadadéan kaya déne génosidha déning Kakaisaran Ottomansasuwéne Perang Donya I, Rajapati Masal Simélé ing Irak ing taun 1933, Révolusi Iran ing 1979, Niti Al-Ba'ath lan Nasionalisme Arab ing Irak lan Suriah kaya ta kampanyé Al-Anfal kang diayahi Saddam Hussein lan tuwuhing Nagara Islam kang neluk sapérangan gedhé Lebak Niniwé.[11][12]

Wong Suryani akèh-akèhé agamané Kristen, kang pituhu marang tata ngibadah liturgi Kristen ing Suriah Wétan lan kulon.[13] Gréja-gréja kang madegaké tata ibadahé Suriah Wétan kalebu Gréja Suryani Wétan, Gréja Kuna Wétan, lan Gréja Katulik Chaldean, kang umaté akèh-akèhé nuturaké basa pérangan Lor-Wétaning Aramia Wétan. Déné gréja-gréja tata ibadahé Suriah Kulon, ya iku Gréja Ortodoks Suryani lan Gréja Katulik Suryani, akèh-akèhé nuturaké basa pérangan Tengah lan Kulon.

Sing paling anyar, ya iku Perang Irak 2003, lan Perang Sipil Suriah kang wiwit ing taun 2011 uwis ngèngseraké brayan Suryani enggon-enggonan, amarga wong-wongé uwis ngalami panyiya-nyiya étnis lan relijiyus kang ditindakaké karo ékstrimis Muslim. Watara sakyuta wong-wong Irak, utawa luwih, kaya kang dilapuraké déning Pasarékatan Bangsa-Bangsa uwis minggat saka Irak awit panelukan, amèh 40 persèn iku wong-wong Suryani sanajan para Suryani amung nglimputi watara 3 persèn saka demografisé Irak sadurungé perang.[14][15][16] Miturut lapuran 2013 déning panggedhé Motwa, amung ana watara 300.000 wong-wong Suryani kang isih dedunung ana Irak.[17]

Rujukan[besut | besut sumber]

  1. ^ For use of the term Chaldean, see:
  2. ^ For use of the term Syriac, see:
  3. ^ For Assyrians as indigenous to the Middle East, see
  4. ^ James Minahan, Encyclopedia of the Stateless Nations: A-C, pp. 205-209
  5. ^ For Assyrians speaking a Neo-Aramaic language, see
  6. ^ Carl Skutsch, Encyclopedia of the World's Minorities, p. 149
  7. ^ A. Leo Oppenheim (1964). Ancient Mesopotamia (PDF). The University of Chicago Press. 
  8. ^ Donabed, Sargon (2015). Reforging a Forgotten History: Iraq and the Assyrians in the Twentieth Century. Edinburgh University Press. ISBN 978-0-7486-8605-6. 
  9. ^ Carl Skutsch (2013). Encyclopedia of the World's Minorities. Routledge. k. 149. ISBN 978-1-135-19388-1. 
  10. ^ Joshua Project. "Assyrian in Georgia". Dijupuk 18 February 2015. 
  11. ^ http://www.aina.org/news/20160721201009.htm
  12. ^ Eden Naby. "Documenting The Crisis In The Assyrian Iranian Community". 
  13. ^ For Assyrians as a Christian people, see
  14. ^ "Assyrian Christians 'Most Vulnerable Population' in Iraq". The Christian Post. Diarsip saka asliné ing 6 December 2006. Dijupuk 2006-12-05. 
  15. ^ "Iraq's Christian community, fights for its survival". Christian World News. 
  16. ^ "U.S. Gov't Watchdog Urges Protection for Iraq's Assyrian Christians". The Christian Post. Dijupuk 2007-12-31. 
  17. ^ "مسؤول مسيحي : عدد المسيحيين في العراق تراجع الى ثلاثمائة الف".