Tembung panggandhèng

Saka Wikipédia Jawa, bauwarna mardika basa Jawa
Loncat ke navigasi Loncat ke pencarian

Tembung panggandheng utawi kadhangkawis dipunwastani Tembung panyambung punika tembung ing Basa Jawi ingkang ginanipun kanggé nggandhèng ukara satunggal kaliyan ukara sanèsipun ing satunggaling frasa. Tembung-tembung punika kalebet tembung panggandhèng: sawisé, sadurungé, wiwit, rikala, nalika, sinambi, nganti, yèn, janji, saupama, supaya, sanadyan, kamangka, sabab, jalaran, awit, mula, tanpa, lan, sarta, tekan, karebèn, tinimbang, banjur, nanging, malah, kanthi, nganti, awit saking, lan uga, sadurungé iku, karo manèh, kanthi makaten, manawi ngantos, kajawi punika, sasampunipun punika, lan sapiturutipun.

Tembung pangiket[besut | besut sumber]

Tembung pangiket (kata sambung) ya iku tembung kang ngiket utawa anunggalaké: ukara, gatra utawa tembung loro. Tembung iki kena kapilah-pilah dadi 9 warna, ya iku:

  • Pangiket pasaja

Kayata: lan, karo, kambi, kalawan, sarta, tuwin, miwah, apadene, apamaneh, lsp. Tuladha: Si Agnes mangkat sekolah diboncèngaké Yamaha karo si Anna, mbakyuné.

  • Pangiket kosok balèn

Kayata: ewasemono, déné, suprandene, nanging, mangka, lsp. Tuladha: Olèhku ngandhani wis ora kurang-kurang, ewasemono ora dipaèlu.

  • Pangiket amarga (sebab)

Kayata: sarèhné, rehne, sabab, awit, jalaran, amarga, déné, lsp. Tuladha: Krisna ora bisa mèlu latihan karaté, amarga soré iki ana kuliyah.

  • Pangiket mangsa (wektu)

Kayata: dhèk, rikala, nalika, samangsa, bareng. Tuladha: Laire adhiku, si Bambang, ngepasi nalika penjajah Jepang teka ana ing Indonésia.

  • Pangiket ubaya (prajanji)

Kayata: manawa, upama, saumpama, yèn, angger. Tuladha: Kurniawan pareng ndhèrèk, angger ora rewel.

  • Pangiket sumengka

Kayata: najan, nadyan, sanajan, sanadyan. Tuladha: Nugraha tetep mangkat sekolah sanajan udan.

  • Pangiket tujuwan

Kayata: supaya, karebèn, cikbèn, murih. Tuladha: Obaté iku ombénen, cikbèn énggal waras.

  • Pangiket pepadhan/pepindhan

Kayata: kaya, lir, pindha, lirpendah, prasasat. Tuladha: Bocah loro iku rupané padha ceples, prasasat (kaya) jambé sinigar.

  • Pangiket panerus

Kayata: yèn, manawa, bilih. Tuladha: Bu Tris ngendika bilih ngenjang badhé rawuh.