Kurdhistan

Saka Wikipédia Jawa, bauwarna bébas abasa Jawa
Kurdistan
Kurdish-inhabited area by CIA (1992) box inset removed.jpg
Tanah Kurdhi
Basa Basa Kurdhi
Pernah Mésopotamia udhik, lan Pagunungan Zagros, kalebu péranganing Wewengkon Anatolia iring wétan (Pagunungan Arméni) lan Anatolia Kidul, Suriah iring lor, Irak iring lor, lan Plato Irani iring lor-kulon.[1]
Pérangan Kurdhistan Lor
Kurdhistan Kidul
Kurdhistan Wétan
Kurdhistan Kulon
Nagara  Turki
 Irak
 Iran
 Suriah
Laladan 190.000–390.000 km²–500.000 km²
74.000–151.000 sq. mi[butuh sitiran]
Cacah wong Diwatara ana 36,4 yuta ing taun 2016 [2][3]
Kutha gedhé dhéwé Diyarbakır (Amed)
Erbil (Hawler)
Kermanshah (Kirmashan)
Kirkuk (Kerkuk)
Sanandaj (Sine)
Sulaymaniyah (Slemani)
Urfa (Riha)
Van (Wan)
Internèt TLD .krd

Kurdhistan (basa Kurdhi: [ˌkurdɪˈstan]; "Tanah wutah getihé wong Kurdhi" utawa "Tanah Kurdhi")[4] utawa Kurdhistan Magung iku wewengkon géo-budaya sing didunungi wong Kurdhi, minangka mayoritas ing kono.[5] Wewengkon iki dadi asalé budaya, basa, saha jatidhiriné bangsa Kurdhi.[6] Kurdhistan nyrambahi Pagunungan Zagros iring lor-kulon lan Pagunungan Taurus iring wétan.[7]

Ing jaman saiki, tembung Kurdhistan tegesé laladan-laladan iki: Turki iring kidul-wétan (Kurdhistan Lor), Suriah iring lor (Rojava utawa Kurdhistan Kulon), Irak iring lor (Kurdhistan Kidul), lan Iran iring lor-kulon (Kurdhistan Wétan).[8][9] Sawenèh pakumpulan nasionalis Kurdhi marusudi yasa sawijining nagara bangsa sing mardika saka sawenèh utawa sakabéhing wewengkon mau kanthi wong Kurdhi dadi mayoritasé, déné sawenèh liyané kampanye njaluk otonomi luwih ing sajeroning nagara-nagara sing saiki dienggoni wong Kurdhi.[10][11]

Kurdhistan Irak pisanan éntuk status otonom lumantar pasarujukan ing taun 1970 karo pamaréntah Irak. Statusé mau dikukuhaké manèh ing taun 2005 ing sajeroning républik Irak fédheral.[12] Ana sawijining provinsi jeneng Kurdistan ing Iran sing ora swatantra. Wong-wong Kurdhi sing perang ing Perang Sipil Suriah kasil ngrebut pérangan gedhéné wewengkon Suriah iring lor amarga wadyaning pamaréntah Suriah sing setya tuhu marang Bashar al-Assad mundur saka palagan. Kasil yasa pamaréntahané dhéwé, wong Kurdhi mau njaluk otonomi ing Suriah fédheral sawisé perang[13]

Wong[besut | besut sumber]

Wong Kurdhi iku wong asli Indhu-Éropah. Wong-wongé ngendikan sawijining basa Irani aran basa Kurdhi lan minangka mayoritas ing wewengkon iki sing uga didunungi wong Arab, wong Arméni, wong Suriah,[14] wong Azerbaijan, wong Yahudi, wong Oséti, wong Pèrsi, lan wong Turki. Akèh-akèhé sing manggoni wewengkon iki nggilut agama Islam, nanging uga ana sing nggilut agama liyané kaya ta Yarsanisme (agamaning wong Kurdhi), Yazidhi, Alévi, Kristen,[15] lan Yahudi (mliginé ing kala kapungkur), sing akèh-akèh wis ngalih menyang Israèl.[16]

Réferènsi[besut | besut sumber]

  1. ^ "Kurdistan – Definitions from Dictionary.com". Dijupuk 2007-10-21. 
  2. ^ "The Kurdish population". Fondation-Institut kurde de Paris. 20 December 2016. Dijupuk 2017-10-15. 
  3. ^ Étungan kasaran déning CIA Factbook nuduhaké angka 14,5 yuta wong Kurdhi ing Turki, 6 yuta ing Iran, watara 5 nganti 6 yuta ing Irak, lan ora nganti 2 yuta ing Suriah, sing gunggungé mèh nyandhak 28 yuta wong Kurdhi sing urip ing nagara-nagara iki (ing Kurdhistan lan wewengkon-wewengkon pérangané ing sawenèh nagara). CIA Factbook ngira-ira ing 2014; Turki: "Kurdhi 18% [saka 81,6 yuta]", Iran: "Kurdhi 10% [saka 80,8 yuta]", Irak: "Kurdhi 15%-20% [saka 32,6 yuta]" Suriah: "Kurdhi, Arméni, lan liyané 9,7% [saka 17,9 yuta]".
  4. ^ "Kurdistan". Encyclopaedia Britannica Online. Dijupuk 2010-07-29. 
  5. ^ Zaken, Mordechai (2007). Jewish Subjects and Their Tribal Chieftains in Kurdistan: A Study in Survival. Leiden, The Netherlands: BRILL. kk. 1–2. ISBN 9789004161900. Kurdistan was never a sovereign state, though the area with an ethnic and linguistic majority of Kurdish population is defined as Kurdistan. 
  6. ^ M. T. O'Shea, Trapped between the map and reality: geography and perceptions of Kurdistan , 258 pp., Routledge, 2004. (see p.77)
  7. ^ Kurdistan, Britannica Concise.
  8. ^ Kurdish Awakening: Nation Building in a Fragmented Homeland, (2014), by Ofra Bengio, University of Texas Press
  9. ^ "The Columbia Encyclopedia, Sixth Edition, 2005". bartleby.com. 
  10. ^ "The Kurdish Conflict: Aspirations for Statehood within the Spirals of International Relations in the 21st Century". Kurdishaspect.com. Dijupuk 2011-05-13. 
  11. ^ Hamit Bozarslan “The Kurdish Question: Can it be solved within Europe?”, page 84 “The years of silence and of renewal” in Olivier Roy, ed.
  12. ^ Iraqi Constitution, Article 113.
  13. ^ "Kurds seek autonomy in democratic Syria". BBC. August 16, 2012. 
  14. ^ http://kurdska-obchodni-komora.narade.cz/en/basic-informations/
  15. ^ Mehrdad R. Izady, The Kurds: A Concise Handbook, 1992, Taylor & Francis, Washington, D.C., [1]
  16. ^ "Photos of Kurdish Jews in Israel". Saradistribution.com. Dijupuk 2011-05-13.