Francisco Franco

Saka Wikipédia Jawa, bauwarna bébas abasa Jawa
Generalissimo

Francisco Franco
Francisco Franco en 1964.jpg
Franco taun 1936
Kepala Nagara Spanyol
Lungguh
1 April 1939 – 20 November 1974
Kadhisiki Manuel Azaña (sebagai Présidhèn)
Kagantèni Alejandro Rodríguez de Valcárcel untuk menyerahkan kepada
Juan Carlos I (Raja Spanyol)
COA Spain 1945 1977.svg
Pemimpin Pamaréntahan Spanyol ke-68
Lungguh
5 Fèbruari 1939 – 8 Juni 1973
Kadhisiki Juan Negrín
Kagantèni Luis Carrero Blanco
Rerincèn priangga
Lair (1892-12-04)4 Dhésèmber 1892
Ferrol, Galicia, Spanyol
Pati 20 Novèmber 1975(1975-11-20) (umur 82)
Madrid, Spanyol
Pakuburan Valley of the Fallen
40°38′31″N 4°09′19″W / 40.641944°N 4.155278°W / 40.641944; -4.155278
Bangsa http://jv.wikipedia.org/w/index.php?title=Francisco_Franco&action=editSpanish
Parté pulitik FET y de las JONS
Sisihan Carmen Polo, 1st Lady of Meirás
Pilungguh El Pardo, Madrid
Agama Katolik
Tandha tangan
Jasa militèr
Kasetyan Sepanyol Kingdom of Spain (1907-1931)
Sepanyol Spanish Second Republic (1931-1936)
Sepanyol National Spain (1936-1939)
Taun leladi 1907-1939
Pangkat Kepala Staf Jenderal
Perang Perang Rif
Perang Sipil Spanyol

Francisco Paulino Hermenegildo Teódulo Franco y Bahamonde Salgado Pardoutawa racaké disingkat karo Francisco Franco Bahamonde (lair ing Ferrol, Spanyol, 4 Dhésèmber 1892 – pati 20 Novèmber 1975 ing yuswa 82 taun) ya iku pempimpin de facto Spanyol saka taun 1939 nganti tekan taun 1975.[1]

Biografi[besut | besut sumber]

Dhèwèké ya iku putra nomer loro saka kulawarga angkatan laut kelas menengah kang lair nalika tanggal 4 Dhésèmber 1892.[1] Franco mlebu ana in akademi militèr ing Toledo nalika umuré nembé 14 taun.[1] Sawisé tamat 3 taun, dhèwèké banjur dadi sukarelawan dinas aktif ana ing koloni Spanyol ing Maroko.[1] Pangkate undak nalika dhèwèké dadi komandan Legiun Asing, banjur Brigadir Jenderal nalika umuré 34 lan pungkasane direputasikake dadi direktur Akademi Militer Umum kang nembé diwangun.[1]

Prastawa kang dramatis nalika taun 1931 ngubah cara uripé Franco, Raja Spanyol Alfonso XIII muduh saka tahta lan dibuwang menyang pengasingan.[2] Pamaréntahan républik anyar, didominasi déning kaum kiri, kaum kanan kang ndelok militèr dadi ancaman banjur mbubarake Akademi, lan ngirimake jenderal enom menyang laladan terpencil ana ing Kepulowan Balearik.[2] Telung taun sawisé iku pulitik ana ing Spanyol dimajukake manèh ana ing panguwasane pamaréntahan konservatif kang singkat pya iku nalika taun 1933-1934) lan ana geger manèh sawisé sayap kiri menang ana ing Popular Front nalika 1936.[2] Ana ing kana dhèwèké nemu awake dhéwé punjul nagara iki, ana ing kakuwasaan Gubernur Kepulauan Canary.[2] Nanging iki dudu yang pungkasan ana ing wektu kang suwé.[2] Revolusi kang dipikirake déning angkatan bersenjata lan nalika pemberontakan dibiwara marang Popular Front nalika Juli 1936 Franco ngerti yem dhèwèké kudu mbela sing ndi.[2] Dhèwèké lunga menyang Maroko kanthi numpak montor mabur kanggo ngontrol pasukane lan bali menyang Liberia. Junta militèr mbentuk pamaréntahan Nasionalis Spanyol (diakuni kanthi banter déning Fasis Italia kang dipandhegani déning Mussolini lan Jerman Nazi kang dipandhegani déning Adolf Hitler) lan Franco dinyatakake generalissimo. Telung taun sawisé iku ana internicine war kang kedadenyane nganti tekan perang bubar-kanthi kemenangan nasionalis kanthi rewangan gratis saka Nazi lan Italia marang kaum kiwaning Républikan kang sapérangan didhukung déning Rusia, lan sukarelawan saka Ingrris, Perancis, lan Meksiko nalika tanggal 1 April 1939. Sasuwene jaman iki, dhèwèké lan pasukane wis matèni wong akèh. Minangka tandha matur nuwun menyang Hitler, Franco mènèhi bebungah arupa désa, kang digunakaké Hitler kanggo nguji sanjata-sanjatane.

Nuevo Estado diadegake miturut jalur désa fasisme, sanadyan Spanyol tumindake netral sajeroning Perang Dunia kang kelakon ing Éropah mung limang sasi. Sanadyan mangkono, Franco nglakoni balas jasa marang rewangane Nazi lan Fasis Italia, ing antarané ya iku kanthi ngirimake 47,000 wadyabala kang perang saliyané wadyabala Jerman Nazi ing Front Rusia. Banjur Nazi-Italia wiwit kalah perang. Hitler lan Mussolini ora saguh mbujuk supaya mèlu mudhun ing perang. Kelihaian Franco iki ana apike ya iku Spanyol ora dirusuhi sekuthu.

Sanadyan pungkasane rusaking sakabehe saka laladan Spanyol nurahake nagara fasis banjur Perang Dunia kapindho lan sanadyan pisanane diadohi pamaréntahan anyar Franco kanthi bertahap ngatur rehabilitasi kerukunan karo Vatikan. Perjanjian bantuan karo Amérika Sarékat kanthi kunjungan Présidhèn Eisenhower kanggo nggoleki sekuthu supaya nglawan Uni Soviet lan mlebu ing PBB keri ing taun 1955. Wong-wong fasis padha kelangan cekelan ing Spanyol, sanadyan telat banget sasuwene taun 1950-an lan 1960-an, kanthi pernyataan ing taun 1969 saka Raja Juan Carlos, putune mantan raja minangka gantine Franco. Kahanan lelara kang meksa ngendhegake Franco minangka perdana mentri ing taun 1973 (sanadyan dhèwèké isih dadi kepala nagara lan kepala angkatan bersenjata) sasuwene taun 1974 weruh pemogokan ing sakabehing nagara lan protes universitas sansaya amba ing sakabehing nagara. Sedane ing tanggal 20 November 1975 ndadèkaké leganing para warga lan ananing owah-owahan radikal. Kanthi gantining raja kang anyar kanthi rikat kang mbalikake mesin nagara fasis lan sasuwene telung taun Spanyol nganakake pamilian kang ndadèkaké periode sarat pluralitas.

Sasuwene mrentah, kauripan nagara Spanyol iki ayem tentrem, kaya antenge kauripan ing kunjara.

Cathetan suku[besut | besut sumber]

Sing mengku  sadurungé:
Juan Negrín
Présidhèn Pamaréntah Spanyol
1939—1973
Diganti déning:
Luis Carrero Blanco
Didhisiki déning:
Manuel Azaña
{{{jabatan}}}
19391947
Diganti déning:
monarki ditegakkan kembali dengan tanpa penguasa, Franco menjadi penguasa de facto
Didhisiki déning:
Manuel Azana
{{{jabatan}}}
19391975
Diganti déning:
Juan Carlos I