Hanyakrawati

Saka Wikipédia Jawa, bauwarna mardika basa Jawa
Loncat ke navigasi Loncat ke pencarian

Sri Susuhunan Adiprabu Hanyakrawati Sénapati ing Alaga Mataram (lair: Kotagedhé, Yogyakarta, ? - tilar donya: Krapyak, Bantul, 1613) ya iku ratu kaloro Kasultanan Mataram sing mréntah taun 1601-1613. Sawisé sédané, panjenengané uga asring kasebat kanthi jejuluk Panembahan Séda ing Krapyak.[1] Raja iku ramané Sultan Agung, ratu paling ageng ana ing Mataram.

Silsilah kulawarga[besut | besut sumber]

Prabu Hanyakrawati asma asliné Radèn Mas Jolang,[1] minangka putra saka pasangan Panembahan Sénapati lan Ratu Mas Waskitajawi kang putriné Ki Ageng Penjawi panguwasa Pathi.[2]

Prabu Hanyakrawati nikah sing pisanan karo Ratu Tulungayu putri saka Panaraga, lan peputran Radèn Mas Wuryah utawa Adipati Martapura.[2] Banjur nikah manèh karo Ratu Mas Hadi utawa Dyah Banowati, putri Pangéran Benawa ratu Pajang, lan peputran Radèn Mas Rangsang utawa Sultan Agung lan adiné Ratu Wandansari.[2]

Mangsa pamaréntahan[besut | besut sumber]

Prabu Hanyakrawati akèh ngalami pambrontakan lan paprangan sajeroning 12 taun mangsa pamaréntahané.

Antara taun 1601-1604, Demak nglancaraké pambrontakan sing dipanggedhèni déning Pangéran Puger[3] utawa Radèn Mas Kentol Kejuron, ya iku putra kaloro Panembahan Sénapati kang lair saka garwa selir anama Nyai Adisara.[1] Ing taun 1607, genti Panaraga ngadakaké pambrontakan sing dipanggedhèni déning Pangéran Jayaraga utawa Radèn Mas Bethothot, kang ora liya adiné Prabu Hanyakrawati dhéwé.[1]

Taun 1612, Surabaya banjur bangkit, lan terus nglawan kakuwasaan Mataram nganti sawisé Prabu Hanyakrawati séda taun 1613.[1] Surabaya dipanggedhèni déning Pangéran Jayalengkara lan putrané Pangéran Pekik.[4] Nembé taun 1625 Sultan Agung bisa kasil tuntas ngatasi pambrontakan Surabaya sarta sekuthu-sekuthuné.[4]

Prabu Hanyakrawati uga ratu Mataram kang pisanan sing njalin gegayutan pulitik karo Kumpeni Walanda, mungkin minangka upaya ngadhepi Surabaya.[5] Ing taun 1613, panjenengané ngirim duta menyang Gubernur-Jendral Pieter Both ing Maluku, lan sawisé Kumpeni mbukak pos dagang ing palabuhan Jepara.[5]

Cathetan sikil[besut | besut sumber]

  1. a b c d e Soekmono 1981, kk. 56.
  2. a b c Moedjanto 1987, kk. 140.
  3. Sabdacarakatama 2009, kk. 99.
  4. a b Ricklefs & Nugraha 2008, kk. 86.
  5. a b Ricklefs & Nugraha 2008, kk. 84.


Wacanan[besut | besut sumber]


Kang sadurungé
Panembahan Sénapati
Panembahan Mataram
1601-1613
Kang sawisé
Adipati Martapura