Basa baku

Saka Wikipédia Jawa, bauwarna bébas abasa Jawa
Jump to navigation Jump to search

Basa baku (uga karan dhialèk baku utawa dhialèk kabakokaké) iku varian basa kang dianggo déning wong-wong sajeroning wacana umum.[1] Utawa, basa baku iku varian basa kang ngalami pambakonan. Sarana lelakon iku, basa ditata saperlu digawé paramasastrané lan bausastrané lan ditulisaké tumrap pustaka-pustaka rujukan mangkono.[1] Lumrahé, varian basa kang dibakokaké iku dhialèk enggon-enggonan kang dicaturaké ing laladan punjering padagangan lan pamaréntahan awit tumuwuh kabutuhan marang basa kanggo kaperlon kang ngungkuli kabutuhan basa enggon-enggonan. Basa baku kena plurisèntris[2] (contoné basa Arab, Inggris, Jerman, Parsi, Serbo-Kroasia, Prancis, Portugis, lan Spanyol)[3] utawa monosèntris (contoné basa Islan, Itali,[4] Jepang,[5] lan Ruslan[5]).[6] Basa tulis baku kala-kala ditembungaké sarana tembung Jerman Schriftsprache.

Sipat[besut | besut sumber]

Siji-sijiné sarat varian basa bisa dadi baku iku manawa varian iku kerep dianggo ing papan-papan umum utawa ing wacana umum.[1] Panyiptaning basa baku prèskriptif lumantar kabutuhan marang katunggalan nasional (budaya, pulitik, lan sosial) saéngga butuh varian basa kang dibakokaké lan dhedhasar kasarujukan.[butuh sitiran] Basa baku adaté nonjolaké:

  • Bausastra kang diakoni (éjaan lan kosatembung baku)
  • Paramasastra kang diakoni
  • Pangucap baku (tuturan dhidhikan)
  • Bebadan basa kang nemtokaké aturaning panganggoning basa; contoné Académie française utawa Real Academia Española
  • Status (légal) mawa undhang-undhang (racaké minangka basa resmi)
  • Panganggo ing papan umum kang tumama (ing pangadilan, bebadan lègislatif, sekolah)
  • Kanon sastra
  • Tuturan sarwa guna[7]
  • Turutan kang kaloka lan tinampa ing masarakat[7]
  • Cacah jiwa[7]
  • Tuturan kang dianggo ing siyaran lan médhia pawarta

Rujukan[besut | besut sumber]

  1. ^ a b c Finegan, Edward (2007). Language: Its Structure and Use (ed. 5th). Boston, MA, USA: Thomson Wadsworth. k. 14. ISBN 978-1-4130-3055-6. 
  2. ^ Clyne 1992
  3. ^ Kordić, Snježana (2014). Lengua y Nacionalismo [Language and Nationalism] (ing basa Spanish). Madrid: Euphonía Ediciones. kk. 79–151. ISBN 978-84-936668-8-0. OL 16814702W. 
  4. ^ Italian language. language-capitals.com
  5. ^ a b Clyne 1992, p. 3.
  6. ^ Daneš, František (1988). "Herausbildung und Reform von Standardsprachen" [Development and Reform of Standard Languages]. In Ammon, Ulrich; Dittmar, Norbert; Mattheier, Klaus J. Sociolinguistics: An International Handbook of the Science of Language and Society II. Handbücher zur Sprach-und Kommunikationswissenschaft 3.2. Berlin & New York: Mouton de Gruyter. k. 1507. ISBN 3-11-011645-6. OCLC 639109991. 
  7. ^ a b c Vahid, Ranjbar (2008). The standard language of Kurdish. Iran: Naqd-hall.