Artémis

Saka Wikipédia Jawa, bauwarna bébas abasa Jawa
(Dilih saka Artemis)
Artemis
Patung Artemis ing Muséum Vatikan.
Patung Artemis ing Muséum Vatikan.
Dewi perburuan, hutan, bukit, hewan liar, bulan
Simbul busur dan anak panah, rusa, anjing
Wong tuwa Zeus lan Leto
Sedulur Apollo
Kendaraan Kereta perang ingkang dipuntarik déning sepasang rusa
Padanan jroning mitologi Romawi Diana
Padanan jroning mitologi Etruska Artume

Artémis (Basa Yunani Ἄρτεμις ) wonten ing mitologi Yunani punika dèwi paburon, ngalam alasan, 'kéwan alas, kenya, lan pawukiran. Artémis punika ingkang nolak penyakit wonten ing para wanita lan kalebet dewi ingkang paring pitulung nalika proses lairan. Artemis punika putri saking Zeus lan Leto sarta kembaranipun Apollo. Artemis dipungambaraken minangka pemburu lan mbeta busur sarta anak panah [1]. Rusa lan wit siprus dipunkeramataken déning Artemis [1] . Artemis punika asalipun saking masa pra-Yunani [2][3][4][5].

Wonten ing pangembanganipun, Artemis kaubungaken kalihan Selene, dewi bulan Yunani ingkang asring dipungambaraken kalihan bulan sabut ing sirahipun. Nalika pungkasan masa Hellenistik ugi dipunwastani minangka dewi kelahiran ( dipunadaptasi saking tugasipun Eilethyia). Wonten ing mitologi Romawi Artemis ugi kawéntar minangka Diana lan ing mitologi Etruska kaubungaken kalihan dewi Artume. Kejawi punika ugi kaubungaken kalihan dewi Hekate.

Etimologi[besut | besut sumber]

Artemis nitih Kreta perang ingkang dipuntarik déning setunggal pasang rusa. Lukisan vas saking taun 450–425 SM, kapanggihaken wonten ing Boeotia.

Wonten hipotesis ingkang ngubungaken Artemis kalihan *h₂ŕ̥tḱos ("beruang") ingkang berakar saking Proto-Indo-Éropah amargi wontenipun pamujan dhateng Artemis ing Brauronialan Arkouditessa. Ananging wonten ugi ingkang ngubungaken kalihan nama saking Anatolia,[6][7]. Awit saking punika inggih istilah kangge beruang wonten ing Basa Hittis [8]. Bukti wiwitan babagan nama Artemis punika wonten ing lembaran linear B ingkang dipunpanggihaken wonten ing Pylos, wonten ing mriku kaserat A-TI-MI-TE.[9]. Dene Artemis kasebat ing Lydia minangka Artimus [10][11].

Wonten ing etimologi ingkang langkung tradisional babagan Yunani Kuno, nama Artemis kaubungaken kalihan "ἀρτεμής" (artemes), "aman",[12] utawi "ἄρταμος" (artamos) "penjagal".[13][14]

Pamujaan[besut | besut sumber]

Artemis minangka dewi hutan lan perbukitan punika dipunsembah ing Yunani Kuno. Praktek pamujaan ingkang kawéntar punika wonten ing Pulo Delos (papan wiyosipun), ing Attika, Brauron, ing Mounikhia (caket kalihan Piraeus lan ing Sparta. Tiyang Sparta kuno padatanipun paring sesembahan sadèrèngipun ngawontenaken kampanye militer amargi Dewi Artemis ugi kalebet salah satunggaling dewi pelindung kutha Sparta. Ing Sparta dipunwontenaken Artemis Orthia. Dene wonten ing kutha Athena, festival kanggé ngurmati Artemis punika ing antawisipun festival Elafebolia, Mounikhia, Kharisteria, lan Brauronia.

Ing Athena para priyantun èstri ingkang sampun caket kalihan masa nikah dipunkirim dhateng Kuil Artemis ing Brauron supados nglayani Sang Dewi setunggal taun dangunipun. Wonten ing masa kasebut ingkang nglayani punika dipunwastani arktoi utawi beruang betina kecil. Miturut mitor, wiwitanipun tradisi punika nalika wonten beruang ingkang asring dugi ing Brauron lan para warganipun paring dedhararan marang kéwan kasebut saéngga saya dangu beruang kasebut sansaya kutkuk. Ananging wonten priyantun èstri enèm ingkang ngganggu beruang kasebut saéngga kéwan kasebut mateni priyantun punika. Kakang saking priyantun èstri kasebut duka lajeng mateni beruang saéngga Artemis ugi duka lan ngedahaken para priyantun èstri ingkang enèm supados ngabdi wonten kuilipun. Sasampunipun telas masa ngabdinipun, para pengantèn ngobong busana jero ingkang kaginakaken nalika tasih prawan.

Pirsani ugi[besut | besut sumber]

Pranala Njawi[besut | besut sumber]

Cathetan suku[besut | besut sumber]

  1. ^ a b “Kekuasaannya adalah di bumi, terutama tempat-tempat yang belum terjamah, hutan dan bukit yang banyak dihuni hewan liar." Hammond dan Scullard (penyunting), The Oxford Classical Dictionary. (Oxford: Clarendon Press, 1970) hal. 126. Cacad sitiran: Invalid <ref> tag; name "Hammond" defined multiple times with different content
  2. ^ Rose, H. J. A Handbook of Greek Mythology, Dutton 1959, hal. 112
  3. ^ Guthrie, W. C. K. The Greeks and Their Gods, Beacon 1955, hal. 99
  4. ^ Homer menyebutnya sebagai Artemis Agrotera, Potnia Theron (Artemis dari Alam Liar, Ratu Para Binatang"
  5. ^ Homer, Iliad xxi 470
  6. ^ Campanile, Ann. Scuola Pisa 28 :305
  7. ^ Restelli, Aevum 37 :307, 312.
  8. ^ Charis: Essays in Honor of Sara A. Immerwahr, esai oleh Edwin L. Brown, "In Search of Anatolian Apollo", Hesperia Supplements 33 (2004:243-257) hal. 251: Artemis, sebagai saudari kembar Apollo, didisksuikan dalam hal. 251.
  9. ^ John Chadwick dan Lydia Baumbach, "The Mycenaean Greek Vocabulary" Glotta, 41.3./4. (1963:157-271) hal. 176, s.v. Ἂρτεμις, a-te-mi-to- (genitif); C. Souvinous, "A-TE-MI-TO dan A-TI-MI-TE", Kadmos9 1970:42-47; T. Christidis, "Further remarks on A-TE-MI-TO and A-TI-MI-TE", Kadmos 11 :125-28; Palaeolexicon, Word study tool of ancient languages;
  10. ^ Indogermanica et Caucasica: Festschrift fur Karl Horst Schmidt zum 65. Geburtstag (Studies in Indo-European language and culture), W. de Gruyter, 1994, Etyma Graeca, hal. 213-214, dalam Google books
  11. ^ Houwink ten Cate, The Luwian Population Groups of Lycia and Cilicia Aspera during the Hellenistic Period (Leiden) 1961, hal. 166, diamati dalam konteks ini oleh Brown 2004, hal. 252.
  12. ^ ἀρτεμής, Henry George Liddell, Robert Scott, A Greek-English Lexicon, On Perseus Digital Library
  13. ^ ἄρταμος, Henry George Liddell, Robert Scott, A Greek-English Lexicon, On Perseus Digital Library
  14. ^ Ἄρτεμις, Henry George Liddell, Robert Scott, A Greek-English Lexicon, On Perseus Digital Library; http://www.behindthename.com/name/artemis
Sumber artikel punika saking kaca situs web: "https://jv.wikipedia.org/w/index.php?title=Artémis&oldid=988773"