Étika

Saka Wikipédia, Bauwarna Mardika abasa Jawa / Saking Wikipédia, Bauwarna Mardika abasa Jawi
Langsung menyang: pandhu arah, pados
Filosofi

Philbar.png

Portal  

Etika punika saking basa Yunani “ethos”, inggih punika griya ingkang biasa kémawon, padhang suket, kabiyasan, adat, akhlak, watek, perasaan, sikap, lan cara pikir[1]. Menawi ing wangun jamak, ta etha, inggih punika adat kebiyasan.

Ing Kamus Ageng Basa Indonésia, étika dipuntegesaken minangka èlmu perkawis punapa ingkang saé lan punapa mboten saé lan perkawis hak lan kewajiban moral[2]. Sauntawisipun puniku, etik dipuntegesaken dhumateng kalih perkawis. Sepindhah, étik minangka kempalan asas minangka pangaji perkawis leres lan mboten leres ingkang dipun anut golongan utawi masarakat.

Ing Webster’s Dictionary, étika dipuntegesaken minangka èlmu perkawis tingkah lampah manungsa, prinsip-prinsip ingkang dipunruntutaken perkawis tindakan moral ingkang leres [3]. Saking paningalan punika, étika dipunpahami minangka èlmu ingkang nylidhiki pundi pedamelan ingkang dipun tingali saé lan pundi ingkang dipun anggep mboten saé kanthi migatosaken amal pedamelan manungsa setebih ingkang saged dipun ngertosi kalih akal pikiran.

Étika sanès sumber tambahan kanggé ajaran moral. Étika inggih punika filsafat utawi pamikiran kritis lan ingkang paling dhasar perkawis ajaran–ajaran lan paningalan–paningalan moral [4]. Dados étika inggih punika èlmu sanès ajaran. Punapa ingkang sampun dipuntélakaken Suseno punika, dipundhukung kalih pendhapatipun Bertens (2001;15), ingkang ngendikakaken bilih étika punika èlmu ingkang mbahas perkawis moralitas utawi perkawis manungsa setebihipun ingkang nggadhahi gegandhèngan kaliyan moralitas. Pripun tiyang kedah gesang, dipunngendikakaken wonten ing moral; menawi étika punika badhé ngertosi punapa tiyang kedah ndhèrèk ajaran moral tartamtu utawi punapa piyambaké mundhut sikap ingkang bertanggung jawab nalika dipunajengaken kalih pepintenan ajaran moral.

K.Bertens (2001) negesaken étika wonten ing tigang perkawis:

  1. Étika punika pangaji-pangaji lan norma–norma moral ingkang dados cepengan kalih tiyang utawi satunggiling kempalan menawi ngatur tingkah lampahipun.
  2. Etika punika kempalan asas utawi pangaji moral (kodhe ètik).
  3. Etika punika èlmu perkawis ingkang saé utawi mboten saé.

Umumipun étika punika sifatipun universal, lumampah umum wonten pundi–pundi utawi sifatipun mutlak. Nanging, keranten saben masarakat nggadhahi kabudayan ingkang sanès–sanès, mila sifatipun étika dados partikular utawi rélatif. Sifat étika ingkang rélatif utawi rélativisme étika, ngandhut teges menawi mboten wonten prinsip moral ingkang leres sacara universal, kaleresan sedaya prinsip moral sifatipun rélatif ing budaya utawi pilihan indhividhu [5]. Rélativisme étika dipun fahami minangka pakempalan dhoktrin ingkang wonten saking reflèksi ing kasanèsan–kasanèsan kapitadosanipun étika ing sapanjangipun wekdal lan ing antawisipun pepintenan indhividhu, pakempalan, lan masarakat. Wong (1998:539) nyamiaken rélativisme étika kaliyan rélativisme moral, ingkang tegesipun inggih punika sekempalan dhoktrin perkawis warni–warni kaputusan moral ing sapanjangipun jaman, masarakat, lan indhividhu. Rélativisme étika dipun bagi dados kalih bentuk, inggih punika rélativisme indhividhual lan rélativisme sosial [6].

Rélativisme indhividhual inggih punika téori ingkang njelasaken menawi indhividhu nggadhahi hak nemtokaken kaidah moralipun piyambak. Nanging kados punika, dipunakeni menawi kaidah moral kathahipun indhividhu wonten ing masarakat tartamtu wonten ing praktèkipun ketingal sami, keranten kamungkinan masarakat nggadhahi pengalaman ingkang sami. Rélativisme sosial inggih punika paningalan ingkang njelasaken menawi masarakat nggadhahi hak nemtokaken norma–norma moralipun piyembak. Donalson wonten ing Shomali (2001:35) nyatakaken menawi kaleresan moral punika namung kasepakatan kultural ing masarakat. Moralitas inggih punika istilah ingkang trep dipuntedahaken ing prilaku ingkang sacara sosial dipunsarujuki. Punika sababipun, panyaketan rélativisme étika dipun yakini menawi mboten wonten kaidah moral ingkag lumampah universal, saéngga punapa ingkang sacara moral dipuntingali saé wonten ing masarakat dipuntentokaken saking kayakinan masarakat ingkang sampun malembaga. Masarakat kalih pengalaman kultural ingkang sesanèsan mungkin mawon saged nganut paningalan ingkang sanès, nanging sami leresipun perkawis dhasar kaleresan lan kalepatanipun.

Absolutisme étika inggih punika lawan saking faham rélativisme étika. Ingkang nganut faham puniki yakin menawi wonten pepintenan kaleresan moral ingkang universal utawi wonten satunggal keleresan universal [7]. Absolutisme étika nggadhahi makna minangka paningalan ingkang nyatakaken menawi wonten setunggal moralitas ingkang leres. Kados pundi ingkang sampun diyakini kalih Wong (1996:442), menawi ing patentangan moral, kalih pihak mboten saged sami–sami leres, saéngga wonten setunggal mawon kaleresan perkawis ingkang dipunpatentangaken. Paningalan Wong dipun dhukung kalih Pojman, Bunting, William James, Unerman, kaliyan Harre lan Krautz. Pojman [8] upaminipun nyatakaken menawi pepintenan budaya ingkang sanès–sanès ing prinsip moralipun, pepintenan prinsip moral nggadhahi validitas universal. Sauntawisipun puniku, Bunting [9] langkung tresna ngginakaken istilah objèktivisme, sanès univèrsalisme, kalih tetimbangan menawi wonten prinsip ingkang saged dipuntrepaken wonten sedaya agèn manungsa ingkang rasional selaras kaliyan prinsip–prinsip ingkang mboten dipunakeni déning sebagéan agèn punika.

Gegandhènganipun kaliyan masalah kamutlakan (absolutisme), Pojman ngakeni menawi prinsip étika ingkang leres mboten mesthi sifatipun mutlak. Absolutisme punika salah setunggalipun wangun objèktivisme mawon, ingkang dipun yakini menami wonten setunggal sistem moral sejatos kalih kaidah moral ingkang khas. Pojman nawakaken konsèp absolutisme lunak, ingkang paningalanipun menawi wonten inti moralitas, inggih punika saprangkat larangan mejahaken tiyang ingkang mboten nggadhahi dosa, larangan dados durjana, mblénjani janji lan apus goroh. Sanèsipun puniku, wonten kawasan mboten gadhah tuwan, ingkang dados papan ngabsahaken rélativisme, upaminipun angger-angger perkawis pantangan sèksual lan hak milik.

Cathetan sikil[sunting | sunting sumber]

  1. ^ Berten, 2001:4; Van Ness 2010:14
  2. ^ Pusat Basa Depdiknas, 2002:308
  3. ^ Widjaja 1999
  4. ^ Suseno, 1987:14
  5. ^ Shomali 2001:33
  6. ^ Shomali 2001:34
  7. ^ Shomali 2001:38
  8. ^ Shomali 2001:39
  9. ^ Shomali 2001:40

Kapustakan[sunting | sunting sumber]

Handoyo dkk,Eko.2010.Etika Politik dan Pembangunan. Semarang: Widya Karya.

Sumber artikel punika saking kaca situs web: "http://jv.wikipedia.org/w/index.php?title=Étika&oldid=833611"