Mahisa Anabrang

Saka Wikipédia Jawa, bauwarna mardika basa Jawa
Loncat ke navigasi Loncat ke pencarian

Mahisa Anabrang utawa Kebo Anabrang utawa Kebo Arema (lair : - tilar donya: 1295 ) sawijine perwira karajan Singhasari sing dadi mahapatih ing Ekspedisi Pamalayu taun 1275 - 1293 .

Pangdam Pamalayu[besut | besut sumber]

Ing 1275 Kertanagara raja Singhasari , ngirim utusan kanggo netepake paseduluran karo Kerajaan Dharmasraya ing Sumatra . Pangiriman utusan iki dikenal minangka Ekspedisi Pamalayu . Ora ana siji Nagarakretagama utawa Pararaton sing nyebutake jeneng utusan ekspedisi kasebut.

Kidung Panji Wijayakrama kasebut jeneng utusan Ekspedisi Pamalayu, Mahisa Anabrang , sing artine "nyabrang kebo". Ana kamungkinan sing iki ora jeneng asli, utawa sing penulis lagu ora ngerti apa tegese jeneng komandan.

Ekspedisi Pamalayu sing dipimpin dening Mahisa Anabrang kasil sukses. Nagarakretagama nyathet yen wong Melayu kalebu ing koloni Singhasari, saliyané Bali , Pahang , Gurun, lan Bakulapura. Utusan Pamalayu bali menyang Jawa nalika taun 1293 karo rong putri wadon sing dijenengi Dara Jingga lan Dara Petak , sing asring dituturi karo Kertanagara . Nanging Kertanagara gugur taun sadurungé amarga pemberontakan Jayakatwang . Putra menantu Kertanagara sing jenenge Raden Wijaya wis berhasil ngalahake Jayakatwang lan mbangun Kerajaan Majapahit , mula dheweke nampi pertandhingan kasebut.

Gugur ing tugas[besut | besut sumber]

Ing taun 1295 pambrontakan pisanan marang Kerajaan Majapahit digawa dening adipati Tuban Ranggalawe . Prastawa kasebut kasebut ing Pararaton, nanging teks iki ora nyebutake sapa sing bisa ngalahake Ranggalawe. Kidung Panji Wijayakrama lan Kidung Ranggalawe ngandhakake babagan crita Ranggalawe, lan ngandhakake yen wong sing mateni adipati Tuban yaiku Mahisa Anabrang.

Konon sing dikarepake Majapahit dipimpin dening Nambi , Lembu Sora , lan Mahisa Anabrang sing arep numpes Ranggalawe. Peperangan iki dumadi ing tlaga Tambak Beras. Mahisa Anabrang nglawan Ranggalawe ing kali, sing dimenangi Mahisa Anabrang. Sora sapi Sora, sing paman Ranggalawe, ora kepengin ndeleng keponakane. Dheweke banjur mateni Mahisa Anabrang, kanca saka dheweke. Ranggalawe mati ing pungkasan perang sipil ing sajarah Majapahit.

Song saka Sorandaka ngandhani yen kulawarga Mahisa Anabrang ora wani nyuwun pidana kanggo Lembu Sora amarga dheweke minangka penikmat favorit Raden Wijaya . Namung taun 1300 , putra Mahisa Anabrang, Mahisa Taruna pikantuk bantuan tokoh Mahapati .[butuh sitiran] Dheweke uga bisa nyingkirake Ox Sora saka pangkat pamarintahan Majapahit. Acara sabanjure yaiku mateni Lemb Sora dening pasukan Nambi amarga fitnah sing diluncurake dening Mahapati.

Identifikasi karo Adwayabrahma[besut | besut sumber]

Mahisa Anabrang bali menyang Jawa ing taun 1293 kanthi loro puteri Melayu sing jenenge Dara Jingga lan Dara Petak . Miturut Pararaton , Radèn Wijaya njupuk Dara Petak minangka garwa lan marang Dara Orange menyang "dewa" (sira alaki dewa), kang tegese bangsawan. Dara Jingga banjur nglairake anak lanang kang dijenengi Lord Janaka sing banjur dadi raja Minangkabau kanthi gelar Mantrolot Warmadewa. Sawetara sumber nyebutake jeneng iki minangka jeneng liyane kanggo Adityawarman . Nanging profesor Uli Kozok percaya yen judhul Warmadewa yaiku Akarendrawarman , paman saka Adityawarman .

Jeneng bapak Adityawarman yaiku Adwayawarman miturut prasasti Kuburajo utawa Prasasti Adwayadwaja miturut prasasti Bukit Gombak. Judul sing padha yaiku Dyah Adwayabrahma , uga ing prasasti Padangroco, minangka salah sijining patung patung Amoghapasa sing digawa menyang Sumatra nalika taun 1286 . Ana tulisan ing prasasti sing Adwayabrahma, sing njabat rakryan mahamantri , minangka pejabat tinggi kanggo raja-raja karajan. Mangkono ana anggapan yen tokoh Adwayabrahma minangka karakter sing padha karo Mahisa Anabrang, utusan Pamalayu. Nanging anggepan yen utusan Pamalayu padha karo pimpinan kelompok Amoghapasa isih butuh bukti tambahan kanggo nguatake.

Identifikasi karo Indrawarman[besut | besut sumber]

Miturut sumber saka Batak[butuh sitiran] , jeneng komandan pasukan Singhasari sing dikirim kanggo nelukake Sumatra yaiku Indrawarman . Tokoh iki banjur ora gelem ngakoni kadhaulatan Majapahit minangka kelanjutan saka Singhasari. Indrawarman banjur ngadegake Kerajaan Silo ing Simalungun.

Nalika taun 1339, pasukan Majapahit teka ing Adityawarman ing rangka ngleksanakake Sumpah Palapa . Adityawarman minangka wakil raja Majapahit bisa nelukake Silo. Indrawarman kacarita tiwas dening serangan kasebut. Miturut legenda, Indrawarman ora tau bali menyang Jawa, saengga angel kanggo nyamakake karo karakter Mahisa Anabrang sing bali menyang Jawa ing taun 1293 .

Pranala njaba[besut | besut sumber]

Sastra[besut | besut sumber]

  • Poesponegoro & Notosusanto (ed.). 1990 Sejarah Nasional Volume II . Jakarta: Balai Pustaka
  • Mangkudimedja RM. 1979. Pararaton Fiber Volume 2 . Jakarta: Departemen Pendidikan lan Kebudayaan, Proyek Penerbitan Buku Sastra Indonesia dan Daerah
  • Slamet Muljana . 2005. Menyang Peak of Grandeur (diterbitake taun 1965). Yogyakarta: LKIS
  • Slamet Muljana . 1979. Nagarakretagama lan Interpretasi Sajarah . Jakarta: Bhratara
  • Slamet Muljana . 2005. Kejaba karajan Jindu-Jawa lan munculna negara-negara Islam ing Nusantara (diterbitake taun 1968). Yogyakarta: LKIS
  • Slamet Muljana . 2006. Sriwijaya (diterbitake taun 1960). Yogyakarta: LKIS