Tetanduran paku

Saka Wikipédia, Bauwarna Mardika abasa Jawa / Saking Wikipédia, Bauwarna Mardika abasa Jawi
(Dipunpindhah saking Paku-pakuan)
Langsung menyang: pandhu arah, pados
Tetanduran paku (Pteridophyta)
Polystichum setiferum
Klasifikasi èlmiah
krajan: Plantae
divisio: Pteridophyta
Kelas

Psilotopsida
Equisetopsida
Marattiopsida
Polypodiopsida

Tetanduran paku (utawa paku-pakuan, Pteridophyta utawa Filicophyta), iku sawijining divisio tetanduran sing wis duwé sistem pambuluh sejati (kormus) nanging ora ngasilaké wiji kanggo réprodhuksiné. Alih-alih wiji, klompok tetanduran iki isih migunakaké spora minangka alat tangkar-tumangkar generatifé, padha karo lumut lan fungi.

Tetanduran paku kasebar ing saindhenging bagéyan donya, kejaba dhaérah salju langgeng lan dhaérah garing (gurun). Total spesies sing dikawruhi mèh 10.000 (diprakirakaké 3000 ing antarané tuwuh ing Indonésia), sebagéyan gedhé tuwuh ing dhaérah tropika teles sing lembab. Tetanduran iki cenderung ora tahan karo kahanan banyu sing winates, mungel mèlu prilaku moyangé ing jaman Karbon, sing uga ditepungi minangka wektu kaemasan tetanduran paku amarga ngrajani alas-alas ing bumi. Serasah alas tetanduran ing jaman iki sing dadi fosil saiki ditambang wong minangka batu bara.

Morfologi[sunting | sunting sumber]

Wanguné tetanduran paku manéka warna, ana sing arupa wit (paku wit, biasané ora ana cawangé), epifit, ngambang ing banyu, hidrofit, nanging biasané arupa terna mawa rizoma sing nggremet ing lemah utawa humus lan ental (basa Inggris frond) sing nyangga godhong kanthi manéka ukuran (nganti 6 m). Ental sing isih enom mesthi nggulung (kaya gagang biola) lan dadi sawijining ciri khas tetanduran paku. Godhong pakis mèh mesthi godhongé majemuk. Asring ditemoni tetanduran paku ndhominasi vègetasi sawijining papan saéngga mbentuk belukar sing wiyar lan ngesuk tetanduran liyané.

Dhaur urip (metagenesis)[sunting | sunting sumber]

Protalium (panah abang) karo tetanduran paku enom

Dhaur urip tetanduran paku nepungi pagiliran keturunan, sing kapérang saka rong fase utama: gametofit lan sporofit. Tetanduran paku sing gampang dideleng arupa wangun fase sporofit amarga ngasilaké spora. Wangun génerasi fase gametofit dijenengi protalus (prothallus) utawa protalium (prothallium), sing awujud tetanduran cilik wujud lembaran werna ijo, mèmper lumut ati, ora duwé oyot (nanging duwé rizoid minangka panggantiné), ora duwé watang, ora duwé godhong. Prothallium tuwuh saka spora sing tiba ing papan sing lembab. Saka prothallium tuwuh anteridium (antheridium, organ pangasil spermatozoid utawa sel kelamin jantan) lan arkegonium (archegonium, organ pangasil ovum utawa sel endhog). Pambuahan mutlak merlokaké pambiyantu banyu minangka medhia spermatozoid pindhah nuju arkegonium. Ovum sing wis dibuahi tuwuh dadi zigot, sing yèn wis tekan titi wanciné tuwuh dadi tetanduran paku anyar.

Tetanduran wiji (Spermatophyta) uga duwé dhaur kaya mangkéné nanging wis ngalami evolusi luwih adoh saéngga tahap gametofit ora mandhiri. Spora sing diasilaké langsung tuwuh dadi benang sari utawa kanthong embrio.

Klasifikasi[sunting | sunting sumber]

Sacara tradhisional, Pteridophyta nyakup kabèh kormofita duwé spora, kejaba lumut ati, lumut tandhuk, lan tetanduran lumut. Saliyané paku sejati (kelas Filicinae), klebu uga paku buntut jaran (Equisetinae), rane lan paku kawat (Lycopodiinae), Psilotum (Psilotinae), sarta Isoetes (Isoetinae). Tekan saiki èlmu sing nyinaoni klompok-klompok iki disebut pteridologi lan ahliné disebut pteridolog.

Smith et al. (2006)[1] ngajokaké révisi sing cukup kuwat adhedhasar data morfologi lan molekular. Adhedasar klasifikasi paling anyar iki, Lycophyta (rane, paku kawat, lan Isoetes) arupa tetanduran mawa pembuluh sing pisanan kapisah saka liyané, éwadéné paku-pakuan sarta tetanduran wiji ana ing klompok liya. sabanjuré katon yèn kabèh kormofita duwé spora sing kasisa kagabung sajroning saklompok gedhé, sing patut ditelakaké minangka anggota divisio tetanduran paku (Pteridophyta). Saka asil révisi iki uga katon yèn sapérangan paku-pakuan sing biyèn dianggep minangka paku primitif (kayata Psilotum) nyatané luwih cerak kekerabatané karo paku tunjuk langit (Helminthostachys), sauntara paku buntut jaran (Equisetum') padha ceraké karo paku sejati marang Marattia.

Kanthi mangkono, adhedhasar klasifikasi anyar iki, tetanduran paku bisa diklompokaké mangkéné:

Divisio: Lycophyta
mawa siji kelas: Lycopsida.

Divisio: Pteridophyta
mawa patang kelas monofiletik:

Divisi pungkasan iki nyakup kabèh tetanduran sing biasa ditepungi minangka paku sejati. Ing ngisor iki klasifikasi lengkap miturut Smith et al. (2006):

Kelas Psilotopsida
Bangsa Ophioglossales
Suku Ophioglossaceae (klebu Botrychiaceae, Helminthostachyaceae)
Bangsa Psilotales
Suku Psilotaceae (klebu Tmesipteridaceae)
Kelas Equisetopsida [=Sphenopsida]
Bangsa Equisetales
Suku Equisetaceae
Kelas Marattiopsida
Bangsa Marattiales
Suku Marattiaceae (klebu Angiopteridaceae, Christenseniaceae, Danaeaceae, Kaulfussiaceae)
Kelas Polypodiopsida [=Filicopsida, Pteridopsida]
Bangsa Osmundales
Suku Osmundaceae
Bangsa Hymenophyllales
Suku Hymenophyllaceae (klebu Trichomanaceae)
Bangsa Gleicheniales
Suku Gleicheniaceae (klebu Dicranopteridaceae, Stromatopteridaceae)
Suku Dipteridaceae (klebu Cheiropleuriaceae)
Suku Matoniaceae
Bangsa Schizaeales
Suku Lygodiaceae
Suku Anemiaceae (klebu Mohriaceae)
Suku Schizaeaceae
Bangsa Salviniales
Suku Marsileaceae (klebu Pilulariaceae)
Suku Salviniaceae (klebu Azollaceae)
Bangsa Cyatheales
Suku Thyrsopteridaceae
Suku Loxomataceae
Suku Culcitaceae
Suku Plagiogyriaceae
Suku Cibotiaceae
Suku Cyatheaceae (klebu Alsophilaceae, Hymenophyllopsidaceae)
Suku Dicksoniaceae (klebu Lophosoriaceae)
Suku Metaxyaceae
Bangsa Polypodiales
Suku Lindsaeaceae (klebu Cystodiaceae, Lonchitidaceae)
Suku Saccolomataceae
Suku Dennstaedtiaceae (klebu Hypolepidaceae, Monachosoraceae, Pteridiaceae)
Suku Pteridaceae (klebu Acrostichaceae, Actiniopteridaceae, Adiantaceae, Anopteraceae, Antrophyaceae, Ceratopteridaceae, Cheilanthaceae, Cryptogrammaceae, Hemionitidaceae, Negripteridaceae, Parkeriaceae, Platyzomataceae, Sinopteridaceae, Taenitidaceae, Vittariaceae)
Suku Aspleniaceae
Suku Thelypteridaceae
Suku Woodsiaceae (klebu Athyriaceae, Cystopteridaceae)
Suku Blechnaceae (klebu Stenochlaenaceae)
Suku Onocleaceae
Suku Dryopteridaceae (klebu Aspidiaceae, Bolbitidaceae, Elaphoglossaceae, Hypodematiaceae, Peranemataceae)
Suku Lomariopsidaceae (klebu Nephrolepidaceae
Suku Tectariaceae
Suku Oleandraceae
Suku Davalliaceae
Suku Polypodiaceae (klebu Drynariaceae, Grammitidaceae, Gymnogrammitidaceae, Loxogrammaceae, Platyceriaceae, Pleurisoriopsidaceae)

Delengen uga[sunting | sunting sumber]

Cathetan sikil[sunting | sunting sumber]

  1. ^ [1]Smith AR, Pryer KM, Schuettpelz E, Korall P, Schneider H, Wolf PG 2006. A classification for extant ferns. Taxon 55:705-731.

Pranala njaba[sunting | sunting sumber]

Commons-logo.svg
Wikimedia Commons gadhah galeri bab:
Sumber artikel punika saking kaca situs web: "http://jv.wikipedia.org/w/index.php?title=Tetanduran_paku&oldid=786698"