Kapuloan Galapagos

Saka Wikipédia Jawa, bauwarna bébas abasa Jawa
(Dilih saka Kapuloan Galápagos)
Situs Warisan Donya UNESCO
The World Heritage
Kapuloan Galapagos
Jeneng Kapuloan Galapagos
(Jeneng Inggris) Galapagos Islands
(Jeneng Prancis) Iles Galapagos
Nagara Ekuador
Wiyar 7.665,14 km²
Kriteria (i), (ii), (iii), (iv)
Didhaftaraké 1978
Diperpanjang 2001
Situs web Situs UNESCO
Kapuloan Galápagos

Kapuloan Galápagos utawa Galapagos waé iku nagara kapuloan sing kapérang saka 13 pulo-pulo mawa geni lan wewaton sing ana ing Samodra Pasifik watara 1.000 kilomèter sisih kulon pasisir Amérika Kidul.

Sacara pulitis, Galapagos arupa péranganing Ekuador. Pulo paling tuwané umuré watara 4 yuta taun lan sing paling enom isih sajeroning prosès pambentukan. Galapagos pancèn arupa salah siji laladan gunung geni sing paling aktif ing donya.

Galapagos misuwur amarga gunggung spésies endemisé sing gedhé lan panlitèn sing dilakokaké déning Charles Darwin sing nggawa panjenengané nemu téyori selèksi alam.

Kapuloan iki dipérang dadi rong wilahan: lor lan kidul khatulistiwa. Garis khatulistiwa ngliwati pérangan lor pulo gedhé dhéwé, Isabela.

Galapagos dikukuhaké minangka cagar alam taun 1959, ngreksa 97,5% wewengkon kapuloan iki. Sisané diwènèhaké marang pamukiman manungsa sing wis ana wektu iku. Watara 1.000 nganti 2.000 wong manggon ing kana. Taun 1972 sawijining sènsus dilakokaké lan 3.488 jiwa kacathet. Tekan taun 1980-an, gunggung iki wis mundhak nganti 15.000 wong.

Taun 1986 lautan ing saubengé ditélakaké minangka cadhangan kalautan. UNESCO ngukuhaké Galapagos minangka Situs Warisan Donya taun 1978 sing banjur diperpanjang nalika Dhésèmber 2001 kanggo nglebokaké wewengkon cadhangan kalautan. Yayasan Charles Darwin sing didhèdikasikaké kanggo njaga kapuloan iki diyasa ing Bèlgi taun 1959.

Spesies sing wigati kalebu:

  • Iguana dharat, Conolophus subcristatus
  • Iguana laut, Amblyrhynchus cristatus (siji-sijiné jinis iguana sing mangan panganan saka laut)
  • Bulus Raksasa Galapgos, Geochelone elephantopus, ditepungi minangka Galápago sajeroning basa Spanyol, iku kéwan sing dadi asal jeneng kapuloan iki.
  • 13 spésies endemis manuk kutilang.
  • Pinguin Galapagos, Spheniscus mendiculus
  • Manuk laut sing ora mabur, Nannopterum harrisi

Pulo-pulo[besut | besut sumber]

Jeneng pulo-pulo gedhé ing Kapuloan Galapagos ya iku:

  • San Cristóbal
  • Española
  • Santa Fé
  • Genovesa
  • Floreana
  • South Plaza
  • Santa Cruz
  • Baltra
  • North Seymour
  • Marchena
  • Pinzón
  • Rábida
  • Bartolomé
  • Santiago
  • Pinta
  • Isabela
  • Fernandina
  • Wolf
  • Darwin

Pranala njaba[besut | besut sumber]