Alas bakau

Saka Wikipédia, Bauwarna Mardika abasa Jawa / Saking Wikipédia, Bauwarna Mardika abasa Jawi
Langsung menyang: pandhu arah, pados
Pandangan saka ndhuwur lan ngisor banyu cedak wit bakau
Alas Bakau ing Puerto Rico

Alas Bakau utawa alas mangrove yaiku alas sing ana ing rawa-rawa sing banyuné payau sing biyasane ing garis pantai uga dipengaruhi pasang surut banyu laut.[1] Alas iki urip khususe ing panggonan kang kadadean pelempungan lan akumulasi bahan organik. [2] Alas iki bisa urip ing teluk-teluk sing kalindung saka gempurab ombak, uga bisa urip ing kali-kali sing banyuné alon lan ana endapan lempung sing digawa saka hulu.[1] Ekosistem alas bakau duweni sifat khas, amarga anane lempung sing ngakibatake kurangé aerasi lemah; salinitas lemahé dhuwur; uga ngalami daur penggenangan saka pasang surut banyu laut.[1]Wit-witan sing bisa urip ing panggonan kaya ngene mung sithik lan jenis-jenisé akeh-akeh nduweni sipat khas alas bakau amarga wis ngalami proses adaptasi lan evolusi.[1]

Amba lan Panyebarané[sunting | sunting sumber]

Alas-alas bakau kasebar ing bagean kang cukup panas ing donya, utamané ing sakupenge khatulistiwa ing wilayah tropika lan sithik subtropika.[3] Ambané alas bakau ing Indonesia antarané 2,5 tekan 4,5 yuta hektar, yaiku mangrove sing paling amba ing donya.Ngluwihi Brazil (1,3 yuta ha), Nigeria (1,1 yuta ha) lan Australia (0,97 ha). Melebihi Brazil (1,3 juta ha), Nigeria (1,1 juta ha) lan Australia (0,97 ha) (Spalding dkk, 1997 dalam Noor dkk, 1999).[3] Ing Indonesia, alas mangrove sing amba ana ing sakupenge Dangkalan Sunda sing relatif tenang lan panggoné kali-kali tumuju laut. Yaiku ing pantai wtan Sumatra, lan pantai kulon sarta kidul Kalimantan.[3] Ing pantai lor Jawa, alas-alas iki wis suwe kekikis amarga kabutuhan pendhudhuk karo lahan.[4]

Ing bagian wétan Indonésia, ing pinggir dangkalan Sahul, alas-alas mangrove sing isih apik ana ing pantai kulon rada lor Papua, utamané ing sekitaré Teluk Bintuni.[4] Mangrove ing Papua amabané 1,3 yuta ha, sapertelon saka ambané alas bakau ing Indonesia.[5]

Lingkungan Fisik lan Zonasi[sunting | sunting sumber]

Jinis-jinis wit-witan alas bakau iki duweni reaksi karo variasi-variasi lingkungan fisik, mula ndadekaké zona-zona vegetasi khusus[5]. Faktor-faktor lingkungn fisik kuwi yaiku:[5]

Jinis lemah[sunting | sunting sumber]

Minangka wilayah pangendapan, substrat ing pesisir beda adoh. [6] Sing paling umum yaiku alas bakau urip ing dhuwur lempung sing kacampur bahan organik.[5] Nanging ing liya nggon, bahan organik iki akeh porsine ; malah ana uga alas bakau kang urip ana ing tanah gambut.[5]

Terpaan ombak[sunting | sunting sumber]

Bagian njaba utawa luar atau bagian ngarep alas bakau sing ngadep laut asring ngalami terpaan ombak sing banter.[5] Ora kaya bagian njeroné sing luwih tenang.[5]

Genangan akibat banyu pasang[sunting | sunting sumber]

Bagian njaba uga ngalami genangan banyu pasang sing paling suwe dibandingaké bagian sing liyané; malah kadang-kadang terus karendem. Sing bagian liyané paling karendem nalika banyuné pasang tekan rong neter.[5] Jinis-jinis bakau (Rhizophora spp.) biasané urip ing bagian paling njaba lan kerep digempur ombak. Bakau Rhizophora apiculata lan R. mucronata urip ning dhuwur lempung. Dene bakau R. stylosa lan perepat (Sonneratia alba) urip ing dhuwur pasir sing ana lempungé.[5] Ing bagian laut sing luwih tenang urip api-api hitam (Avicennia alba) ing zona sing paling njaba utawa zona pionir.[5] Ing bagian rada njero, sing isih kena pasang dhuwur, biasane ana campuran bakau R. mucronata karo jinis-jinis kendeka (Bruguiera spp.), kaboa (Aegiceras corniculata) lan liya-liyané. Dene ing pinggir kali, sing banyuné tawar, biasane ana nipah (Nypa fruticans), pidada (Sonneratia caseolaris) lan bintaro (Cerbera spp.).[5] Ing bagian sing luwih garing ana nirih (Xylocarpus spp.), teruntum (Lumnitzera racemosa), dungun (Heritiera littoralis) lan kayu buta-buta (Excoecaria agallocha).[5]

Bentuk-bentuk adaptasi[sunting | sunting sumber]

Ngadepi lingkungan sing ekstrem ing alas bakau, wit-witan adaptasine nganggo maneka warna cara.[7] Didelok saka fisik, akeh-akeh vegetasi mangrove nguripaké organ khas kanggo nahan urip.Kayata macem-macem bentuk oyot lan kelenjar uyah ing godhong. [8] Nanging ana uga bentuk-bentuk adaptasi fisiologis.[7] Wit-wit bakau (Rhizophora spp.), sing biasané urip ing zona paling njaba, ngembangake oyot tunjang (stilt root) kanggo nahan saka terjangan ombak.[7] Jinis-jinis api-api (Avicennia spp.) lan pidada (Sonneratia spp.) bisa nuwuhake akar napas (pneumatophore) sing metu saka lempung kanggo njupuk oksigen saka udara.[7]

Kasugihan Flora[sunting | sunting sumber]

Akeh wit-witan kang bisa ditemokaké ing alas bakau. [7]Nanging mung sekitar 54 spesies saka 20 genera, anggota saka sekitar 16 suku sing dianggep jenis mangrove sejati.[7] Yaiku jenis-jenis sing ditemokaké urip mung ing alas bakau langka ditemokaké ing liyane.[7]

Saka jenis-jenis kuwi, sekitar 39 jenis ditemokaké urip ing Indonesia; ndadekaké alas bakau ing Indonesia dadi alas bakau paling sugih ing kawasan samodra Hindia lan Pasifik.[7] Total jenis sakabehan sing wis dingerteni, kalebu jenis mangrove melon, yaiku 202 spesies (Noor dkk, 1999).[7] Ing ngisor iki daftar suku lan genus mangrove sejati, sekalian jumlah jenise (dimodifikasi saka Tomlinson, 1986).[7]

Panyusun utama[sunting | sunting sumber]

Suku Genus, jumlah spesies
Acanthaceae (syn.: Avicenniaceae atau Verbenaceae) Avicennia (api-api), 9
Combretaceae Laguncularia, 11; Lumnitzera (teruntum), 2
Arecaceae Nypa (nipah), 1
Rhizophoraceae   Bruguiera (kendeka), 6; Ceriops (tengar), 2; Kandelia (berus-berus), 1; Rhizophora (bakau), 8
Sonneratiaceae Sonneratia (pidada), 5

Panyusun minor[sunting | sunting sumber]

Paku laut, Acrostichum aureum.
Suku Genus, jumlah spesies
Acanthaceae Acanthus (jeruju), 1; Bravaisia, 2
Bombacaceae Camptostemon, 2
Cyperaceae Fimbristylis (mendong), 1
Euphorbiaceae Excoecaria (kayu buta-buta), 2
Lythraceae Pemphis (cantigi laut), 1
Meliaceae Xylocarpus (nirih), 2
Myrsinaceae Aegiceras (kaboa), 2
Myrtaceae Osbornia, 1
Pellicieraceae Pelliciera, 1
Plumbaginaceae   Aegialitis, 2
Pteridaceae Acrostichum (paku laut), 3
Rubiaceae Scyphiphora, 1
Sterculiaceae Heritiera (dungun)2, 3

Gallery[sunting | sunting sumber]

Pranala njaba[sunting | sunting sumber]

Cathetan suku[sunting | sunting sumber]

  1. ^ a b c d (id) www.lablink.or.id
  2. ^ (id)[Anwar, J., S.J. Damanik, N. Hisyam, dan A. Whitten. 1984. Ekologi Ekosistem Sumatra. Gadjah Mada Univ. Press. Yogyakarta.]
  3. ^ a b c (id) mangrove.org
  4. ^ a b www.attayaya.net
  5. ^ a b c d e f g h i j k l www.ubb.ac.id
  6. ^ (en)[Tomlinson, P. B., 1986: The Botany of Mangroves, Cambridge University Press.]
  7. ^ a b c d e f g h i j www.mangrovemengare.com
  8. ^ (id)[Noor, Y.R., M. Khazali, dan I.N.N. Suryadiputra. 1999. Panduan Pengenalan Mangrove di Indonesia. PKA/WI-IP. Bogor.]
Sumber artikel punika saking kaca situs web: "http://jv.wikipedia.org/w/index.php?title=Alas_bakau&oldid=846155"