Tok Pisin

Saka Wikipédia Jawa, bauwarna bébas abasa Jawa
Tok Pisin
Asal Papua Nugini
Panyatur asli
120 (2004)[1]
4 yuta L2 speakers (ora ana tanggal)[2]
Kréol Inggris
  • Pasifik
    • Tok Pisin
Aksara Latin (Aksara Tok Pisin)
Braille Pijin
Status resmi
Basa resmi ing
Papua Nugini
Kodhe basa
ISO 639-2 tpi
ISO 639-3 tpi
Glottolog tokp1240[3]
Linguasphere 52-ABB-cc
Artikel iki ngandhut lambang-lambang fonètis AFI. Tanpa sengkuyungan tèhnis sing trep, Sampéyan namung bakal ndeleng lambang-lambang pitakon, kothak, utawa liyané, dudu pralambang Unicode.

Tok Pisin (Tok Pisin [ˌtokpiˈsin]) iku salah sawijining basa kréol sing ana ing Papua Nugini. Basa iki basa resmi ing Papua Nugini lan basa sing dipituturaké ing saindenging nagara iku. Sanajan ta mangkono, ing sawetara tlatah: Western, Gulf, Central, Oro, lan Teluk Milne, tuturané basa iki isih anyar lan ora umum mliginé kanggo para wong tuwa. Tok Pisin dadi basa sing madeg ijen sanajan kawitané mligi minangka basa kanggo dol-tinuku, utawa diarani pijin. Déning panyatur basa Inggris, basa iki diarani New Guinea Pidgin (Pijin Nugini) utawa Pidgin English (Basa Inggris Pijin).

Ing Papua Nugini, ana kira-kira antara lima nganti enem yuta wong nganggo basa Tok Pisin ing sawetara tataran, sanajan ora kabéh bisa ngomong basa iki ing cara sing apik.Akèh sing nyinaoni basa iki dadi basa ibu, mliginé bocah-bocah sing wong tuwané utawa embahé nganggo basa bédha-bédha. Saliyané iku dipituturaké ing tlatah kutha, pulisi lan tentara uga nganggo basa Tok Pisin kanggo talimarga dina-dina, sanajan ora nganti lancar (tok ples), utawa nyinaoni basa liyané, sakbaré Tok Pisin (lan manawa Inggris). Ana manawa sakyuta wong sing nganggo basa Tok Pisin dadi basa mliginé saiki.

Jeneng Tok Pisin[besut | besut sumber]

A 1971 reference book on Tok Pisin (then called Melanesian Pidgin).

Tok asalé saka tembung Basa Inggris "talk", nanging uga duwé pangetrap sing amba, uga njarwakaké "aba", "sesorah", or "basa". Sawetara Pisin asalé saka basa Inggris ya iku pidgin; ukara iki pungkasané ngetrap saka arti dedagangan, sing arupa lumrah ing sesambungan antar bangsa. ‘’Tok Pisin’’ uga mau minangka ‘’’Pijin Gini Anyar’’’(New Guinea Pidgin) [4] ing Basa Inggris. Kanggo warga Papua Nugini panyatur Basa Inggris, Tok Pisin mung diarani “Pijin” waé.[5]. Nanging para ahli basa luwih seneng nganggo ukara ‘’’Tok Pisin’’’ amarga nganggep basa iki adeg-adeg dhéwé lan ora namung ‘’lingua franca’’ sing dianggo sesambungan warga sing bédha basané. Iku amarga basa iki uga wis dadi basa ibuné akèh wong.

Gegebengan[besut | besut sumber]

Basa Tok Pisin iku asil saka amoran déning rena-rena wong kapuloan Pasifik sing ngganggo basa sing bédha-bédha. Wong-wong iki digawa ing kebon-kebon ing tlatah Queensland lan pulo-pulo liyané. Saka kono, para bau iki ngembangaké basa pijin kanggo sesambungan, lan njupuk tembung-tembungé mligané saka basa Inggris. Kajaba Inggris, uga njupuk saka Basa Jérman, Basa Melayu, Basa Portugis lan basane dhéwé sing kalebu Basa-basa Austronésia kaya ta Basa Kuanua sing dipituturaké Wong Tolai ing East New Britain.

Pijin adhedhasar Inggris iki dadi Tok Pisin ing sisih Papua Nugini Jérman sing nganggo Basa Unserdeutsch, basa kréol adhedhasar Basa Jérman. Basa iki didhadékaké basa lingua franca –lan basa sesambungan padinan antaraning nayaka karo wargané, lan antaraning wong sing bédha basané. Tok Pisin lan sadhulurané Basa Bislama ing Vanuatu lan Basa Pijin ing Kapuloan Solomon dianggep rata dadi dhialèk Basa Inggris Pijin Melanesia utara Basa ‘’Neo Melanesia’’.

Dikara Resmi[besut | besut sumber]

Bebarengan karo Basa Inggris lan Hiri Motu, Basa Tok Pisin dadi salah sawijining basa resmi ing Papua Nugini. Basa iki dipituturaké ing dhébat-dhébatan national parliament. Seseratan pamaréntah akèh ditulis ing basa Inggris, nanging kaya kampanye, utawa wara-wara umum racaké nganggo Tok Pisin, sebagén utawa kabèh. Sanajan basa sesambungan ing pangajaran dipituturaké ing Basa Inggris, ana sekolah-sekolah sing nganggo Basa Tok Pisin mligané nganti kelas telu SD kanggo ngembangaké kapinteran maca tulis saka pramila.

Rujukan[besut | besut sumber]

  1. ^ Tok Pisin ing Ethnologue (éd. ka-18, 2015)
  2. ^ Tok Pisin ing Ethnologue (ed. ka-15, 2005)
  3. ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, eds. (2017). "Tok Pisin". Glottolog 3.0. Jena, Jerman: Max Planck Institute for the Science of Human History. 
  4. ^ E.g. Nupela Testamen bilong Bikpela Jisas Kraist, 1969.
  5. ^ The published court reports of Papua New Guinea refer to Tok Pisin as "Pidgin": see for example Schubert v The State [1979] PNGLR 66.