Wasir

Saka Wikipédia Jawa, bauwarna bébas abasa Jawa
Hemorrhoids
Classification and external resources
Diagram demonstrating the anal anatomy of both internal and external hemorrhoids
ICD-10 ICD-10 Chapter I|I84
ICD-9 455
DiseasesDB 10036
MedlinePlus 000292
eMedicine med/2821 emerg/242
MeSH D006484

Wasir utawa ambeien sing ing Basa Inggris tinulis hemorrhoid UK /ˈhɛmərɔɪdz/, iku ateges struktur vaskuler ing njero kanal anus sing mbantu ngendhalekake bebuwang.[1][2] Struktur pembuluh darah iku bisa malih sipate dadi patologis utawa sinebut piles[3] nalika abuh utawa ngalami radang. Ing kaanan fisiologise, hemoroid iku tumindak dadi bantalan sing digawé déning kanal-kanal arteri-vena lan jaringan ikat.

Gejala wasir patologis gumantung karo jinis sing tuwuh. Tuwuhing wasir internal biyasane dibarengi karo tuwuhing getiyen dubur sing ora krasa lara. Déné wasir eksternal, bisa nuwuhake pirang-pirang gejala utawa yèn kena trombosis rasa sing lara banget bisa tuwuh lan ana abuh ing pérangan dubur. Wong-wong kerep kliru ngartekake gejala sing tuwuh ing pérangan anus-rektum iku mesthi minangka "wasir" lan mulane jalaran serius gejala dadi ora digatekake.[4] Pancen jalaran pesthine wasir isih durung ketemu, nanging pirang-pirang faktor sing ningkatake tekanan ing njero weteng, kususe konstipasi, tinercaya duwé prabawa ing kedadeyane wasir.

Pangobatan wiwitan kanggo wasir sing entheng nganti sedhengan ya iku kaya ta nambah pepangan awujud serat, ngombe banyu kanggo njaga hidrasi, obat NSAID kanggo nambani rasa lara, lan ngaso sing cukup. Pirang-pirang prosedur entheng manawa kudu dilakoni yèn gejala mundhak nemen utawa ora kalong/malih entheng sawisé ditambani lumantar tata laksana lawas. Bedah/oprasi dadi prosedur mburi kanggo panandhang sing penyakite ora malih apik sawisé ditambani mawa cara mau. Luwih saka separone manungsa, bakal ngalami masalah wasir ing sawijining wektu uripé. Biyasane asil tundhone apik.

Tandha lan gejala[besut | besut sumber]

Wasir eksternal kaya sing katon ing saubenge dubur manungsa

Wasir internal lan eksternal bisa tuwuh kanthi seje; nanging, akèh wong sing bisa uga nandhang kombinasi wasir kaloro.[2] Pendarahan sing rada akèh lan nyebabake anemia arang kedadeyane,[5] apa manèh sing nganti nyebabake oncating nyawa.[6] Akèh wong sing rumangsa isin yèn nandhang lelara iki[5] akibate kerep-kerepe wong mau padha golèk tamba yèn penyakite wis mundhak nemen.[2]

Eksternal[besut | besut sumber]

Yèn ora ngalami trombosis, wasir eksternal mung nuwuhake masalah sethithik.[7] Nanging, yèn nganti trombosis, wasir bisa nuwuhake rasa lara sing ora lumrah.[2][3] Ewasemono, rasa lara iki bakal ilang sawisé 2 – 3  dina.[5] Nanging abuhe lagi ilang sawisé sawetara minggu.[5] Kulit ngandel/akrokordon bisa tetep keri nalika wis mari.[2] Yèn wasire rada gedhé lan nyebabake masalah nalika ngresiki dubur, wasire bisa nuwuhake iritasi ing saubenge kulit lan marakkake gatel ing dubur.[7]

Internal[besut | besut sumber]

Wasir internal biyasane tuwuh bebarengan karo getihen dubur sing ora krasa lara, warnané abang seger, nalika utawa sawisé bebuwang.[2] Biyasane getih iku ngglopot ing tinjane, sawijining kaanan sing sinebut hematokezia, nempol ing tisu WC, utawa netes ing njero WC.[2] Werna tinja mau biyasane tetep katon normal.[2] Gejala liyané kaya ta ngetokake bebuwang yiyid, dobol liwat dubur, gatel, lan bebuwang sing ora bisa diampet utawa inkontinensia fekal.[6][8] Wasir internal biyasane mung krasa lara yèn kedadeyan trombosis utawa nekrosis.[2]

Panyebab[besut | besut sumber]

Panyebab pesthi wasir sing nuwuhake gejala ora patiya dimangerteni.[9] Pirang-pirang faktor dipercaya nduwé prabawa kaya ta: kabiyasan usus sing ora teratur (bebelen utawa diare), kurang ulah raga, faktor gizi (diet sing kandhutan serate sithik), nambahing tekanan ing njero weteng (kesuwen ngeden, asites, bobot ing njero weteng, utawa ngandhut), genetik, ora ananing katup ing pembuluh-pembuluh darah sing gegayutan karo wasir, lan tambah tuwaning umur.[3][5] Faktor liya sing dipercaya ningkatake risiko kaya ta kelemon, kesuwen njagong,[2] watuk kronis lan disfungsi dhasar panggul.[4] Ewosemono, bukti-bukti sing mbenerake gegayutan ini ora mitayani.[4]

Ing ing sajeroning wektu ngandhut, tekanan saka jabang bayi utawa fetus ing weteng bebarengan karo owahing kahanan hormonal nyebabake ngambaning saluran-saluran sing gegayutan karo wasir. Babaran uga ningkatake tekanan ing njero weteng.[10] Wanita sing ngandhut biyasane ora prelu nglakoni oprasi amarga gejala sing tuwuh biyasane ilang dhéwé sawisé nglairaké.[3]

Kedadeyane[besut | besut sumber]

Bantal hemoroid ya iku pérangan normale anatomi manungsa lan dadi bisa nyebabake lelara (patologis) yèn bantal mau ngalami owah-owahan sing ora normal.[2] Ana telung bantalan sing ana ing kanal dubur normal.[3] Panggonan asalé ana ing sisih lateral kiwa, anterior tengen, lan posterior tengen.[5] Bantalan-bantalan mau ora kagawé déning arteri utawa vena nanging pembuluh getih sinebut sinusoid, jaringan ikat lan otot polos.[4] Sinusoid ora duwé jaringan otot ing kekuliting jaringan kaya déné vena.[2] Prangkat pembuluh getih iki dimangerteni kanthi jeneng pleksus hemoroidalis.[4]

Bantalan hemoroid wigati kanggo ngatur bebuwang utawa kontinensi fekal. Bantalan-bantalan mau mbantu sagedhene 15–20% ing gawé tekanan panutupan salumrahe lan nglindhungi otot sfingter dubur ing sajeroning wektu bebuwang ngliwati usus pérangan ngisor.[2] Nalika wong ngeden, tekanan ing njero weteng tambah, banjur bantalan hemoroid mundhak gedhé ukurane kanggo njaga dubur tetep nutup.[5] Diyakini yèn gejala wasir tuwuh nalika struktur vaskuler mau mlorot mudhun utawa nalika tekanan vena nambah dhuwur banget.[6] Nambah dhuwuring tekanan sfingter anal uga bisa mèlu tuwuh ing gejala hemoroid.[5] Rong jinis wasir sing ana ya iku: internal saka pleksus hemoroidal superior lan eksternal saka pleksus hemoroidal inferior.[5] Garis dentata dadi garis sing misah kaloro pérangan iki.[5]

Diagnosis[besut | besut sumber]

Kelas wasir internal
Kelas Diagram Gambar

-

1 Piles Grade 1.svg Endoscopic view

-

2 Piles Grade 2.svg Hemrrhoids 04.jpg
3 Piles Grade 3.svg Hemrrhoids 05.jpg
4 Piles Grade 4.svg Piles 4th deg 01.jpg

Wasir biyasane didiagnosa lumantar pamriksan fisik.[11] Pamriksan visual dubur lan pérangan-pérangan sakupenge bisa ndiagnosa wasir eksternal utawa sing nganti dobolen.[2] Pamriksan rektum bokmanawa ditindakake kanggo ndheteksi tumor rektum sing manawa tuwuh, polip, lan nggedhening prostat, utawa abses.[2] Pamriksan iki manawa ora bisa ditindakake tanpa ananing sedasi amarga rasa larane, nadyan wasir internal biyasane ora nggawa rasa lara.[3] Kapesthen visual wasir internal bisa mrelokake anoskopi, ya iku pranti arupa selang sing salah siji pucukke dipasangi lampu.[5] Ana rong jinis wasir: eksternal lan internal. Rong jinis mau dibedakkake saka posisine kelawan garis dentata.[3] Sapérangan pasien manawa nuduhake versi gejala kalorone bebarengan.[5] Yèn ana rasa lara, kahanan mau luwih ketara arupa fisura ani utawa wasir eksternal tinimbang internal.[5]

Internal[besut | besut sumber]

Wasir internal ya iku sing tuwuh saka pérangan ndhuwur garis dentata.[7] Wasir mau ketutup déning epitelium kolumnar sing ora duwé reseptor rasa lara.[4] Wasir jinis iki diklasifikasekakke ing taun 1985 dadi patang kelas adhedhasar tingkat metune bol utawa prolapsis.[3][4]

  • Kelas I: Ora dobolen. Mung pembuluh getih sing katon cetha.[11]
  • Kelas II: Dobolen nalika ngeden nanging langsung mlebu manèh.
  • Kelas III: Dobolen nalika ngeden lan kudu dilebokkake manèh kanthi manual.
  • Kelas IV: Dobolen sing ora bisa dilebokkake kanthi manual.

Eksternal[besut | besut sumber]

Wasir eksternal sing nganti trombosis

Wasir eksternal ya iku wasir sing tuwuh ing pérangan ngisor dentata utawa garis pektinatus.[7] Pérangan sing cerak ketutup déning anoderma lan sing adoh ketutup kulit, pérangan kaloro iki padha-padha sensitif karo rasa lara lan temperatur.[4]

Diagnosis Bandhing[besut | besut sumber]

Pirang-pirang perkara anorektal, kalebu fisura, fistula, abses, kanker kolorektal, varises rektal lan gatel-gatel duwé gejala sing memper siji lan sijiné lan bisa kliru diarani wasir.[3] Getihen liwat dubur uga bisa kedadeyan amarga kanker kolorektal, kolitis kalebu lelara radang usus, lelara divertikular, lan angiodisplasia.[11] Yèn ana anemia jalaran potensial liyané bisa mlebu ing tetimbangan.[5]

Kahanan liya sing uga ndadèkaké dobolen kalebu: akrokordon, kutil ing dubur, prolapse rektum, polip lan nggedhening papilla dubur.[5] Varises anorektal sing disebabake déning hipertensi portal (tekanan getih ing sistem vena portal) bisa tuwuh amemper wasir nanging sejatine ya iku kahanan sing ora padha.[5]

Panyegahan[besut | besut sumber]

Pirang-pirang cara panyegahan disaranake kalebu nginggati ngeden nalika arep bebuwang, nginggati bebelen, lan diare/mencret kanthi tansah memangan diet sing akèh kandhutan serate, lan ngombe banyu sing akèh, utawa ngombe suplemen serat, uga ulah raga sing cukup.[5][12] Aja kesuwen ngeden nalika bebuwang defekasi, luwih becik aja bebuwang sinambi maca,[3] uga ngurangi bobot awak kanggo wong sing kelemon, lan aja ngangkat barang sing abot-abot.[13]

Tata Laksana[besut | besut sumber]

Konservatif[besut | besut sumber]

Pangobatan konservatif kaya ta antarané ya iku gizi sing kandhutan serat diete dhuwur, ngombe banyu sing akèh kanggo njaga hidrasi, obat non-steroidal anti-inflammatory drug (NSAID), njagong kungkum Sitz, lan ngaso.[3] Nambah konsumsi pangan sing ngandhut serat wis kabukten bisa ningkatake asile,[14] lan bisa uga dilakoni lumantar nggenta-nggenti asupan utawa ngonsumsi suplemen serat.[3][14] Ewasemono, bukti ngenani mampangat nglakoni njagong kungkum Sitz kapan baé sajeroning pangobatan kurang banget.[15] Yèn pancen nglakoni cara pangobatan mau, kungkume kudu diwatesi mung 15 menit ing sabene nglakoni.[4]

Sanajan akèh agensia topikal lan supositoria sumadhiya kanggo nambani wasir, nanging bukti sing ndhukung gunané mung sethithik.[3] Agensia sing ngandhut steroid ora kena dianggo nganti punjul 14 dina amarga bisa nipisake kulit.[3] Sakehing agensia sing ana mesthi awujud campuran saka bahan-bahan aktif.[4] Bahan-bahan mau bisa kalebu: krim penghambat jeli petroleum utawa seng oksida, agensia analgesik kaya ta lidokain, lan vasokonstriktor kaya ta epinefrin.[4] Flavonoid gunané isih nuwuhake pitakonan lan bisa nyebabake efek samping.[4][16] Gejala biyasane ilang yèn mbobot; mula pangobatan aktif biyasane diendhegi sauntara nganti sabubaring babaran.[17]

Prosedur[besut | besut sumber]

Saperang prosedur bisa ditindakake ing panggonan dhokter praktek. Sanajan biyasane tetep aman, nanging efek samping kaya sepsis perianal bisa kedadeyan.[11]

  • Ligasi gelang karèt biyasane disaranake kanggo ngawiwiti pangobatan kanggo para pasien sing penyakite wis ngancik drajat 1 nganti 3.[11] Cara iki ditindakake kanthi masang gelang karèt ing hemoroid internal sakurang-kurange 1 cm sandhuwuring garis dentata kanggo ngendhegake ilining getih. Sawisé 5–7 dina, hemoroid sing wis garing bakal coplok dhéwé. Yèn anggoné masang gelang karete kecedhaken karo garis dentata, rasa lara sing ora ketulungan bakal langsung tuwuh sawisé.[3] Persentase marine lumantar cara iki tinemu kira-kira nganti 87%[3] dibarengi angka komplikasi sagedhene 3%.[11]
  • Skleroterapi ngatutake pangobatan kanthi nyuntikake obat sing nyebabake sklerosis, kaya ta fenol, menyang hemoroide. Suntikan iki nyebabake pembuluh vena kempes banjur hemoroide dadi mengkeret. Angka kekasilan sawisé patang taun pangobatan ya iku ~70%[3] sing pranyata luwih dhuwur tinimbang nganggo cara ligasi gelang karèt.[11]
  • Saperang metodhe kauterisasi wis kabukten dadi cara sing efektif ngobati hemoroid, nanging mung dianggo yèn metodhe liyané ora kasil. Prosedur iki bisa ditindakake lumantar elektrokauteri, radiasi infra merah,bedhah laser,[3] utawa bedhah beku.[18] Kauterisasi infra merah manawa bisa dadi pilihan kanggo lelara drajat 1 utawa 2.[11] Penyakit sing drajate wis tekan 3 utawa 4 biyasane ngasilaké angka umat manèh sing dhuwur.[11]

Oprasi Bedhah[besut | besut sumber]

Saperang teknik pambedhahan manawa digunakaké yèn tata laksana konservatif lan prosedur prasaja gagal.[11] kabèh cara pangobatan liwat oprasi gegayutan karo sawetara drajat komplikasi kalebu pendarahan, infeksi, striktur ani, lan retensi urin, amarga cedhaking let dubur menyang sarap sing ngisi kandhung kemih.[3] Manawa bisa uga ana risiko sepele awujud inkontinensia fekal utawa ora bisa ngampet bebuwang, mliginé sing cuwer,[4][19] sing angkane dilapurake wiwit saka 0% nganti 28%.[20] Kahanan liya sing bisa tuwuh sawisé wasir diangkat ya iku ectropion mukosa (kerep-kerepe dibarengi karo stenosis dubur).[21] Kahanan iki bisa dititeni saka metune mukosa/barang yiyid saka dubur, kahanan sing luwih entheng tinimbang prolaps rektum.[21]

  • Hemoroidektomi eksisional utawa ngangkat wasir kanthi eksisi ya iku pangirisan jaringan hemoroid sing mung ditrapake kanggo kasus-kasus parah.[3] Cara iki biyasane ana nyebabake rasa lara bubar oprasi lan biyasane mbutuhake wektu 2–4 minggu supaya pulih.[3] Ewasemono, cara iki duwé kaluwihan ing mangsa sing luwih suwé kanggo hemoroid tingkat 3 tinimbang ligasi gelang karèt.[22] Cara iki prayoga kanggo pasien sing ngalami hemoroid eksternal amarga trombosis yèn ditindakake ing wektu 24–72 jam.[7][11] Panggunan salep Gliseril trinitrat sawisé oprasi bisa mbantu ngurangi rasa lara lan mbantu pamulihan.[23]
  • Dearterialisasi hemoroid trans-anal mawa tuntunan doppler ya iku pangobatan sing sipate ora patiya invasif nggunakake ultrasonografi doppler supaya bisa kanthi akurat nemu panggon ilining getih arteri. Arteri-arteri iki banjur "ditaleni" lan jaringan sing ngalami prolaps bakal mbalik ing posisi normale. Tuwuhing wasir manèh ing wektu ngarep sawisé prosedur iki rada dhuwur, nanging komplikasine luwih sethithik tinimbang hemoroidektomi.[3]
  • Hemoroidektomi mawa stapler, sing uga dikenal kanthi jeneng hemoroidopeksi mawa stapler, ya iku salah sawijining prosedur sing nganggo pangangkatan jaringan hemoroid sing gedhene abnormal, sabubaré diterusake kanthi mbalekake posisi asalé jaringan hemoroid ing kahanan anatomi normale. Biyasane larane ora nemen lan mula marine luwih rikat tinimbang yèn hemoroide diilangi kabèh.[3] Ewasemono, manawa orane hemoroid simtomatik umat manèh luwih gedhé tinimbang hemoroidektomi konvensional[24] saéngga cara iki mung becik ditindakake kanggo lelara tingkat 2 lan 3.[11]

Kereping Kedadeyan[besut | besut sumber]

Angel nemtokake kerep orane kedadeyan hemoroid amarga akèh wong sing nandhang lelara iki ora mriksakake menyang klinik keséhatan.[6][9] Nanging, ana kapitayan yèn hemoroid sing mawa gejala ngenani 50% populasi AS ing sawetara wektu uriping para pasien mau lan prakira ~5% saka populasi kena prabawané kapan baé.[3] Lanang utawa wadon padha-padha ngalami kira-kira kedadeyaning kahanan sing padha[3] sing cacah tuwuhing paling akèh ing antarané umur 45 nganti 65 taun.[5] Penyakit iki luwih kerep tuwuh ing wong Kaukasia[25] lan wong-wong sing duwé status sosioekonomi dhuwur.[4] Asil kanggo wektu suwé biyasane apik, sanajan saperang wong manawa bola-bali ngalami babak-babak simtomatik.[6] Ora akèh pasien sing tundhone kudu dioprasi.[4]

Sajarah[besut | besut sumber]

Miniatur Inggris abad 11. Ing sisih tengan ya iku oprasi ngangkat hemoroid.

Sing kapisanan nerangake lelara iki asalé saka 1700 taun sadurunge Masehi ya iku papirus saka bangsa Mesir, unine: “… Sampeyan kudu nggawé jamu, lenga sing bisa nglindhungi kanthi apik banget; godhong Akasia, diuleg, diulet, banjut dimasak bareng. Usapake gombal alus secuil ning panggonan kono -bareng godhong mau banjur tempelake ning dubur, mesthi bakal rikat waras."[26] Ing taun 460 sadurunge Masehi, Hippocratic corpus nyrasehake pangobatan sing memper cara modern ligasi gelang karèt: “Lan pangetrapane kanggo hemoroid sing kaya mangkono bisa diobati mawa cara ditubles dom banjur ditaleni nganggo benang wol sing kandel, aja diangkat, dienengke baé nganti puthul dhéwé; banjur nalika pasien waras, wenehi terapi tetuwuhan Hellebore.”[26] Hemoroid jare uga diterangake ing kitab Injil.[5][27]

Celsus (25 SM – 14 M) nerangake prosedur ligasi lan eksisi, uga nyrasekake potensi komplikasine.[28] Galen nyaranake supaya matèni pembuluh getih arteri menyang vena, lan ngaku yèn cara iki bisa ngurangi rasa lara lan mrataning gangren.[28] Buku Susruta Samhita, (abad 4 – 5 M), duwé katrangan sing memper kaya sing diterangake Hippocrates, nanging negesake supaya tatune kudu resik.[26] Ing abad 13, dhokter bedhah Éropah kaya ta Lanfranc saka Milan, Guy de Chauliac, Henri de Mondeville lan John saka Ardene kasil banget nggawé maju lan ngrembakaning teknik bedhah.[28]

Panggunan tembung "hemoroid" sing sepisanan ing Inggris kedadeyan ing taun 1398, dumadi saka basa Prancis Tuwa "emorroides", saka basa Latin "hæmorrhoida -ae",[29] saka basa Yunani "αἱμορροΐς" (haimorrhois), artine "jalaran metune getih", saka "αἷμα" (haima), "getih"[30] + "ῥόος" (rhoos), "dalan, ili, lakuning",[31] dhéwé saka "ῥέω" (rheo), "mili, ngocor".[32]

Kasus-kasus Kawentar[besut | besut sumber]

Atlit bisbol sing kawentar George Brett ditokkake saka tandhing ing 1980 World Series amarga kelaran hemoroid. Sawisé nglakoni bedhah cilikan, Brett mbalik mèlu main manèh ing tandhing sawisé, karo nylemong "...masalahku saiki wis ana ing mburi."[33] Brett banjur nglakoni bedhah hemoroid manèh ing mangsa semi iku.[34] Komentator pulitik konservatif Glenn Beck nglakoni bedhah hemoroid banjur njelasake pengalaman sing ora nyenengake iku ing video YouTube taun 2008 sing wis ditonton déning wong akèh banget.[35]

Rujukan[besut | besut sumber]

  1. ^ Chen, Herbert (2010). Illustrative Handbook of General Surgery. Berlin: Springer. k. 217. ISBN 1-84882-088-7. 
  2. ^ a b c d e f g h i j k l m n o Schubert, MC; Sridhar, S; Schade, RR; Wexner, SD (2009). "What every gastroenterologist needs to know about common anorectal disorders". World J Gastroenterol 15 (26): 3201–9. ISSN 1007-9327. PMC 2710774. PMID 19598294. doi:10.3748/wjg.15.3201.  Paramèter |month= sing ora kawruhan dikiwakaké (pitulung)
  3. ^ a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y Lorenzo-Rivero, S (2009). "Hemorrhoids: diagnosis and current management". Am Surg 75 (8): 635–42. PMID 19725283.  Paramèter |month= sing ora kawruhan dikiwakaké (pitulung)
  4. ^ a b c d e f g h i j k l m n o Beck, David (2011). The ASCRS textbook of colon and rectal surgery (ed. 2nd ed.). New York: Springer. kk. 174–177. ISBN 9781441915818.  Masalah sitiran: Tenger <ref> ora trep; jeneng "ASCRS2011" diwedharaké ping bola-bali déné isiné béda
  5. ^ a b c d e f g h i j k l m n o p q r s Kaidar-Person, O; Person, B; Wexner, SD (2007 Jan). "Hemorrhoidal disease: A comprehensive review" (PDF). Journal of the American College of Surgeons 204 (1): 102–17. PMID 17189119.  Cite nganggo paramèter lawas |coauthors= (pitulung); Priksa gandra date ing: |date= (pitulung)
  6. ^ a b c d e Davies, RJ (2006 Jun). "Haemorrhoids.". Clinical evidence (15): 711–24. PMID 16973032.  Priksa gandra date ing: |date= (pitulung)
  7. ^ a b c d e Dayton, senior editor, Peter F. Lawrence; editors, Richard Bell, Merril T. (2006). Essentials of general surgery (ed. 4th ed.). Philadelphia ;Baltimore: Williams & Wilkins. k. 329. ISBN 9780781750035. 
  8. ^ Azimuddin, edited by Indru Khubchandani, Nina Paonessa, Khawaja (2009). Surgical treatment of hemorrhoids (ed. 2nd ed.). New York: Springer. k. 21. ISBN 978-1-84800-313-2. 
  9. ^ a b Reese, GE; von Roon, AC; Tekkis, PP (2009 Jan 29). "Haemorrhoids.". Clinical evidence 2009. PMID 19445775.  Cite nganggo paramèter lawas |coauthors= (pitulung); Priksa gandra date ing: |date= (pitulung)
  10. ^ National Digestive Diseases Information Clearinghouse (2004). "Hemorrhoids". National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases (NIDDK), NIH. Dijupuk 18 Maret 2010.  Paramèter |month= sing ora kawruhan dikiwakaké (pitulung); Priksa gandra date ing: |access-date= (pitulung)
  11. ^ a b c d e f g h i j k l Rivadeneira, DE; Steele, SR; Ternent, C; Chalasani, S; Buie, WD; Rafferty, JL; Standards Practice Task Force of The American Society of Colon and Rectal, Surgeons (2011 Sep). "Practice parameters for the management of hemorrhoids (revised 2010)". Diseases of the colon and rectum 54 (9): 1059–64. PMID 21825884.  Cite nganggo paramèter lawas |coauthors= (pitulung); Priksa gandra date ing: |date= (pitulung)
  12. ^ Frank J Domino (2012). The 5-Minute Clinical Consult 2013 (Griffith's 5 Minute Clinical Consult). Hagerstown, MD: Lippincott Williams & Wilkins. k. 572. ISBN 1-4511-3735-4. 
  13. ^ Glass, [edited by] Jill C. Cash, Cheryl A. Family practice guidelines (ed. 2nd ed.). New York: Springer. k. 665. ISBN 9780826118127. 
  14. ^ a b Alonso-Coello, P.; Guyatt, G. H.; Heels-Ansdell, D.; Johanson, J. F.; Lopez-Yarto, M.; Mills, E.; Zhuo, Q.; Alonso-Coello, Pablo (2005). Alonso-Coello, Pablo, ed. "Laxatives for the treatment of hemorrhoids". Cochrane Database Syst Rev (4): CD004649. PMID 16235372. doi:10.1002/14651858.CD004649.pub2. 
  15. ^ Lang, DS; Tho, PC; Ang, EN (2011 Dec). "Effectiveness of the Sitz bath in managing adult patients with anorectal disorders". Japan journal of nursing science: JJNS 8 (2): 115–28. PMID 22117576.  Cite nganggo paramèter lawas |coauthors= (pitulung); Priksa gandra date ing: |date= (pitulung)
  16. ^ Alonso-Coello P, Zhou Q, Martinez-Zapata MJ; et al. (2006). "Meta-analysis of flavonoids for the treatment of haemorrhoids". Br J Surg 93 (8): 909–20. PMID 16736537. doi:10.1002/bjs.5378.  Paramèter |month= sing ora kawruhan dikiwakaké (pitulung)
  17. ^ Quijano, CE; Abalos, E (2005 Jul 20). "Conservative management of symptomatic and/or complicated haemorrhoids in pregnancy and the puerperium". Cochrane database of systematic reviews (Online) (3): CD004077. PMID 16034920.  Cite nganggo paramèter lawas |coauthors= (pitulung); Priksa gandra date ing: |date= (pitulung)
  18. ^ Misra, MC; Imlitemsu, (2005). "Drug treatment of haemorrhoids". Drugs 65 (11): 1481–91. PMID 16134260.  Cite nganggo paramèter lawas |coauthors= (pitulung)
  19. ^ Pescatori, M; Gagliardi, G (2008 Mar). "Postoperative complications after procedure for prolapsed hemorrhoids (PPH) and stapled transanal rectal resection (STARR) procedures". Techniques in coloproctology 12 (1): 7–19. PMID 18512007.  Cite nganggo paramèter lawas |coauthors= (pitulung); Priksa gandra date ing: |date= (pitulung)
  20. ^ Ommer, A; Wenger, FA; Rolfs, T; Walz, MK (2008 Nov). "Continence disorders after anal surgery--a relevant problem?". International journal of colorectal disease 23 (11): 1023–31. PMID 18629515.  Cite nganggo paramèter lawas |coauthors= (pitulung); Priksa gandra date ing: |date= (pitulung)
  21. ^ a b Lagares-Garcia, JA; Nogueras, JJ (2002 Dec). "Anal stenosis and mucosal ectropion.". The Surgical clinics of North America 82 (6): 1225–31, vii. PMID 12516850.  Cite nganggo paramèter lawas |coauthors= (pitulung); Priksa gandra date ing: |date= (pitulung)
  22. ^ Shanmugam, V; Thaha, MA; Rabindranath, KS; Campbell, KL; Steele, RJ; Loudon, MA (2005 Jul 20). "Rubber band ligation versus excisional haemorrhoidectomy for haemorrhoids". Cochrane database of systematic reviews (Online) (3): CD005034. PMID 16034963.  Cite nganggo paramèter lawas |coauthors= (pitulung); Priksa gandra date ing: |date= (pitulung)
  23. ^ Ratnasingham, K; Uzzaman, M; Andreani, SM; Light, D; Patel, B (2010). "Meta-analysis of the use of glyceryl trinitrate ointment after haemorrhoidectomy as an analgesic and in promoting wound healing". International journal of surgery (London, England) 8 (8): 606–11. PMID 20691294.  Cite nganggo paramèter lawas |coauthors= (pitulung)
  24. ^ Jayaraman, S; Colquhoun, PH; Malthaner, RA (2006 Oct 18). "Stapled versus conventional surgery for hemorrhoids". Cochrane database of systematic reviews (Online) (4): CD005393. PMID 17054255.  Cite nganggo paramèter lawas |coauthors= (pitulung); Priksa gandra date ing: |date= (pitulung)
  25. ^ Christian Lynge, Dana; Weiss, Barry D. 20 Common Problems: Surgical Problems And Procedures In Primary Care. McGraw-Hill Professional. k. 114. ISBN 978-0-07-136002-9. 
  26. ^ a b c Ellesmore, Windsor (2002). "Surgical History of Haemorrhoids". In Charles MV. Surgical Treatment of Haemorrhoids. London: Springer. 
  27. ^ King James Bible. 1 Samuel 6 4. 
  28. ^ a b c Agbo, SP (1 January 2011). "Surgical management of hemorrhoids". Journal of Surgical Technique and Case Report 3 (2): 68. doi:10.4103/2006-8808.92797. 
  29. ^ hæmorrhoida, Charlton T. Lewis, Charles Short, A Latin Dictionary, on Perseus Digital Library
  30. ^ αἷμα, Henry George Liddell, Robert Scott, A Greek-English Lexicon, on Perseus Digital Library
  31. ^ ῥόος, Henry George Liddell, Robert Scott, A Greek-English Lexicon, on Perseus Digital Library
  32. ^ ῥέω, Henry George Liddell, Robert Scott, A Greek-English Lexicon, on Perseus Digital Library
  33. ^ Dick Kaegel (March 5, 2009). "Memories fill Kauffman Stadium". Major League Baseball. 
  34. ^ "Brett in Hospital for Surgery". The New York Times. Associated Press. March 1, 1981. 
  35. ^ "Glenn Beck: Put the 'Care' Back in Health Care". ABC Good Morning America. Jan. 8, 2008. Dijupuk 17 September 2012.  Priksa gandra date ing: |date= (pitulung)

Pranala njaba[besut | besut sumber]