Kota Lama Semarang

Artikel iki ditulis nganggo basa krama.

Kota Lama Semarang inggih punika salah satunggalipun yasan sujarah lan cagar budaya ing Kitha Semarang, Provinsi Jawa Tengah. Yasan punika dados saksi lelampahan dawa Kitha Semarang wiwit jaman koloniyal Walanda, mliginipun abad kaping-18 dumugi wiwitan abad kaping-20. Amargi kathahipun bangunan lawas kanthi arsitektur Éropa ingkang taksih lestantun, Kota Lama Semarang asring dipun-juluki “Little Netherland”.^[1]

Padunungan

Kota Lama Semarang mapan ing pérangan tengah lan lor Kitha Semarang, ing antawisipun Kelurahan Tanjung Mas, Purwodinatan, lan sakiwa-tengenipun, kalebet Kecamatan Semarang Lor lan Semarang Tengah. Kawasan punika cedhak kali Semarang lan pelabuhan lawas, ingkang biyèn dados pusat perdagangan lan pamaréntahan koloniyal.^[1]

Sujarah

Sujarahipun Kota Lama Semarang boten saged dipunpisahaken saking lelakon dipunsukanipun wilayah Semarang déning Kasultanan Mataram dhateng VOC (Vereenigde Oost-Indische Compagnie) tanggal 15 Januari 1678, minangka gantos jasa pitulungan VOC anggenipun ngrembaka pambrontakan Trunajaya. Sasampunipun punika, VOC ngedegaken Benteng Vijfhoek minangka pusat pertahanan lan perdagangan.^[2]

Sajeroning perkembangane, kawasan punika dados pusat administratif, ekonomi, lan pamukiman bangsa Éropa. Ing abad kaping-18 lan 19, kathah bangunan dipunbangun kanthi gaya arsitektur Indis, Neoklasik, lan Art Deco. Ing antawisipun taun 1740–1743, kawasan punika ugi dados saksi Gègèr Pacinan, inggih punika lelakon perlawanan ageng tumrap VOC ing tanah Jawa.^[2]

Ing taun 1824, sistem benteng ingkang ngubengi Kota Lama wiwit dipunbubrah minangka pérangan saking pangembangan kutha modern. Nalika taun 1906, pamaréntahan Gemeente Semarang kawiwitan kanthi pimpinan Walikota (Burgemeester) Walanda. Pamaréntahan kolonial punika pungkasanipun rampung nalika pendhudhukan Jepang taun 1942.^[2]

Kota Lama Semarang ing wanci pamaréntah Hindia Walanda tinepang kanthi asma Outstad ingaran Little Netherland. Kawasan punika kasebat amargi kawasan Kota Lama Semarang sami kaliyan kawasan Karajan Walanda. Kota Lama Semarang dipunyasa dados pusat pamaréntah Hindia Walanda ing wewengkon Karesidenan Semarang lan sekitaripun. Kawasan punika wiyaripun 31 hektar. Wonten 50 wangunan ingkang sampun dangu nanging taksih kiyat kang saged dipunkembangaken ing babagan kabudayan ékonomi lan kawasan konservasi.

Arsitektur

Kota Lama Semarang misuwur amargi tata kutha lan bangunanipun ingkang taksih njagi pola kolonial. Jalan-jalan sempit kanthi susunan grid, bangunan kanthi langit-langit inggil, lawang lan cendhela ageng, saha ornamen Éropa dados ciri khas kawasan punika. Adaptasi iklim tropis ugi katitik saking rancangan bangunan, kados ta ventilasi ageng lan teritisan jembar.^[3]

Wewengkon Kota Lama Semarang

Ing kawasan Kota Lama punika wonten yasan ingkang sampun dangu, inggih punika:

Mercusuar

Mercusuar dipunyasa taun 1884. Mercusuar dipunyasa kanggé biyantu mujudaken kutha Semarang dados kutha Pelabuhan déning pamaréntah koloniyal kanggé ekspor gendhis. Ing abad XIX Indonésia kang taksih gadhah asma Hindia Walanda inggih punika dados no 2 ingkang ngasilaken gendhis ing donya. Wangunan mercusuar punika kados satunggal ing Jawi Tengah.

Setatsiyun Semarang Tawang

Stasiun Tambaksari punika dipunyasa déning (Nederlansch Indische Spoorweg Matschappij) kang dipunresmekaken Gubenur Jendral Mr. Baron Sloet van de Beele.

Gréja Blendhuk

Gréja Blenduk sampun gadhah umur langkung saking 200 taun, punika dados “tetenger’’ (Landmark) ing Semarang. Dumunung ing jl. Letjend Suprapto no 32. Dipunparingi asma Gréja Blenduk amargi gadhah menara 2 lan kubah. Arsitek wangunan inggih punika H.P.A. de Wilde lan W. Westmas. Gréja punika gadhah peran kanggé pangembangan agami Kristen.

Gedhong Marba

Inggih punika salah satunggaling ikon arsitektur kolonial ing kawasan punika.

Taman Srigunting

Taman umum minangka papan kumpul masyarakat.

Gedhong Jiwasraya
Bank Mandiri Mpu Tantular
Oudetrap
Rumah Akar, gedhong unik ingkang dipunlingkupi oyot wit.
Semarang Art Gallery
De Spiegel, ingkang sapunika dipun-ginakaken kanggé seni, budaya, lan kuliner

Setatus Cagar Budaya

Wiwit taun 2020, Kementerian Pendidikan lan Kebudayaan Republik Indonesia netepaken Kota Lama Semarang minangka Kawasan Cagar Budaya Nasional. Miturut cathetan resmi, kawasan punika kalebet patang situs utama ingkang makili sujarah Kitha Semarang wiwit abad kaping-15 dumugi awal abad kaping-20, inggih punika Kampung Kauman, Kampung Melayu, Kampung Pecinan, lan Oudestad.^[3]

Kawontenan sapunika

Ing jaman sapunika, Kota Lama Semarang boten namung dados papan pelestarian sujarah, nanging ugi dados ruang publik lan pusat aktivitas budaya. Kathah bangunan lawas ingkang dipunrevitalisasi lan dipunalihfungsi dados kafe, galeri seni, papan pagelaran, lan pusat ekonomi kreatif.^[4]

Pamaréntah Kitha Semarang kanthi bebarengan kaliyan pamaréntah provinsi, pusat, saha manéka pihak gegandhengan, sampun nglampahi revitalisasi kawasan punika, kalebet perbaikan infrastruktur, penataan pedestrian, penerangan, lan watesan kendaraan bermotor ing wekdal tartamtu. Upaya punika ndadosaken Kota Lama dados salah satunggaling destinasi wisata unggulan ing tingkat nasional lan internasional.^[2]

Kota Lama Semarang nggambaraken sesambungan antawisipun masa kapengker lan masa sapunika. Kawasan punika dados simbol identitas kutha Semarang ingkang multikultural, nggabungaken warisan kolonial, tradisi lokal, lan dinamika kutha modern. Pelestarian Kota Lama paring tuladha bilih pangreksan warisan sajarah saged lumampah sesarengan kaliyan pembangunan kutha ingkang lestantun.^[4]