Hyang

Saka Wikipédia, Bauwarna Mardika abasa Jawa / Saking Wikipédia, Bauwarna Mardika abasa Jawi
Jujug: pandhu arah, pados

Tembung Hyang ngrujuk ing setunggaling Dat Abadi lan Supernatural, biasanipun dipunwastani ngawasi lan mréntah menungsa lan alam semesta utawi jagat raya. Prakawis punika saged ugi dipunginaaken kanggé ngrujuk ing sapérangan konsep-konsep ingkang mempèr kaliyan prakawis punika umpaminipun setunggaling wangun ènèrgi utawi kasadaran ingkang ngrasuk ing sadaya alam semesta, ing pundi kawontenan Hyang ndamel alam semesta wonten; sumber sadaya ingkang wonten; Kebajikan ingkang paling saé lan paling inggil ing sadaya makhluk gesang; utawi punapa kémawon ingkang boten saged dipunmangertos utawi dipunjelasaken.

Kathah tafsir tumrap asma “Tuhan” punika ingkang sami tetentangan setunggal lan setunggalipun. Punapa punika teges ingkang leres? Éwadéné kapercayaan dhumateng “Tuhan” wonten ing sadaya kabudayan lan peradaban, nanging tegesipun bènten-bènten.

Tembung Tuan ugi kathah caket tegesipun kaliyan tembung Tuhan, ing pundi Tuhan ugi arupi majikan utawi juraganipun alam semesta. Tuhan kagungan hamba sauntara Tuan kagungan sahaya utawi budak.

Tuhan utawi Déwa?[sunting | besut sumber]

Ing basa Melayu utawi basa Indonesia; kalih konsep utawi asma ingkang wonten sesambetanipun kaliyan “Ketuhanan”, inggih punika: Tuhan piyambak lan Déwa. Panganut monotéisme biasanipun nolak ngginaaken tembung Déwa ing Indonésia, nanging saleresipun prakawis punika boten wonten dhasaripun. Amargi ing Prasasti Trengganu, prasasti paling sepuh ing basa Melayu ingkang kaserat ngginaaken Huruf Arab (Huruf Jawi) nyebat “Sang Déwata Mulya Raya”. Pripun mawon, ing mangsa sapunika, pangertèn tembung Tuhan dipunginaaken kanggé ngrujuk Tuhan ingkang tunggal, sauntara Déwa dipunanggep ngandhet teges salah setunggal saking kathah tuhan saéngga langkung ngacu tumuju politèisme.

Sacara filsafat, prestasi ing pamadosan Tuhan biasanipun nggadhahi ujung ing pinanggihan éksistensi Tuhan kémawon, lan boten ngantos dumugi ing substansi prekawis Tuhan. Ing istilah filsafat éksistensi Tuhan punika dipunkenal kanthi istilah absolut, distinct lan unique.

Absolut punika tegesipun kawontenannipun mutlak sanès rélatif. Prekawis punika saged dipunpahami, bilih pernyataan sadaya kaleresan punika relatif punika boten leres. Menawi sadaya punika relatif, pripun kita saged mangertos bilih samubarang punika relatif. Padahal ingkang relatif punika dados setunggal-setunggaling éksistensi realitas. Kadosa warna ingkang wonten ing sadaya jagat punika namung pethak, pripun kita saged ngertos pethak padahal boten wonten pembandhing sasanèsipun pethak. Pramila boten saged dipunsangkal wontenipun kaleresan punika relatif, lan sacara konsistén boten saged dipunsangkal ugi wontenipun kaleresan mutlak punika.

Amargi kamutlakanipun boten mungkin si mutlak punika wonten ingkang nyamèni. Menawi wonten ingkang nyamèni, mila piyambakipun batal dados si mutlak, lan dadosa piyambakpun si relatif.

Amargi konsekwénsi saking distincttif, mila piyambakipun punika unik. Namung punika setunggal-setunggalipun ingkang wonten lan boten wonten ingkang sanès. Menawi wonten langkung saking setunggal, tartamtu piyambakipun sampun boten unik malih.

Pancen ing gagasan Nietzsche, istilah "Tuhan" (utawi "tuhan"?) ugi ngrujuk ing samudaya ingkang dipunanggep mutlak kaleresanipun. Dados, wonten ing prakawis punika "ngèlmu pengetahuan (sains)" saged ugi dipun-"Tuhan"-aken déning menungsa. Sauntara punika Nietzsche nggadhahi pendapat boten wonten "Kaleresan Mutlak"; ingkang wonten namung "Kalepatan ingkang boten-kabantahaken". Pramila, piyambakipun martosaken, "Tuhan sampun pejah".

"Kalepatan ingkang boten-kabantahaken" kaliyan "Kaleresan ingkang-boten kabantahaken" botena nggadhahi bènten ingkang signifikan. Punapa tegesipun lepat lan leres, menawi boten kabantahaken ? Sepisan malih, kekalihipun boten kabantahaken, leres punapa boten? Sakitenipun pamikiran Nietszhe punika dipunmanfaataken kanggé nerasaken prosès pemadosan tuhan, mila tuhan punika samudaya éksistensi ingkang boten kabantahaken. Pramila éksistensi absolut, mutlak lan boten kabantahaken punika sami mawon. Dados, persoalan umat menungsa ing prosès pemadosan tuhan boten sanès prosès nemtoaken peletakan dhirinipun tumrap (sadaya) samubarang ingkang dipuntampi dados 'boten kabantahaken' / mutlak / absolut. Muhammad 'Imaduddin 'Abdulrahim Ph.D negesaken tuhan punika sadaya ingkang kaangep wigati lan dipunwigatèaken saéngga piyambakipun lila dipundominiraken (buku : Kuliah Tauhid).

Tuhan pundi ingkang badhé kita pilih? Punapa badhé milih Allah miturut konsépsi agami utawi kaleresan science utawi kekiyatan idéalisme (paham bilih hakikat samudaya punika namung arupi idé)? Menawi miturut agami, agami ingkang pundi?

Bèntenipun tuhan kaliyan déwa namung sakedhar bènten ing terjemah basa, éwadéné tuhan kaliyan déwa nggadhahi latar belakang perkembangan teges kakait déning aprésiasi piyambak-piyambak tumrap konsépsi ketuhananipun. Nanging sacara universal kekalihipun nunjuk ing éksistensi ingkang sami, inggih punika prakawis 'ingkang boten kabantahaken'

Konsekwénsi Éksistensi Tuhan[sunting | besut sumber]

Kanthi kemutlakanipun, tuhan temtunipun boten kaiket déning papan lan wekdal. Kanggé tuhan boten dipunpengaruhi ingkang rumiyin utawi ingkang badhé dugi. Tuhan boten merloaken papan, saéngga pitakonan prakawis ing pundi tuhan namung badhé mbatesi kekuasaanipun. Mila kanggé tuhan boten wonten kapan lair utawi kapan pejah.

Menungsa salebetipun madosi tuhan kanthi bekel kamampuan pangginaan akalipun saged dumugi ing tingkat éksistesinipun. Lanjeng saged punapa boten menungsa nerasaken dumugi substansi tuhan punika piyambak? Kamungkinan dumugi sapunika, kamutlakan tuhan njalari menungsa ingkang relatif punika boten saged njangkau substansi tuhan. Pramila informasi prakawis substansi tuhan punika punapa, temtu asalipun saking sang mutlak utawi tuhan punika piyambak. Pripun tuhan ingkang mutlak punika ngirimaken informasi dumugi ingkang relatif?

Ing donya punika kathah agami ingkang klaim dados ingkang mbeta warta saking tuhan. Malah wonten agami ingkang dipundamel menungsa (ingkang relatif) kalebet pendamelan substansi tuhan punika temtu. Amargi kathahipun asma lan ajaran agami ingkang kathah variasinipun boten njamin sadaya punika leres. Menawi substansi si mutlak punika kathah variasinipun, mila prakawis punika wonten tentanganipun kaliyan éksistensinipun ingkang unik. Kanggé manggihi informasi prakawis substansi ingkang mutlak, ingkang unik lan ingkang distinct punika saged ngginaaken uji autentistas sumber informasinipun. Utaminipun kakait déning informasi tuhan ngenalaken dhirinipun tumrap menungsa punapa nyerminaken éksistesinipun punika.

Tuhan miturut monotéisme tradhisi Abraham (Ibrahim)[sunting | besut sumber]

Istilah umum Tuhan biasa kaanggé dados sebutan déning panganut monotéisme. Sapérangan istilah kanggé Tuhan muncul saking bèntenipun basa lan tradhisi agami. Kekalih cabang punika ngasilaken perkembangan teges istilah “Tuhan”.

  • AllahIslam/Arab. Pirsani ugi Asmaul husna .
  • Yehowa utawi Yahwe – salah setunggaling istilah ingkang kaanggé Alkitab. Istilah punika asalipun saking istilah ka-basa Ibrani YHVH (יהוה). Asma punika boten naté dipunlafalaken amargi dipunanggep sanget suci. Biasanipun ingkang dipunlafalaken inggih punika Adonai. Amargi huruf Ibrani gundul, mila cara ngucapaken YHVH ingkang leres boten dipunmangertos.
  • Sang Hyang Tri Tunggal Mahasuci ingkang tegesipun inggih punika Rama, Putra, lan Roh Suci, utaminipun kaanggé ing Greja Katulik lan Greja Ortodoks. Konsép punika kaanggé kawit Konsili Nicea ing taun 325 M.

Mangga ugi pirsani[sunting | besut sumber]

Wikipedia
Artikel punika, artikel dhasar ingkang kedah dipundarbèni sadaya basa.


Sumber artikel punika saking kaca situs web: "https://jv.wikipedia.org/w/index.php?title=Hyang&oldid=1013783"