Déwi Sukèsi

Saka Wikipédia Jawa, bauwarna mardika basa Jawa
Loncat ke navigasi Loncat ke pencarian
Dèwi Sukèsi

Dèwi Sukèsi inggih punika salah satunggaling paraga wayang saking cariyos Ramayana. Dèwi Sukèsi putrinipun Prabu Sumali, ratu ing Alengka, ingkang gadhah pasuryan ayu lan éndah sinaosa ramanipun awujud raseksa. Piyambakipun gadhah setunggal rayi namanipun Prahasta, inggih awujud raseksa. Pasuryanipun ingkang ayu ndadosaken Arya Jambumangli minangka sadhérékipun piyambak ngraos tresna lan kepéngin mundhut garwa Dèwi Sukèsi. Supados pepénginan Jambumangli boten saged kalampahaken, Dèwi Sukèsi lan Prabu Sumali ngawontenaken sayembara. Sinten ingkang saged mejangaken Sastra Jéndra Hayuningrat Pangruwating Diyu, mangké saged dados garwanipun déwi ingkang ayu kasebut.[1]

Sastra Jéndra Hayuningrat Pangruwating Diyu[besut | besut sumber]

Sastra Jéndra wiwitipun dipunwedharaken ing cariyos wayang saking épos Ramayana. Saking asal-usul tembung Sastra inggih punika serat utawi kawruh. Menawi Jén punika saking tembung jané utawi janjané lan dra punika saking tembung narendra ingkang tegesipun Gusti ingkang Maha Agung. Hayuningrat punika saking tembung rahayu ing rat ingkang tegesipun kabagyan ing Donya. Pangruwating Diyu tegesipun ngicali raseksa utawi piala. Dados Sastra Jéndra Hayuningrat Pangruwating Diyu inggih punika ngèlmu wadining bumi ingkang sinengker Hyang Jagad Pratingkah utawi wejangan ingkang paling inggil magepokan kaliyan kawilujengan alam jagad menika.[2]

Sukèsi punika kalebet wanita ingkang langkung wantun sanget. Sastra Jéndra minangka puncak saking sedayanipun ngèlmu, sayektosipun èlmu utawi wejangan rahasia ingkang boten angsal dipunkagungi dening samubarang tiyang. Tiyang ingkang boten saged mangertos èlmu punika bakal ngertos rahasia alam lan pagesangan ing salebetipun. Pramila saking mekaten, para dèwa boten nyarujuki pambabaran èlmu kasebut ing tataran manungsa.[1]

Carita[besut | besut sumber]

Satunggaling tiyang ingkang wantun ndhèrèk sayembara inggih punika Begawan Wisrawa, wekasipun ratu ing Lokapala ingkang sampun gesang minangka petapa. Piyambakipun nglamar Dèwi Sukèsi kagem putranipun, Prabu Danapati utawi Prabu Danaraja ingkang badhe ngwarisi Lokapala. Lajeng wonten Khayangan, Bathara Guru lan Dèwi Uma sesampunipun mangertos niat Begawan Wisrawa kagem mulangaken èlmu Sastra Jéndra dhumateng Sukèsi, mangupaya supados ngrisak niat kasebut.[1]

Kagem mejang Sastra Jéndra kedah ing wayah ratri lan panggenan ingkang sepi. Bathara Guru malebet ing Wisrawa lan Uma ugi malebet ing Sukèsi. Swasana dalu ing Pantisari Taman Argasoka ingkang sepi lan katutup rapet ndadosaken kekalihipun boten saged ngelawan nepsu lan kesupèn dhateng ancasipun piyambak-piyambak.[1] Sadhèrèngipun pawejangan paripurna, malah kekalihipun lelumban asmara. Prahasta ingkang mireng wejangan punika kanthi ndhelik-ndhelik malih dados diyu. Sukèsi ngandhut lan nglairaken tigang putra awujud diyu inggih punika Rahwana, Kumbakarna, lan Sarpakenaka. Prabu Sumali kapeksa ngakrami Wisrawa lan Sukèsi. Gunawan Wibisana lair sesampunipun Sukèsi lan Wisrawa krami.[2]

Saklajengipun, Wisrawa mejahi Jambumangli. Sadhèrèngipun pejah, Jambumangli ngutuk katurunan Sukèsi lan Wisrawa bakal wonten ingkang pejah kanthi cara sami kados piyambakipun (Sapa nandur bakal ngundhuh). Wisrawa cidra ing janji dhateng putranipun piyambak. Danaraja sasampunipun ngertos ramanipun tumindak mekaten, lajeng duka lan tuwuh pepabenan ing kekalihipun. Ananging Bathara Narada mandhap lajeng maringi piwulang supados siwi punika boten angsal nglawan tiyang sepuhipun.[2]

Katurunan[besut | besut sumber]

Dasamuka putranipun Dèwi Sukèsi
Kumbakarna putranipun Dèwi Sukèsi
Gunawan Wibisana putranipun Sukèsi ingkang awujud satriya

Amargi katresnan Dèwi Sukèsi lan Begawan Wisrawa dipunregedi dening maneka nepsu, mangkana katurunan ingkang lair inggih minangka titah ingkang kebak nepsu. Putra-putrinipun Dèwi Sukèsi lan Begawan Wisrawa mralambangaken nepsunipun jalma, inggih punika :

  • Rahwana utawi Prabu Dasamuka (awujud diyu, pralambang nepsu Amarah)
  • Arya Kumbakarna (awujud diyu, pralambang nepsu Aluamah)
  • Sarpakenaka (awujud diyu èstri, pralambang nepsu Sufiah)
  • Gunawan Wibisana (awujud satriya, pralambang nepsu Mutmainah)[3]

Rujukan[besut | besut sumber]

  1. a b c d Sena Wangi, Tim Penulis (1999). Ensiklopedia Wayang Indonesia. Jakarta: Sena Wangi. ISBN 979-9240-04-2. 
  2. a b c Sulaksono, Djoko (2019). Filsafat Jawa. Surakarta: Yuma Pustaka. ISBN 978-602-8580-69-4. 
  3. Ensiklopedi Wayang Purwa I (Compendium). Proyek Pembinaan Kesenian Direktorat Pembinaan Kesenian Dit.Jen. Kebudayaan Departemen P&K.