Bebungah Nobel

Saka Wikipédia Jawa, bauwarna bébas abasa Jawa

Bebungah Nobel dianugrahaké saben taun marang wong sing wis ngayahi penelitèn sing luar biyasa, nemu tèknik utawa piranti aing anyar utawa wis mènèhi kontribusi luar biyasa marang masarakat. Bab iki wektu iki dianggap minangka bebungah paling dhuwur kanggo sing duwé jasa gedhé marang donya. Bebungah Nobel pisanan diwènèhaké miturut wasiat Alfred Nobel, sawijining industrialis Swedia, lan penemu dinamit. Panjenengané napak astani wasiat mau ing Swedish-Norwegian Club ing Paris tanggal 27 November 1895. Bab iki dilakoni amarga panjenegané kagèt mirsani asil panemuané malah dimanfaataké kanggo tujuan-tujuan sing ngrusak, lan panjenengané péngin supaya bebungah Nobel diwènèhaké marang wong sing duwé jasa gedhé tumrap kamanungsan.

Bab bebungah Nobel[besut | besut sumber]

Seremoni kanggo pamenang Nobel ing babagan literatur, fisika, kimia lan usada pisanan dianakaké ing Old Royal Academy of Music ing Stockholm taun 1901. Wiwit taun 1902, bebungah iki kanthi formal dianugrahaké déning Raja Swedia. Wiwitané, Raja Oscar II ora nyetujoni pawèwèh bebungah marang wong manca, nanging banjur panjenegané ngowahi sikapé, sawisé sadhar ajining publisitas bebungah mau marang nagara Swedia.

Bebungah Nobel dianugrahaké saben taun ing tanggal 10 Dhésèmber, ya iku tanggal Alfred Nobel séda. Lumrahé, jeneng calon panampa diumumaké ing sasi Oktober déning komité lan institusi sing duwé wewenang minangka badan selèksi panampa bebungah.

Kategori Bebungah[besut | besut sumber]

Bebungah dianugrahaké saben taun wiwit 1901 kanggo gegayuhan ing babagan:

Sawisé Nobel séda panjenengané durung nyuwun badan panemton apa gelem ngayahi tugas; wekasané badan iki mutusaké gelem ngayahi sawisé akèh rasa mangu-mangu.

Sajeroning taun 1968, Sveriges Riksbank, Bank Swedia, nambah "Bebungah babagan Sains Ékonomi kanggo mèngeti Alfred Nobel".

  • Ékonomi (ditemtokaké déning Royal Swedish Academy of Sciences)

Amarga bebungah iki ora miturut karepé Nobel, lan ora dibayar nganggo duwité, kanthi teknis iki dudu Bebungah Nobel (lan kulawarga Nobel saiki uga ora nampa). Ananging bebungah iki diwènèhaké bebarengan karo bebungah Nobel.

Ing taun 1968, dikukuhaké kaputusan ora bakal nambah bebungah liya "kanggo mèngeti Nobel". Ing sasi Fèbruari 1995, bebungah ékonomi dijenengaké bebungah ngèlmu sosial, mbuka kasempatan kanggo babagan ngèlmu pulitik, psikologi, lan sosiologi. Komite bebungah ékonomi iki uga bglebokaké 2 wong non-ékonom, sing sadurungé dumadi saka 5 wong ékonom.

Uga delengen[besut | besut sumber]