Bebungah Nobel

Saka Wikipédia Jawa, bauwarna bébas abasa Jawa

Bebungah Nobèl dianugrahaké saben taun marang wong sing wis ngayahi penelitèn sing luar biasa, nemu tèknik utawa piranti aing anyar utawa wis mènèhi kontribusi luar biasa marang masarakat. Bab iki wektu iki dianggap minangka bebungah paling dhuwur kanggo sing nduwèni jasa gedhé marang donya. Bebungah Nobèl pisanan diwènèhaké miturut wasiat Alfred Nobèl, sawijining industrialis Swedia, lan penemu dinamit. Panjenengané napak astani wasiat kasebut ing Swedish-Norwegian Club ing Paris tanggal 27 November 1895. Bab iki dilakoni amarga panjenegané kagèt mirsani asil panemuané malah dimanfaataké kanggo tujuan-tujuan sing ngrusak, lan panjenengané kepingin supaya bebungah Nobèl diwènèhaké marang wong sing nduwèni jasa gedhé tumrap kamanungsan.

Bab bebungah Nobèl[besut | besut sumber]

Seremoni kanggo pamenang Nobèl ing babagan literatur, fisika, kimia lan obat-obatan pisanan dianakaké ing Old Royal Academy of Music ing Stockholm taun 1901. Wiwit taun 1902, bebungah iki sacara formal dianugrahaké déning Raja Swedia. Wiwitané, Raja Oscar II ora nyetujoni pawèwèh bebungah marang wong manca, nanging banjur panjenegané ngowahi sikapé, sawisé sadhar ajining publisitas bebungah kasebut marang nagara Swedia.

Bebungah Nobèl dianugrahaké saben taun ing tanggal 10 Desember, ya iku tanggal Alfred Nobèl wafat. Lumrahé, jeneng calon panampa diumumaké ing sasi Oktober déning komité lan institusi sing nduwèni wewenang minangka badan selèksi panampa bebungah.

Kategori Bebungah[besut | besut sumber]

Bebungah dianugrahaké saben taun wiwit 1901 kanggo gegayuhan ing babagan:

Sawisé Nobèl séda panjenengané durung nyuwun badan panemton apa gelem ngayahi tugas; wekasané badan iki mutusaké gelem ngayahi sawisé akèh rasa mangu-mangu.

Sajeroning taun 1968, Sveriges Riksbank, Bank Swedia, nambah "Bebungah babagan Sains Ekonomi kanggo mèngeti Alfred Nobèl".

  • Ekonomi (ditemtokaké déning Royal Swedish Academy of Sciences)

Amarga bebungah iki ora miturut karepé Nobèl, lan ora dibayar nganggo duwité, sacara teknis iki dudu Bebungah Nobèl (lan kulawarga Nobèl saiki uga ora nampa). Ananging bebungah iki diwènèhaké bebarengan karo bebungah Nobèl.

Ing taun 1968, dikukuhaké kaputusan ora bakal nambah bebungah liya "kanggo mèngeti Nobèl". Ing sasi Februari 1995, bebungah ékonomi dijenengaké bebungah ilmu sosial, mbuka kasempatan kanggo babagan ilmu pulitik, psikologi, lan sosiologi. Komite bebungah ékonomi iki uga bglebokaké 2 wong non-ekonom, sing sadurungé dumadi saka 5 wong ekonom.

Uga delengen[besut | besut sumber]