Ater-ater

Saka Wikipédia Jawa, bauwarna bébas abasa Jawa
(Dilih saka Ater-Ater)
Wiktionary-logo.svg
Pirsani informasi ngenani Ater-ater ing KamusWiki.

Ater-ater iku wuwuhan kang dumunung ing sangareping tembung lingga ing pacelathonan [1][2]. Yèn ing basa Indonésia diarani awalan, yèn ing basa Inggris diarani prefix [3]. Tembung "prefix" kadadéan saka tembung lingga fix kang duwé teges "nambahi" lan ater-ater "pre-" duwé teges "sadurungé" [4].

Tuladha: daktuku = dak + tuku = aku sing tuku

Ing basa Jawa, ater-ater iki kapérang dadi telu, ya iku: hanuswara, tripurusa, lan ater-ater liya [1].

Hanuswara[besut | besut sumber]

Ater-ater hanuswara uga diarani ater-ater kang nganggo swara irung amarga swarané kang mbrengengeng [1]. Kang kalebu ater-ater hanuswara ya iku an, any, am, ang [5]. Ater-ater hanuswara lumrahé ateges solah tingkah utawa nindakaké pagawèyan [1]. Ater-ater uga lumrah mratélakaké tembung "tanduk" (aktip) [1].

Tuladha: am + watu = amwatu = matu-(p, luluh)

an + tandur = antandur = nandur-(t, luluh)

any + cakot = anycakot = nyakot-(c, luluh)

ang + wétan = angwetan = ngetan-(w, luluh)

Tripurusa[besut | besut sumber]

Ater-ater tripurusa ya iku ater-ater kang minangka sesulih purusa [1]. Ater-ater tripurusa iku kosokbalené ater-ater hanuswara [6]. Béda karo ater-ater hanuswara, déné ater-ater tripurusa mratèlaké tembung "tanggap" (pasip) [1]. Cacahé ater-ater tripurusa ana telu, ya iku dak, ko, di [6].

Tuladha: dak + pangan = dakpangan

ko + pangan = kopangan

di + pangan = dipangan

Ater-ater Liya[besut | besut sumber]

Ater-ater saliyané ater-ater hanuswara karo tripurusa cacahé ana 13, ya iku sa, pa, pi, pra, tar, ka, kuma, kapi, kami, a, ma, pan, pang [6].

Tuladha: sa + ésuk = saésuk = sakésuk-(wuwuh k)= siji

pa + emut = pemut

pi + kukuh = pikukuh

pra + jurit = prajurit

tar + waca = tarwaca = terwaca

ka + jupuk = kajupuk-(dijupuk= njarag)

kuma + wani = kumawani-(luwih)

kami + tengeng = kamitengeng (en)

kapi + luyu` = kapilunyu

Uga delengen[besut | besut sumber]

Cathetan suku[besut | besut sumber]

  1. ^ a b c d e f g Sutrisno.1982. Pathining Basa. Semarang: Mutiara Permatawidya
  2. ^ Pateda, Mansoer. 1988. Linguistik (Sebuah Pengantar. Bandung: Angkasa. Hal-78
  3. ^ http://en.wikipedia.org/wiki/Affix
  4. ^ http://id.wikipedia.org/wiki/Awalan
  5. ^ Sasangka, Catur Wisnu. 1991. Paramasastra Gagrak Anyar. Yogyakarta: Duta Wacana University Press. ISBN 979-8139-23-2
  6. ^ a b c Kurniati, Endang. 2009. Sintaksis Basa Jawa. Semarang: Griya Jawi